در كنار ارائه خدمات شهري، ارائه خدمات فرهنگي و اجتماعي و فعاليتهايي از اين دست نيز در شهرها لازم و ضروري است، هر چند به دليل شكل نگرفتن مديريت يكپارچه شهري، بخشهاي متولي خدمات و فعاليتهاي فرهنگي و اجتماعي عملاً از ارائه خدمات در اين حوزهها فاصله گرفتهاند و فقط به ظاهر به تدوين و تبيين برنامهها و برنامهريزيها اكتفا كردهاند و با شانه خالي كردن از انجام وظايف خود، بار فعاليتها را در اين حوزهها بر دوش ساير بخشها انداختند، با اين حال در حوزه مديريت شهري تهران دو مجموعه يعني «سازمان فرهنگي و هنري»و «معاونت اجتماعي و فرهنگي» در تلاش هستند تا پازلهاي خالي فرهنگي و اجتماعي پايتخت را پر و در كنار ارائه خدمات شهري به شهروندان در حوزه برنامههاي فرهنگي و اجتماعي نيز كمبودها را جبران كنند.
حركت اين دو بازوي فرهنگي و اجتماعي در بدنه مديريت شهري ميتواند به نوعي تكميلكننده نيازهاي شهروندان در اين زمينه باشد.
در اين ميان برنامهريزي و برگزاري برنامههاي مختلف فرهنگي، هنري و اجتماعي تا جايي تأثيرگذار بوده است كه برخي مديران شهري حركت شهرداري از يك سازمان خدماتي به يك نهاد اجتماعي را چشمانداز و افق پايتخت براي مديريت شهري در نظر گرفتهاند چرا كه اين افراد معتقدند تمامي فعاليتهاي حوزه شهري از جمعآوري زباله و نظافت گرفته تا فعاليتهاي عمراني ترافيكي و شهرسازي در سايه مسائل فرهنگي و اجتماعي ميتواند كارساز و اثرگذار واقع شود و آرامش و آسايش را در زندگي شهري براي شهروندان به ارمغان بياورد.
براين اساس در حال حاضر علاوه بر اعتبارات حوزههاي شهري در حوزههاي فرهنگي و اجتماعي و هنري نيز سرمايهگذاري كلاني در شهرها صورت گرفته است تا جايي كه در كنار فعاليتهاي خدماتي مباحث فرهنگي و اجتماعي نيز از پيوست اجتماعي پروژهها گرفته تا مسائل مختلف آموزش شهروندي ديده شده است، اما آنچه در حال حاضر در برخي مراكز فرهنگي و اجتماعي مشاهده ميشود، توجه به كميت به جاي كيفيت برنامهها در حوزههاي فرهنگي و اجتماعي است.
متوليان و مسئولان تصميمساز و تصميمگير در رأس هرم برنامهريزي در حالي برنامهها را براي اجرا برنامهريزي ميكنند كه نگاه كلان به شهر مدنظر آنان قرار ميگيرد اما از اين موضوع غافل هستند كه برنامهها در حوزه منطقه و ناحيه و محلات چگونه اجرا ميشود؟
در شرايط حاضر بهرغم وجود مباحث ناحيه محوري و محلهگرايي و احداث خانههاي فرهنگ، سراي محلات و بخشهايي از اين دست برنامهها بدون توجه به بافت فرهنگي و اجتماعي و حتي شهري به صورت يكدست به اين مراكز ابلاغ ميشود كه اين امر سبب ميشود تا اجراي برنامهها براساس اهداف از پيش تعيين شده به اجرا درنيايد و نتيجه مطلوب را بر جا نگذارد. گاه برخي از برنامههاي فرهنگي، اجتماعي و هنري فقط در قالب بخشنامه و دستورالعمل روي پوشههاي كاغذي به اجرا درميآيد تا مجريان فقط نتيجه كار را به بخش بالاتر و از آنجا نيز به بخشهاي بالايي هرم گزارش كنند، يعني در اين زمينه به دليل ناكارآمدي برخي برنامهها و تصميمگيريها، فقط گزارش كار و انتقال آن در نظر گرفته ميشود نه چگونگي و كيفيت اجرا براي شهروندان. برنامههايي از اين دست گاه فقط به چاپ يك بنر يا يك پوستر ختم ميشود و عملاً با توجه به وقت و هزينه صرف شده هيچ نتيجهاي دربر ندارد تا جايي كه مشتريان برخي برنامهها فقط افراد ثابت و معدودي هستند كه به دليل نزديكي به مراكز فرهنگي، اجتماعي و هنري در آنجا وقتگذراني ميكنند، البته در اينجا لازم است به برنامههاي پرمحتوا و غني و تأثيرگذار كه كم هم نيستند اشاره كرد كه با اجراي آنها نيازهاي شهروندان در نظر گرفته ميشود و برنامهها به بهترين شكل ممكن با داشتههاي موجود آن مراكز به اجرا درميآيد.
با اين حال شهري همچون تهران كه به دليل مشكلات و معضلات انباشته شده در دورههاي گذشته در بسياري از موضوعات رنج فراواني تحمل ميكنند، لازم است تا برنامههاي حوزههاي فرهنگي و اجتماعي و هنري آن با دقت در نظر گرفته شود تا با ارائه برنامههاي پرمحتوا، در اجرا نيز از محتواي كيفي برخوردار شود. در اين ميان اگر مسئولان اين حوزه با كمي تأمل بر اجراي برنامههاي ابلاغي نظارت بيشتري را به خرج دهند ميتوانند از تعداد برنامهها تا حدودي بكاهند و بر كيفيت برنامهها بيفزايند تا نتايج آن نيز مطلوبتر حاصل شود. استفاده از كارشناسان مجرب و به كارگيري ابتكار عمل و خلاقيت، توجه به بافت فرهنگي و اجتماعي و شهري محلات، توجه به زمان اجرا و جلوگيري از شتابزدگي در اجراي برنامهها، دقت عمل در اجراي برنامهها و توجه دقيقتر به جامعه هدف از جمله مواردي است كه نبايد از نظر صاحبنظران و كارشناسان برنامهريزي، تصميمسازي و تصميمگيري دور بماند تا در كنار تلاشها و فعاليتهاي صورت گرفته در حوزههاي خدمات شهري برنامههاي فرهنگي و اجتماعي به نوعي مكمل يكديگر شوند و چه بسا برنامههاي فرهنگي و اجتماعي و هنري در اولويت مسير توسعه شهري قرار گيرند و مسير عبور به سمت شهر پايدار و توسعهيافته هموارتر شود.
