بنا به گفته رئيس سازمان محيط زيست از ميان همسايگان كشورمان، عراق و ارمنـستـان همكاري خـوبي در زمينه زيست محيـطي داشتهاند اما توقع ايران از عراق براي مهار ريزگردها و همكاريهاي محيط زيستي ديگر بيشتر است؛ بنابراين عراق بايد بيشتر همكاري كند.
اجلاس سران كشورهاي عضو جنبش غيرمتعهدها، به جز پيروزيهاي ديپلماتيك در سطح بينالمللي براي كشورمان، دستاوردهاي اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي نيز نصيب ايران كرد. يكي از مهمترين اين دستاوردها كه از قبل برگزاري اجلاس، هم مردم و هم مسئولان كشور روي نتايج آن حساب باز كردندمربوط به حوزه محيطزيست بود كه اين روزها در محدوده كشورهاي عضو جنبش عدم تعهد حال و روز خوبي ندارد؛ از درياي كارائيب و درياهاي مرده موجود در اين محدوده تا درياچه چاد و رودخانه نيجر كه با مسائل خاص زيستمحيطي درگيرند تا درياچه اروميه و تالابهاي استراتژيك منطقه و بيابانزايي و ريزگردها. مجموعه چنين مسائلي منجر به اين شد كه سند نهايي شانزدهمين اجلاس سران جنبش عدم تعهد كه با مشاركت بيش از ۱۲۰ كشور شركتكننده تهيه و بعد از تأييد در جلسات كارشناسان و وزراي امور خارجه كشورهاي عضو و بررسي نكات حقوقي و فني در نشست سران به اتفاق آرا تصويب شد، از ۷۰۱ بند خود، ۴۳ بند را به محيطزيست اختصاص دهد.
و اما اين ۴۳ بند محتواي بندهاي مربوط به مسائل زيست محيطي كه بر محور «محيط زيست و توسعه پايدار» استوارند را محمدجواد محمدي زاده ،معاون رئيسجمهور و رئيس سازمان حفاظت از محيط زيست اين طور به خبرنگار اجتماعي «جوان» توضيح ميدهد: آب و حق آببها و لزوم تأمين آب بهداشتي براي همه، بيابانزدايي، تأكيد بر جلوگيري از تخريب جنگلها و مراتعها به خصوص در سرزمينهايي كه در كمربند خشك زمين قرار دارند، از جمله ايران، تنوع زيستي و تسهيم منابع و منافع كشورهاي عضو در چارچوب كنوانسيون تنوع زيستي و پروتكل ناگويا و برنامههاي راهبردي مرتبط، حق دسترسي همه مردم دنيا به انرژي، خصوصاً ۴/۱ ميلياردنفري كه از آن بيبهرهاند، تغييرات آب و هوايي كره زمين و تخليه پسماندهاي خطرناك و ماهيگيري قاچاق از جمله مهمترين محورهايي هستند كه بخش عمدهاي از ۴۳ بند سند نهايي شانزدهمين اجلاس سران كشورهاي عضو جنبش عدم تعهد را به خود اختصاص دادهاند. معاون رئيسجمهور ادامه ميدهد: از طرفي كشورهاي عضو، متعهد شدند با درنظر گرفتن گرمايش جهاني زمين، افزايش سطح آبها و ذوب شدن يخ قطبها تعهدات تاريخي خود را براي كاهش گازهاي گلخانهاي انجام دهند.
در حوزه گازهاي گلخانهاي علاوه بر تأمين منابع مالي، كاهش توليد اين گازها، فناوريها و ظرفيتسازيها براي اين منظور نيز مورد مطالعه قرار گرفتند. از طرفي اعضا در جهت اثربخشي و تقويت پروتكل كيوتو كه تا ژانويه ۲۰۱۳ تمديد شده بود، به تبادلنظر پرداختند. معاون رئيسجمهور خاطر نشان ميكند: از سوي ديگر تشكيل گروه تماس بين اعضا براي اينكه بتواند هر كدام از موضوعات مطرح شده را در قالب راهكارهاي معين محقق كند، در دستور كار قرار گرفت. وي با اشاره به اعتبار ميزباني سازمان محيطزيست از امير و نخست وزير قطر ميافزايد: درباره مهار گرد و غبار، جلوگيري از قاچاق از پرندگان شكاري و اجراي طرحهاي محافظت از پرندگان شكاري در ايران، حمايت از تنوع زيستي و رعايت مسائل زيست محيطي در بهرهبرداري از منابع نفتي و گازي خليج فارس توافقنامههايي نيز با اين كشور به امضا رسيد.
تعهد عراق براي مهار يك ميليون هكتار كانون ريزگرد محمدي زاده در بخش ديگري از اين گفت و گو درباره ماجراي تمام نشدني ريزگردهاي عربي نيز كه سلامت هموطنان را به شدت تهديد ميكند، ميگويد: در گفتوگوهاي صورتگرفته با نخستوزير عراق نيز تسريع در اجراي قرارداد بين ايران و عراق در مهار ريزگردها و اختصاص يك ميليارد و ۲۰۰ ميليون دلار در طول پنج سال از سوي دولت اين كشور براي كنترل يك ميليون هكتار كانون ريزگرد در عراق و تثبيت شنهاي روان و مديريت ريزگردهاي تالابهاي عراق مورد توافق قرار گرفت. اين موضوع با كشورهاي اردن، سوريه و عربستان در سطوح كارشناسي بررسي شد. معاون رئيسجمهور در پاسخ به اين سؤال كه سهم اعتباري كشورمان در مهار كانونهاي ريزگرد برونمرزي چقدر است؟ پاسخ ميدهد: ايران سهم اعتباري در مهار كانونهاي ريزگرد برون مرزي ندارد. براي كانونهاي داخلي مثل هامون، كوير لوت، زمينهاي اطراف قم، كاشان، تهران و ورامين هم طرحي به مجلس و دولت ارائه شده كه برمبناي آن ۴ هزار و ۴۰۰ ميليارد تومان اعتبار و پنج سال زمان براي رفع اين معضل نياز است.
در اين ۵ سال سلامت مردم چه ميشود؟ رئيس سازمان حفاظت محيط زيست، در نظر گرفتن پنج سال براي رفع معضل ريزگردها را اگرچه زياد ميداند اما در عين حال معتقد است: يك ميليون هكتار وسعت زيادي است و عراق بايد سالي حدود ۲۳۰ تا ۲۵۰ ميليون دلار پول صرف مهار ريزگردها كند؛ از طرفي ظرفيت اين كشور بيش از اين نيست و ايران نميتواند بيش از اين به عراق فشار بياورد.
درياچه اروميه نجات پيدا ميكند؟ محمدي زاده درباره درياچه اروميه نيز ميافزايد: در سفر دو ماه پيشمان به ارمنستان قرار بر اين شد كه علاوه بر حق آببها قانوني ارس كه ۵/۲۹ متر در ثانيه است، اين كشور براي اختصاص حق آببها بيشتر به ايران، بررسي مجددي انجام دهد و نتيجه آن را ظرف سه ماه اعلام كند. بر اين اساس قاعدتا ً تا يك ماه آينده بايد به ما جواب بدهند. ميزان پولي كه براي اين آب اضافه بايد پرداخت شود، مستلزم توافق جديد است. اين حق آببها اضافه مستقيماً به درياچه اروميه منتقل ميشود تا بخشي از كم آبي آن را جبران كند.
توقع ما از عراق بيشتر است محمديزاده در پايان خاطر نشان ميكند: از ميان همسايگان كشورمان، عراق و ارمنستان همكاري خوبي در زمينه زيست محيطي داشتهاند؛ منتها توقع ما از عراق براي مهار ريزگردها و همكاريهاي محيط زيستي ديگر، بيشتر است؛ بنابراين عراق بايد بيشتر همكاري كند. ناامنيهايي هم كه در اين كشورها است روند كار را كندتر ميكند. اين كشور بايد به مأموران ايراني كه براي مالچپاشي و مهار ريزگردها و مبارزه با بيابانزايي به عراق سفر ميكنند، ضمانت امنيتي بدهند. اين طور نباشد كه مثل ساير اتباع ما كه در سوريه و ليبي از سوي تروريستها ربوده شدند، در معرض خطر باشند.
