شبكههاي اجتماعي متعددي امروز در فضاي مجازي وجود دارند و محل تجمع و اظهارنظر افرادي است كه تمايل به حضور در فضاي مجازي دارند با وجود اين اما «فيسبوك » بيش از همه بر سر زبانهاست. شايد دليل شهرت اين شبكه اجتماعي، حاشيههاي اين شبكه در جريان فتنه ۸۸، تغيير ساختار سبك زندگي مردم با تشويق زنان و دختران براي به نمايش گذاشتن تصاوير خصوصي خود و شروع حركتهايي در راستاي هتكحرمت و توهين به مقدسات ديني و اعتقادي جامعه ريشهيابي كرد. با وجود اين اما برخي رسانهها در تلاشند تا به فعاليت در اين شبكه اجتماعي كه اهداف سياسي را پيگيري ميكند، و جاهت قانوني بدهند!
فعاليت و عضويت در شبكه اجتماعي فيسبوك جرم است يا خير؟ اين موضوعي است كه موافقان و مخالفاني را با خود همراه كرده است. به رغم اين اما هيچكس منكر اتفاقاتي كه در اين شبكه ميافتد و موجب ترويج فساد، نشر اكاذيب و مطالب باطل ميشود، نيست.
از فتنه سياسي تا فتنه اعتقادي
ماجراي فتنه سياسي سال ۸۸ و بسياري از اتفاقاتي كه در آن دوران رخ داد به همه اثبات كرد فيسبوك چيزي فراتر از يك شبكه اجتماعي است. اين روند اما به شكلي ديگر و اين بار در مباحث اعتقادي مردم مسلمان كشورمان ادامه يافت. در حال حاضر با ورود به فيسبوك با تصاوير بدحجاب و حتي نيمه عريان زنان و دختراني مواجه ميشويد و فضاي كلي اين سايت آنان را ترغيب ميكند، خصوصيترين تصاوير زندگيشان را با ديگران به اشتراك بگذارند.
حركتهايي در راستاي زير سؤال بردن مقدسات و هتكحرمت اعتقادات مسلمانان و شيعيان نيز حركتي است كه نقطه آغازين آن در صفحات فيسبوك است. همچنانكه تمسخر برخي شخصيتها و انديشمندان ملي ما ابتدا در اين سايت كليد ميخورد و پس از آن به صورت پيامكهايي به تلفنهاي همراه راه مييابد. فيسبوك محل مناسبي براي تبليغ، ارائه و عضوگيري در شبكههاي مدعي عرفان نيز هست و اين گروهها فعاليتهاي گستردهاي را در اين فضا پيگيري ميكنند.
به رغم تمام اين مسائل و اثبات بستر جرمخيز اين شبكه اجتماعي چقدر ميتوانيم به اين سايت اعتماد كرد و آيا ورود به چنين فضايي مجاز است؟
ابوذر منتظر قائم، عضو هيئت مؤسس مجمع وبلاگنويسان مسلمان در گفتوگو با «جوان» در اين باره به قانون جرائم رايانهاي استناد ميكند و ميگويد: در ماده ۱ اين قانون آمده است: هركس به طور غيرمجاز به دادهها يا سيستمهاي رايانهاي يا مخابراتي كه به وسيله تدابير امنيتي حفاظت شده است، دسترسي يابد به حبس از ۹۱ روز تا يك سال يا جزاي نقدي از ۵ تا ۲۰ ميليون ريال يا هر دو مجازات محكوم خواهد شد. به باور اين كارشناس در نص قانون نيازي به ارائه مصداق نيست بلكه قوانين چارچوبها را تعيين ميكنند ضمن آنكه مطابق ماده ۲۲ همين قانون، قوه قضائيه كميته تعيين مصاديق محتواي مجرمانه را در محل دادستاني كل كشور تشكيل داده است.
وي ميافزايد: وقتي با سايت فيلتر شدهاي برخورد ميكنيد و صفحه پيوندها در مقابل شما قرار ميگيرد، به اين مفهوم است كه اين سايت از مصاديق مجرمانه بوده و بر همين اساس فيلتر شده است. منتظر قائم با استناد به همين قانون استفاده از فيلترشكن را هم جرم عنوان ميكند. وي تصريح ميكند: اگر كسي مجاز به استفاده از سايتي باشد كه به صورت قانوني در اختيارش قرار ميگيرد اما به محض استفاده از وي پي ان،اي پي ما از ايران تغيير ميكند و در عمل با تغيير اي پي جعل هويت و جعل مكان اتفاق ميافتد و فرد ميتواند هر آنچه را كه خواست بدون هيچ نظارتي در فضاي مجازي منتشر كند.
ماده (۸) و ماده ۱۰ قانون جرائم رايانهاي، مواد قانوني است كه منتظر قائم در ممنوعيت و جرم بودن استفاده غير مجاز از فيلتر شكن به آنها اشاره ميكند.
منتظرقائم تأكيد ميكند: قانون جرائم رايانهاي هيچ نكته صريحي در رد يا تأييد شبكههاي اجتماعي، سرويس وبلاگها يا سرويسهاي ايميل و غيره ندارد و مشكل اصلي ما شبكههاي اجتماعي و ورود عضويت در آنها نيست بلكه دسترسي به هر پايگاه يا دادهاي كه دسترسي به آن ممنوع شده جرم است.
وي همچنين با اشاره به ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامي ميافزايد: در اين ماده قانوني براي كسي كه مرتكب فعل حرامي در ملأعام شود، مجازات تعيين شده است اين در حالي است كه مصاديق اين فعل حرام در قانون نيامده است. از سوي ديگر انتشار تصاوير بدحجاب و نيمه عريان از سوي خانمها در فضاي فيسبوك هم يكي از مصاديق اين بند قانوني محسوب ميشود در حالي كه اساس و پايه استفاده از فيلتر شكن و ورود به فيسبوك نيز اشكال دارد.
استفتا از مقام معظم رهبري
اما حضرت آيتالله خامنهاي در پاسخ به استفتايي در رابطه با ورود و فعاليت در فيسبوك فرمودهاند: «استفاده از شبكههاى اجتماعى (نظير فيسبوك، فريندفيد، اوركات و مانند آن) بهطور كلي اگر مستلزم مفسده (مانند ترويج فساد، نشر اكاذيب و مطالب باطل) بوده يا خوف ارتكاب گناه باشد يا موجب تقويت دشمنان اسلام و مسلمين شود يا خلاف قوانين و مقررات نظام جمهورى اسلامي باشد، جايز نيست.»
ايشان همچنين در رابطه با استفاده از فيلترشكن فرمودهاند: «تخلف از قوانين و مقررات نظام اسلامى جايز نيست. رعايت قوانين و مقررات نظام اسلامى واجب و تخلف از آن جايز نيست.»
بر اين اساس، با توجه به آنكه فيسبوك بستري جرمخيز است، افراد براي عضويت در اين شبكه بايد هوشيار باشند كه خواسته يا ناخواسته وارد محورهاي مصداق جرم كه در گزارش به آنها اشاره شد، نشوند.
