دانشآموزان امروز همان نيروي انساني آينده نظام اسلامي ايران هستند كه قرار است مديريت منابعي را كه مردان و زنان اين سرزمين با فداكاري و ايثار در طول تاريخ حفظ و حراست كردهاند، بر عهده گيرند. بنابراين بايد همسو با اهداف انقلاب و نظام تربيت يافته و تعهد و تخصص لازم را كسب كرده باشند. به عبارتي بايد هويت ديني و ملي خود را شناخته و آن را پاسداري كنند.
بنابر نظر كارشناسان تعليم و تربيت اين هويتيابي در سالهاي ابتدايي عمر بشر و در آغاز ورود و حضور وي در جمع همسالان شكل و جهت ميگيرد. يعني دقيقاً در سالهايي كه مفيد و كاراترين زمانهاي كودك در اختيار آموزش و پرورش و معلم و كلاس است.
بنابراين آموزش و پرورش بايد براي اين مسئله برنامهاي داشته باشد و برنامههاي درسي و تربيتي آن معطوف به اين چشمانداز تدوين شوند. مسئلهاي كه گفته ميشود در سند تحول بنيادين به دقت آورده شده است.
شايد بهتر ميبود كه مجالي فراختر در اختيار باشد تا تك تك راهبردهاي اين سند مورد مطالعه قرار گيرند تا مشخص شود كه آيا برنامههاي در دست اجراي فعلي، آموزش و پرورش را به اهداف آرماني ذكر شده در سند نزديك ميكند يا خير! اما همين فرصت مغتنم ميتواند آنچه هست و آنچه بايد باشد را از دو منظر مديران آموزش و پرورش و جامعه تا حدودي ارزيابي كند. در اين رابطه گفتوگو با حسين هژبري معاون پرورشي وزير آموزش و پرورش صحنه بازتري را براي قضاوت منصفانهتر در اختيار مخاطب قرار ميدهد.
ما در اين گفتوگو ميخواستيم بدانيم آموزش و پرورش چگونه در رويارويي با آسيبهاي وارداتي و نوپديد مانند اعتياد، عرفانهاي نوظهور، ارتباط بيچارچوب با جنس مخالف و بدپوششي كه بر ذهن و انديشه كودكان و نوجوانان كشور ميتازند، هويت ديني و ملي آنها را حفظ ميكند و آيا موفق بوده است يا نه؟
ميخواستيم بدانيم كداميك از درسهايي كه در كتب درسي سر كلاسها تدريس ميشوند به دانشآموزان ياد ميدهند كه چگونه موجوديت خود را در مواجهه با تهاجمات فرهنگي نگهداري كنند و چطور با وجود تبليغات فراوان آخرالزماني به دين و فرهنگ بومي كشور خود عشق بورزند و نسبت به آن احساس تعهد كنند؛ اگر چه پاسخهاي هژبري تمام آن چيزي نيست كه ميخواستيم اما به هر حال نظرات يك مدير ارشد در آموزش و پرورش است.
خوب ولي ناكافي؛ مثل هميشه! او به «جوان» ميگويد: خطمشي اصلي و شيرازه تمام درس، بحث، كلاسها و آموزشها در مدارس براساس تربيت اسلامي است. پس عليالقاعده بايد براي نيروي انساني آينده كشور هويتي هماهنگ نظام جمهوري اسلامي رقم بزند. يعني خروجي آموزش و پرورش بايد از نظر بينش و نگرش داراي قدرت، قوت، درك و فهم تصميمگيري باشد و باورها و عقايد ديني و ملي را شناخته و به كار بگيرد و همچنين در حوزه دانشي كه در كلاس ميآموزد مهارت كسب كرده باشد.
معاون پرورشي وزير آموزش و پرورش خاطرنشان ميكند: البته اينكه براي رسيدن به اين هدف چه كاري را كي و چطور انجام دهيم مهم است. نظر آموزش و پرورش اين است كه تربيت اسلامي بايد به هويتسازي مورد نظر منتهي شود و اين هدف را در ابعاد مختلفي پيگيري ميكند.
هژبري حوزههاي پيگيري اين اهداف را اينطور شرح ميدهد: كلاسها و كتابهاي درسي بر همين خطمشي نوشته شدهاند و بخشي از اين آموزهها در كلاسها و لابهلاي مباحث درسي و توسط معلماني كه اغلب داراي تعهد در حوزه تعليم و تربيت اسلامي هستند آموزش داده ميشوند. به عبارتي معلمان ما بايد درس و بحثهايشان را با ايمان و عمل و انديشه توأم كنند. بخش دوم كه تأثيرگذارتر و اتفاقاً بچهها هم به آنها علاقهمندترند فوقبرنامهها هستند كه عموماً در قالب صبحگاه، قرائت قرآن و سرود ملي، سرودهاي آئيني، برگزاري مراسم و بزرگداشت اياماللهها، برپايي نماز جماعت و راهاندازي اردوهاي مختلف پيگيري ميشوند. وي ميافزايد: آموزش مسائل اجتماعي نيز براي تربيت شهروندان متعهد در قالب مدلسازي آداب و قوانين اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و سياسي در مدارس اتفاق ميافتد مثلاً در انتخابات شوراهاي دانشآموزي، در هر سه دوره تحصيلي دختران و پسران دانشآموز مهارتهاي اجتماعي و سياسي را تمرين ميكنند. عدهاي كانديدا ميشوند؛ تبليغات ميكنند و رأي ميآورند و در تشكلها عضو ميشوند و منتخبين تشكلها نيز در مجلس دانشآموزي عضو ميشوند كه بيش از ۱۱ سال از عمر آن ميگذرد و ۱۵۰ عضو از سراسر كشور دارد.
او درخصوص شيوهها و شاخصهاي مطالعه وابستگي دانشآموزان به هويت ايراني- اسلامي خود نيز ميگويد: در سفرهاي مقام معظم رهبري به استان و شهرستانهاي كشور از جمله مورد آخر كه سفر ايشان به استان خراسان شمالي بود بخش بزرگي از استقبالكنندگان از ايشان دانشآموزان و فرهنگيان هستند؛ يا هر وقت در جمع تشكلهاي دانشآموزي حاضر ميشويم اولين و بزرگترين درخواستشان ديدار با مقام معظم رهبري است. يا در تربيت ديني آنها ميبينيم كه هر سال استقبال و علاقهمندي دانشآموزان به مراسم عبادي اعتكاف بيشتر ميشود؛ به طوري كه امسال با وجودي كه ايامالبيض در تابستان و روزه گرفتن سخت بود، ۱۵۰ هزار دانشآموز در اعتكاف شركت كردند. اگرچه دلايلي كه معاون وزير بيان ميكند قابل مطالعه و استناد نيستند اما مثل هميشه ميتوان گفت اگرچه اقدامات آموزش و پرورش خوبند اما كافي نيستند. آن هم براي دستيابي هويت شناختمدار و واقعنمايي و معناي گسترده، جامع و منسجم معرفت (وحياني، عقلاني، نقلي و تجربي) براي دانشآموزان كه در سندي كه بنا به گفته مسئولان آموزش و پرورش اجراي آن آغاز شده؛ آمده است.
در سند تحول بنيادين آموزش و پرورش آمده است: وزارت آموزش و پرورش مأموريت دارد با تأكيد بر شايستگيهاي پايه، زمينه دستيابي دانشآموزان در سنين لازمالتعليم طي ۱۲ پايه (چهار دوره تحصيلي سه ساله) تحصيلي به مراتبي از حيات طيبه در ابعاد فردي، خانوادگي، اجتماعي و جهاني را به صورت نظاممند، همگاني، عادلانه و الزامي در ساختاري كارآمد و اثربخش فراهم سازد. انجام اين مهم نقش زيرساختي در نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي خواهد داشت. همچنين نظام تعليم و تربيت رسمي عمومي در افق ۱۴۰۴، مبتني بر نظام معيار اسلامي، فرهنگ و تمدن اسلامي- ايراني و قوامبخش آنها و زمينهساز جامعه جهاني عدل مهدوي و برخوردار از توانمنديهاي تربيتي ممتاز در تراز جمهوري اسلامي ايران در سطح منطقه، الهامبخش و داراي تعامل سازنده و مؤثر با نظامهاي تعليم و تربيتي در سطح جهان، توانمند در زمينهسازي براي شكوفايي فطرت و استعدادها و شكلگيري هويت يكپارچه اسلامي، انقلابي- ايراني دانشآموزان با توجه به هويت اختصاصي آنان، كارآمد، اثربخش، يادگيرنده، عدالتمحور و مشاركتجو، برخوردار از مربيان و مديران مؤمن آراسته به فضائل اخلاق اسلامي عامل به عمل صالح، تعاليجو و تحولآفرين، انقلابي، آيندهنگر، عاقل، متعهد، امين، بصير، حقشناس.
