در طول سالهاي اخير و به ويژه ۱۰ سال گذشته، اين تفسير از علم، ايرانيان را نيز به سمت دستيابي به سهمشان از منابع جهاني سوق داده است. ورود به حوزههاي اقيانوسي، دستيابي به علوم نوين هوافضا، فناوريهاي جديد نانو و بيو و راهيابي به باشگاههاي بينالمللي دانش هستهاي به عنوان علوم راهبردي از اين جمله بوده است.
ايران قطبي وحيد چگيني، رئيس مؤسسه ملي اقيانوس شناسي به «جوان» ميگويد: براي اينكه جامعه بينالمللي حضور ايران در قطب را به رسميت بشناسد و كشورمان بتواند در اين منطقه پايگاه دائمي تأسيس كند بايد بين دو تا سه سال حضور مستمر در قطب داشته باشد. براي تحقق اين منظور، طي دورههاي متوالي سه ماهه، گروههاي دو نفرهاي را به قطب اعزام ميكنيم.
وي با بيان اينكه تاكنون حضور ايران در قطب به سفر كاوشگراني منحصر شده كه در طولانيترين بازه زماني به سه ماه بدون تناوب محدود بوده است، ميافزايد: طرح تأسيس پايگاه دائمي ايران در قطب جنوب در شوراي عالي علوم، تحقيقات و فناوري(عتف) و كميسيون دائمي به تصويب رسيده است و به محض گرفتن مصوبه هيئت دولت، مراحل اجرايي آن آغاز ميشود.
چگيني خاطر نشان ميكند: اعزام نيرو، ساخت كشتي با طول حداقل ۱۰۰ متر و مجهز به يخشكن با اعتباري بالغ بر ۲۵۰ ميليارد تومان، مذاكره با نهادهاي بينالمللي براي پذيرش ايران در جنوبگان، ساخت پايگاه تحقيقاتي و ايستگاه پژوهشي دائمي و پيگيري مباحث حقوقي و پيوستن به معاهده جنوبگان، مراحل پنج گانهاي هستند كه جايگاه ايران را در قطبهاي كره زمين تثبيت ميكنند.
ايران؛ ميهمان روسيه وي در پاسخ به اين سؤال كه باتوجه به اينكه كشورمان هنوز در قطب پايگاه ندارد، كاوشگران ايراني اعزامي به قطب جنوب، در كجا مستقر خواهند شد؟ ميگويد: طبق تفاهمنامهاي كه با روسيه امضا كردهايم، محققين ما تا راهاندازي پايگاه كشورمان در قطب در پايگاه روسها مستقر ميشوند و مطالعات خود را آغاز ميكنند.
چگيني تفاهمنامه دريايي - اقيانوسي امضاشده با روسها را حاوي سه بند عنوان ميكند كه تحقيقات شمالگان و جنوبگان، تحقيقات در درياي خزر و تحقيقات در حوزههاي اقيانوسي آرام، اطلس و هند را شامل ميشود.
راهاندازي مركز منطقهاي اقيانوس شناسي چگيني همچنين ميگويد: در بعد بينالمللي، مركز منطقهاي اقيانوس شناسي در شرف راه اندازي است و همچنين تأسيس كرسي اقيانوسشناسي در رشته فيزيك دريا كه ميتواند نفوذمان را در مجموعههاي اقيانوسشناسي منطقهاي و جهاني توسعه و گسترش دهد. در حال حاضر در اقيانوس هند مأموريت پروژههاي مهمي مثل پايش اكولوژي و بيولوژي اقيانوس هند و سواحلش و فيزيك درياي اين اقيانوس از طرف كميسيون بين دول اقيانوس شناسي و طرح برنامه جهاني پايش اقيانوس هند به ايران واگذار شده كه اين امر بيسابقه بوده است كه اين نشانه پيشرفتهاي ايران در حوزه اقيانوسشناسي است.
براساس اين گزارش، دانش اقيانوسشناسي ايران، اين روزها كه در سر هواي فتح افقهاي كره زمين را دارد، با ورود به زندگي مردم، خود را از تحقيقاتي كه تنها به درد كتابخانهها ميخورند، ميرهاند و با سرعت هر چه تمامتر غبار بيش از ۲۰ هزار ساله را كه از سالهاي بعد از ساخت بندر سيراف بر چهرهاش سايه انداخته، از خود ميزدايد. هشدار جريانهاي شكافنده درياي خزر و جلوگيري از غرقشدگي، پيشبيني خطر سونامي و توفانهاي حارهاي مثل گنو و فت كه در اقيانوس هند شكل ميگيرند و به صورت يك چرخند وارد آبهاي ما ميشوند و كنترل پديده دريايي مضر كشند قرمز و مطرح كردن اقيانوسشناسي در كتابهاي درسي از جمله اقداماتي هستند كه علم اقيانوس شناسي را به زندگي عموم وارد ميكنند تا از فوايد اقيانوس و دريا منتفع شوند و با گسترش صنايع دريايي و ورود به صنايعي مثل صنايع غذايي، دارويي، گردشگري و استحصال آب معدني از دريا و كشاورزي كنار ساحل، از دريا و اقيانوس فايده اقتصادي ببرند.
بنا به گزارشهاي بينالمللي موجود ايران از نظر اقيانوس شناسي جايگاه قابل دفاعي در دنيا ندارد و كشورهايي نظير ايالات متحده، كانادا، مكزيك، آرژانتين، برزيل، فرانسه، انگلستان، ايتاليا، آلمان و آفريقاي جنوبي در جهان و تركيه در منطقه قبل از ما قرار دارند. اما با اجراي برنامههاي دقيقتر ميتواند تا ۵۰ سال آينده در جمع ۲۰ كشور برتر جهان در اين حوزه قرار گيرد.
علاوه بر اين دو سوم، جهان يعني حدود ۷۱ درصد كره زمين را اقيانوسها در بر گرفتهاند. اين مقدار را به راحتي نميتوان فراموش كرد و كنار گذاشت و به عنوان يك مسئله فرعي به آن نگاه كرد. امروز اين ۷۱ درصد جهان، پاشنه آشيل ماست. ولي با يك برنامهريزي ۲۰ ساله ميتواند تبديل به پاشنهآشيل دشمنان ما شود.
همچنين در حال حاضر ۵۵ درصد اقتصاد ويتنام، ۱۰ درصد اقتصاد چين و بين ۶ تا ۱۰ درصد اقتصاد كشورهاي پيشرفته جهان مبتني بر درياست. سهم دريا در اقتصاد ما ۶/۲ درصد است كه ۶/۱ درصد آن مربوط به حوزه نفت و گاز و يك درصد مربوط به صنايع ديگر است. اين رقم بايد به ۱۰درصد برسد تا بتوانيم از منافع سرشار اقتصادي دريا بهرهمند شويم. ما هنوز سهممان را از اقيانوسها نگرفتهايم.
