بازار ارز اين روزها حال و روز خوشي ندارد و طي يك هفته گذشته روند صعودي قيمت خود را ادامه داده است. بهاي ارزهاي عمده به ويژه دلار طي يك هفته گذشته بيش از ۲۰۰ تومان افزايش يافته است. اين در حالي است كه روز گذشته بهاي دلار در بازار ركورد تاريخي ثبت كرد و به قيمت ۲۶۰۰ تومان رسيد. از سوي ديگر دو خبر مهم درباره دلار روز گذشته منتشر شد؛ اول اينكه ثبت سفارش كالا عملاً متوقف شده و دوم اينكه رئيس كميسيون اقتصادي مجلس از عدم عرضه دلار به بازار طي سه هفته گذشته خبر داده است. همه اين مسائل در حالي رخ ميدهد كه هنوز دولت بورس ارز را كه براي ساماندهي و حذف رانت بازار ارز هدفگيري شده بود، راه نينداخته است.
به گزارش جوان، طي دو روز گذشته قيمت دلار از ۲۲۰۰ به ۲۴۵۰ و سپس ۲۶۰۰ تومان رسيد و ساير ارزهاي عمده نيز با افزايش محسوسي مواجه شدند. اما چرا نرخ دلار و ساير ارزها بالا ميرود؟
برخي از فعالان بازار چون اعضاي اتاق بازرگاني عرضه نكردن ارز به بانكها و بازار را دليل اين موضوع ميدانند و از سوي ديگر برخي تمايل دولت براي افزايش نرخ ارز و زمينهسازي براي حذف قيمتگذاري ثابت دلار از سوي بانك مركزي را دليل بالا رفتن قيمتها ميدانند.
اين در حالي است كه هنوز بورس ارز كه وزارت اقتصاد و بورس مدعي اثرگذاري جدي آن بر شفافسازي و حذف رانت دو نرخي شدن ارز هستند هنوز راهاندازي نشده است.
اگر بانك مركزي همچنان نظارهگر افزايش قيمت باشد و كاري جدي نكند، بسياري از واردكنندگان و توليدكنندگان متضرر و در نهايت مجبور خواهند شد از بازار آزاد ارز خود را تهيه كنند. اين موضوع نيز مستقيماً بر قيمت تمام شده بسياري از كالاهاي واسطهاي و سرمايهاي اثر منفي خواهد گذاشت.
در همين باره روز گذشته رئيس كميسيون برنامه و بودجه گفت: بزرگترين اشتباه دولت اين است كه از سه هفته قبل عرضه دلار (ارز) در بازار متوقف شده است.
حجتالاسلام غلامرضا مصباحيمقدم در گفتوگو با فارس در مورد بورس ارز و تكليف قانون برنامه پنجم براي نرخ شناور مديريت شده ارز گفت: بورس ارز بهترين راه براي اجراي قانون برنامه پنجم در زمينه نرخ ارز يعني شناور مديريت شده است.
وي افزود: مجلس دنبال تك نرخي شدن ارز بر اساس نرخ شناور مديريت شده است و اگر دولت در سال گذشته توسط بانك مركزي بورس ارز را راهاندازي كرده بود، شاهد شوك ارزي در بازار نبوديم.
رئيس كميسيون برنامه و بودجه افزود: وقتي شوك ارزي در بازار اتفاق ميافتد، بايد دولت نرخ ارز را به صورت شناور مديريت كند، وگرنه شكاف بين نرخ مرجع ارز و نرخ آزاد افزايش يافته و راه برگشت اين است كه بورس ارز راهاندازي شود و نرخ ارز به صورت شفاف و واقعي در آن تعيين شود. مصباحيمقدم افزود: مصوبه كارگروه مشترك دولت و مجلس در مورد نرخ ارز بايد اجرا شود، اما هنوز زمان آن مشخص نشده است، همه چيز بستگي به تصميم دولت دارد و بهتر است هر چه سريعتر بورس ارز تشكيل تا نرخها متعادل شود.
اين نماينده مجلس در مورد اختلاف نرخ مرجع و آزاد ارز و رانت خواري ناشي از آن، تأكيد كرد: در حال حاضر رانتخواري درباره اختلاف نرخ مرجع و آزاد ارز وجود دارد، چون ارز مرجع فقط براي كالاهاي اساسي و دارو اختصاص مييابد. مصباحي مقدم افزود: توقف عرضه دلار توسط بانك مركزي باعث افزايش قيمت شديد در بازار شده و اگر عرضه دلار بر اساس تقاضا بود، با افزايش شديد قيمت مواجه نميشد. همچنين عضو هيئت رئيسه كميسيون برنامه و بودجه مجلس نيز گفت: بانك مركزي در مديريت كردن بازار ملتهب ارز مقصر و ناتوان است.
غلامرضا اسداللهي در گفتوگو با فارس، در مورد تكليف ماده ۸۱ قانون برنامه پنجم در مورد نرخ شناور مديريت شده ارز گفت: مشكلات نوسان ارزي كنوني به سوء مديريت دولت برميگردد و وقتي شرايط ارز التهابي شده بايد مسئولان راهكار جديدي ارائه كنند و به مقتضاي شرايط كنوني بازار ارز را مديريت كنند.
عضو هيئت رئيسه كميسيون برنامه و بودجه افزود: درست است شرايط تحريم در افزايش قيمت ارز اثر دارد، اما آنقدر نيست كه باعث التهاب بازار شود و همه مسائل به تحريم ربط ندارد.
نماينده تربت جام، تايباد و باخزر افزود: هم بانك مركزي ضعيف عمل كرد و هم برنامه جديد براي مسائل ارزي ندارد و اگر خود بانك مركزي نميتواند اين مسئله را حل كند لااقل از اقتصاددانان راه حل و برنامه بخواهد. نماينده تربت جام در مورد نرخ مرجع ۱۲۲۶ توماني ارز گفت: كالاهاي اساسي مانند غذا و دارو با ارز مرجع وارد ميشود و اگر دولت نرخ ارز اختصاص ميدهد بايد بررسي شود كه اين كالاها به طور ارزان به دست مردم برسد، اما اكنون مشخص نيست، اين كالاها به دست چه كسي ميرسد.
ثبت سفارش به جز كالاهاي اساسي متوقف شد
در كنار اخبار ارزي روز گذشته خبر مهمي كه در حوزه اقتصاد منتشر شد اين بود كه به گفته عضو هيئت نمايندگان اتاق بازرگاني تهران در حال حاضر فقط ثبت سفارش كالاهاي اساسي صورت ميگيرد.
مجيدرضا حريري در گفتوگو با فارس در پاسخ به اين سؤال كه آيا شايعه توقف ثبت سفارش صحت دارد، گفت: در حال حاضر فقط ثبت سفارش كالاهاي اساسي و به ويژه گندم در حال انجام است و عملاً در خصوص ساير گروههاي كالايي ثبت سفارش متوقف شده است.
در همين خصوص صبح ديروز وزارت صنعت اعلام كرد: با ۳ هزار درخواست واردات كالاي بيكيفيت در مرداد ماه سال جاري مخالفت شده است. به نظر ميرسد توقف ثبت سفارش براي كاهش تقاضاي ارز در بازار و متعادل شدن تلاطم بازار ارز در شرايط فعلي است.
برخي كارشناسان معتقدند تشديد تحريمهاي بينالمللي باعث كاهش نقل و انتقال ارز در داخل كشور شده است.
