دون كيشوت در گرجستان به حكومت پيرمرد كهنهكار در سياست، ادوارد شواردنازه، معترض بود و او را به استبداد و مخالفت با آزادي و رفاه محكوم ميكرد. دون كيشوت با گل رز وعدههاي بسيار به مردم داد و در نهايت، توانست با همين وعدهها عدهاي را به خود جمع كند تا آنكه پيرمرد را در ۲۳ نوامبر ۲۰۰۳ به كنارهگيري از قدرت راضي كند و اريكه رياست جمهوري را به دون كيشوت و حاميان و طرفدارانش بدهد. حالا بيش از يك دهه از آن موقع گذشته است اما سرانجام دون كيشوت و گل رز او چه شده و آيا او توانست به آنچه ميگفت عمل كند؟
ميخائيل ساكاشويلي همان دون كيشوت گرجستان است كه با انقلاب رنگي ۲۰۰۳ تاكنون بر اين كشور حكومت ميكند اما به نظر ميرسد كه ديگر گل رز او آن عطر و بوي قديم را ندارد و حتي نزديكان به او نيز مجبور شدهاند عطاي در كنار ماندن با او را به لقايش ببخشند. انقلاب رنگي ساكاشويلي نتيجه خود را در زندانهاي اين كشور نشان داد و اعتراض عمومي را به وضع زندانهاي اين كشور برانگيخت كه بر اثر اين اعتراضات دو تن از همراهان ساكاشويلي مجبور شدند از كابينه او كنارهگيري كنند. يكي از اين وزيران باچو آخالايا، وزير كشور است كه بعد از انتشار ويدئويي مربوط به ضرب و شتم زندانيان و برانگيخته شدن خشم مردم از مقام خود استعفا كرد. برخي از رسانههاي گرجستان در ۱۸ سپتامبر فيلمهاي ويدئويي را منتشر كردند كه در آنها ضرب و شتم وحشيانه زندانيان توسط مأموران و حتي اذيت و آزار جنسي يكي از زندانيان مشاهده ميشد.
استعفاي مسئول زندانهاي گرجستان آن چيزي نبود كه مردم معترض را قانع سازد و بعد از دو روز اعتراض عمومي اين آخالايا بود كه در عصر پنجشنبه ۲۰ سپتامبر و با صدور بيانيهاي اعلام كرد: «من از نظر اخلاقي و سياسي خود را مسئول ميدانم كه نتوانستم عمل وحشتناك شكنجه را ريشهكن كنم».
اين بيانيه و استعفا حداقل كاري بود كه وزير كشور گرجستان ميتوانست انجام دهد اما مردم معترض در شعارهاي خود خواستار بركناري اوانه مرابيشويلي، نخست وزير و متحد نزديك ساكاشويلي و حتي خود ساكاشويلي بودند.
شعارهاي مردم نشان ميداد كه آنها قانع به بركناري چند مسئول نيستند و حكومت چندين ساله ساكاشويلي را مسئول اين رفتار با زندانيان ميدانند. دليل اين امر از آن جهت است كه بدرفتاري و اذيت و آزار زندانيان تنها محدود به چند مورد معدود نميشود بلكه كميسيون حقوق بشر يا مدافعان عامه براي مدتهاي طولاني به وضع زندانهاي گرجستان و نحوه رفتار با زندانيان معترض بود.
اين كميسيون براي ساليان متمادي گزارشهاي متعددي از ميزان بالاي مرگ و مير در زندانها يا تعداد بيش از حد زندانيان در سلولها و سوءاستفاده زندانبانان از زندانيان را به مسئولان امر گزارش ميدادند اما گزارشهاي آنها مورد بيتوجهي قرار ميگرفت. براي مثال، نينو گوبرونيدز يكي از حقوقدانهاي فعال در اين زمينه است كه مجازاتهاي خودسرانه و اغلب بيرحمانه زندانيان را يك رويه عادي در نظام زندانهاي گرجستان ميداند. بيتفاوتي ساكاشويلي و دولت او به اين گزارشها بيجهت نبوده است زيرا او همواره از حمايتهاي گسترده امريكا و اتحاديه اروپا دلگرم بوده و ميدانست كه اين گزارشها موجب هيچ فشاري از خارج نميشود و در عمل نيز چنين بود.
وزارت دادگستري گرجستان از چندين سال پيش نظارت سازمانهاي دولتي بر زندانهاي اين كشور را لغو كرده و تنها نمايندگان دولت حق نظارت داشتهاند و به نظر حقوقدانهاي مستقلي نظير گلا نيكولايشويلي اين عمل موجب گسترش بدرفتاري با زندانيان سياسي شد اما با وجود اين بدرفتاري و قطع نظارت مستقل، كشورهاي غربي و نهادهاي بينالمللي حقوق بشر فشاري بر ساكاشويلي براي بهبود رفتار با زندانيان وارد نشد. آنچه به انتشار ويدئوها و اعتراضات عمومي بعد از آن بعد خاصي بخشيده مسئله انتخابات پارلماني است كه قرار است اول اكتبر برگزار شود. انتشار اين ويدئوها توسط تي وي ماسترو و تي وي ۹ باعث شد تا وزارت كشور اپوزيسيون را متهم به توطئهچيني عليه دولت كند.
اين دو رسانه متعلق به مخالفان است و ارتباط آنها با حزب مخالف روياي گرجستان و رهبرش، بيدسينا ايوانيشويلي، موجب شده تا وزارت كشور گرجستان ايوانيشويلي را متهم كند كه با پرداخت پول به زندانيان و مأموران زندان يك نمايش ساختگي از اعمال شكنجه را به راه انداخته است.
اين عكسالعمل وزارت كشور از جهت تاثير منفي تصاوير ويدئويي بر افكار عمومي مردم گرجستان و احتمال شكست ساكاشويلي و حزب او، جنبش متحد ملي، در انتخابات اول اكتبر است.
ساكاشويلي كه دوره رياست جمهورياش رو به اتمام است و ديگر نميتواند براي بار سوم به اين مقام برسد، با تغيير قانون اساسي گرجستان به اختيارات نخستوزير در برابر رئيسجمهور افزوده و اميد دارد كه با پيروزي حزبش در اين انتخابات به مقام نخست وزيري برسد و همچنان بر قدرت باقي بماند. اتهام زدن به مخالفين و ساختگي خواندن تصاوير ويدئويي سناريويي است كه او و همفكرانش براي خاموش كردن اعتراضات عمومي به راه انداختهاند اما اين تصاوير پرده از بخش كوچكي از نحوه رفتار با زندانيان در گرجستان برداشت كه سالهاست به نام گل رز او در اين كشور انجام ميشود.
