با گسترش روزافزون فناوريهاي پيشرفته، استفاده از ابزارهاي الكترونيكي جهت انجام امور روزمره در بين شهروندان رواج پيدا كرده، به طوري كه در آينده نزديك افرادي كه توانايي استفاده از رايانه، اينترنت و ديگر فناوريها را نداشته باشند قادر به زندگي و رفع احتياجات خود در شهرهايي كه بسياري از خدمات به صورت الكترونيك ارائه ميشود نخواهند بود. شهرهايي كه بسياري از خدمات و فعاليتهايش از پرداخت قبوض، برداشت پول از حساب، خريد و فروش كالا، بازديد از موزهها و پاركها گرفته تا كسب اطلاعات از وضعيت آب و هوا، يافتن مقالهها، خواندن كتاب و روزنامه، استفاده از كتابخانهها و شركت در انتخابات الكترونيكي شده است، اين فعاليتها دربرگيرنده قسمتي از زندگي و فعاليتهاي روزمره ما هستند كه بسياري به شيوه سنتي انجام ميدهند، حتي بدون اينكه از نحوه استفاده از رايانه و اينترنت مطلع باشند.
اين در حالي است كه با تلاشهاي صورت گرفته تا پايان سال۹۲، بخش عمده خدماتي كه شهرداري تهران به صورت سنتي ارائه ميداده در فضاي ديجيتال و به شكل الكترونيكي صورت ميپذيرد. پس تحقق شهر الكترونيك تهران نيازمند شهروندي است كه توانايي استفاده از خدمات برخط دستگاهها و نهادها را در حد مطلوب داشته و با كمك ابزار الكترونيكي بتواند وظايف شهروندي را انجام دهد.
شهرونداني كه توانايي برقراري ارتباط با اينترنت و وب جهان گستر، توانايي مبادله الكترونيكي از طريق فناوري پست الكترونيكي، مقابله با پيامدهاي منفي و مخرب اينترنت، يافتن اطلاعات و جستوجوي مؤثر در وب، تكميل فرمهاي آنلاين اينترنتي و... را دارند. اين قابليتها ويژگيهاي يك شهروند الكترونيكي در دنياي اطلاعات است، فردي كه به طور كلي وظايف و حقوقش به واسطه تكنولوژي تغيير كرده و بسياري از امور را بدون حركت فيزيكي در شهر مجازي، وزارتخانهها و سازمانهاي الكترونيك با سرعت يك كليك انجام ميدهد، از اين رو بخش زيادي از هزينههاي رفت و آمدش كاهش يافته و در مصرف سوخت صرفهجويي ميكند و از آنجا كه خدمات ۲۴ ساعته و بدون وقفه دريافت ميكند امور را به راحتي و با خيال آسوده انجام ميدهد.
پس ميتوان گفت شهر الكترونيك وابسته به موضوعي به نام «شهروند الكترونيك» است. به طوري كه آشنايي ناكافي شهروندان با مهارتهاي زندگي آنلاين، اداره امور شهر را در آينده نزديك با مشكل مواجه ميسازد. از اين رو مسئولان امر بايد شهروندان را براي يك زندگي آگاهانه در جامعه بر اساس اطلاعات آماده سازند.
براي نمونه چندي پيش شهرداري تهران هفت سامانه الكترونيكي مديريت محلات در شهر تهران راهاندازي كرد. اين سامانهها خدمات آموزشي و فرهنگي مختلفي را در اختيار كاربران قرار ميدهد كه استفاده از آن آگاهيهاي عمومي و رضايت شهروندان را به دنبال داشته و بسياري از هزينهها را كاهش ميدهد. در اين ميان اطلاعرساني و آگاهسازي شهروندان از وجود اين فناوري و فرهنگسازي و آمادهسازي آنان جهت استفاده از امكانات فضاي مجازي اهميت دارد چراكه اگر شهروندان با مراجعه به اين سامانهها و فناوريها نتوانند كاري از پيش ببرند تلاش براي ايجاد شهر الكترونيك عملاً نتيجهاي دربرنداشته است.
به راستي اينكه در كدام نقطه از پايتخت زندگي ميكنيد مهم نيست، آيا تا به حال به سايت اينترنتي شهرداري منطقه خود سري زدهايد؟ يا به طور كلي ميدانيد براي انجام اموري كه ساعتها براي انجامشان وقت صرف كردهايد نيازي به مراجعه حضوري به سازمانها و مراكز مختلف نيست.
به راستي براي يك شهروند الكترونيك شدن چه بايد كرد؟ همانطور كه اشاره شد شهروند الكترونيك كسي است كه از حداقل دانش لازم در رابطه با مفاهيم پايه ict برخوردار باشد پس شركت در دورههاي آموزشي رايانهاي در خانههاي IT، سراهاي محله و مراكز فرهنگي محله بخشي از آموزش مهارتهاي شهروندي است و بخش ديگر بر عهده نهادهاي تربيتي و مسئول است تا با بسترسازي در زمينه فناوري اطلاعات پاسخگوي نياز شهروندان باشند.
تجهيز مدارس به رايانه، برخورداري از بستر پيشرفته اطلاعات مخابراتى و ضريب بالاي پهناي باند اينترنتي، برقراري ارتباط از طريق كامپيوتر با خانهها، مدارس و ادارات از جمله امكاناتي است كه دولت و سازمانهاي مختلف بايد فراهم آورده و در اختيار عموم شهروندان قرار دهند. در نهايت تأكيد ميشود توجه ويژه به رشد و توسعه شبكه اينترنت به عنوان اساس و پايه اطلاعات و ارتباطات در پيشرفت شهر و تحقق اهداف شهر و شهروند الكترونيكي مؤثر ميافتد.
