صالح سليماني: حال، اولين باري كه شاهد جمع شدن سقف يك ماشين بوديد را هم به خاطر ميآوريد؟ منظورم ماشينهاي كروك يا Convertible (= قابل تغيير) است. ابتدا باور كردنش برايمان خيلي سخت بود. خصوصاً زماني كه ميفهميديم تنها يك دكمه باعث جمع شدن آن ميشود؛ تفاوت قبل و بعد از فشار دادن آن زمين تا آسمان بود! هرازگاهي توليد كنندگان از چنين حربههايي استفاده ميكنند؛ با افزودن يك قابليت جديد در محصول پيشين خود، قصد ميكنند تا مجدداً آن را روي بورس بياورند و مشتري جلب كنند. مثالهاي متعددي وجود دارد از اتومبيلهايي كه پس از آمدن به بازار، نسخه ديگري از آن با قابليت جمع شدن سقف نيز روانه بازار شده است. باز هم كار را دكمه كرد.
حدوداً دو سالي ميشود كه يكي از شركتهاي توليد كننده سيگار هم با ديدن موفقيت دكمه، دست به ابتكار جديدي زد و دستهاي دكمه را نيز آلوده به صنعت دخانيات كرد. اين شركت كه براي رونق تجارت خود از دكمه استفاده كرد، بايد بگوييم تا حدود زيادي موفق بوده است، چراكه با ابتكار جديدش خيلي از جوانان غير سيگاري را هم دودي كرد و حال اين محصول خواهان زيادي پيدا كرده است! نام آن را سيگار Convertible گذاشتهاند. حتي نامش نيز يادآور ماشينهاي كروك است و براي جوانان جذاب به حساب ميآيد. اين محصول داراي فيلتري دو قسمتي است كه از زغال سنگ و يك فيلتر سلولزي با كپسول كوچك حاوي مواد خنك كننده تشكيل شده است.
در انتهاي فيلتر عكس يك دكمه همانند علامت استاندارد دكمه روشن يا خاموش كردن مانيتورهاي كامپيوتر يا كنترل تلويزيونها به چشم ميخورد. مصرفكنندگان ميتوانند با فشار دادن دو طرف دكمه، باعث تركيدن كپسول كوچك شوند و مزه سيگار خود را تماماً تغيير دهند تا مزه نعنايي به خود بگيرد و متوجه مزه تلخي اوليه سيگار نشوند. تفاوت اين نيز زمين تا آسمان است! اين پس از اختراع فيلتر، بزرگترين نوآوري خارج از بستهبندي براي صنعت سيگار به حساب ميآيد. مدير اجرايي و بازاريابي اين شركت گفته است كه ما امكان تعامل با سيگار را براي مشتريانمان قرار دادهايم تا هر زمان كه از مزه آن خسته شدند، دكمه مخصوص را فشار بدهند و مزه سراسر جديدي را تجربه كنند. باز هم كار را آن كرد كه نامش دكمه بود!
دندانپزشكها كشيدن سيگار را توصيه ميكنند «ويسروز دود را فيلتر ميكند و دندانپزشكها نيز آن را توصيه ميكنند» - «بيشتر دكترها بيش از هر سيگار ديگري كمل ميكشند». اين دو جمله را چند روز پيش روي تبليغات قديمي سيگار ديدم. خيلي جالب است كه در گذشته دكترها سيگار كشيدن را مفيد ميدانستند و حتي دندانپزشكها نيز آن را توصيه ميكردند. پس از سال ۱۹۶۴ كه ايالات متحده امريكا براي نخستين بار از جملههاي هشدار دهندهاي همچون «دكترها اعلام كردهاند كه سيگار كشيدن براي سلامتي شما ضرر دارد»، صنعت دخانيات هرگز به روزهاي اوج تجاري خود بازنگشت.
در همين راستا، در سال ۱۹۷۱ پخش آگهيهاي بازرگاني با محتواي تبليغ سيگار نيز در رسانههاي دسته جمعي ممنوع گرديد. در چند دهه اخير، صنعت دخانيات امريكا و اروپا شاهد افزايش سختگيريها بر كارخانههاي توليد كننده سيگار بوده است. پايان تبليغات و پشتيبانيهاي مالي، ممنوعيت سيگار كشيدن در مكانهاي عمومي و دفاتر كاري، افزايش ماليات و غيره همگي باعث شده است تا آمارهاي سيگار كشيدن رفته رفته كمتر شود. ولي پيروزي دورتر از آن چيزي است كه به نظر ميآيد. كماكان علت اصلي مرگ و مير در دنيا مصرف سيگار عنوان شده است و بر طبق آمارها، از هر ده نفر يك نفر را به كشتن ميدهد و نصف انسانهاي سيگاري جان خودشان را در اين راه از دست ميدهند. علاوه بر اين سالانه ۱۰۰ ميليارد يورو ضرر را به اقتصاد كشورهاي سراسر اروپا وارد ميسازد. حال دشمنان اين صنعت ميلياردي به دنبال راهكارهاي جديدي هستند.
بستهبنديهاي پر زرق و برق: دعوتنامهاي به اعتياد بسته سيگار فراتر از يك جعبه معمولي است. يك برند است كه فرد سيگاري هميشه در كيف يا جيبش به همراه دارد و عموماً در معرض نمايش اطرافيانش قرار ميگيرد. درست مثل برند لباس، برند سيگار نيز ممكن است براي توصيف شخصيت يك فرد مورد استفاده قرار بگيرد. افرادي كه سيگارهاي مشابهي ميكشند نوعي كشش را به سوي هم احساس ميكنند، عقايد مشابهي دارند و در نهايت ممكن است در بسياري از مباحث به تأييد همديگر بپردازند. سيگار گران ميتواند نشان دهنده آن باشد كه فرد به سر و وضعش اهميت ميدهد، آدم به اصطلاح «لارژ»ي است و به برندها گرايش دارد و در سويي ديگر، سيگار ارزان ميتواند عكس اين تعبيرها را به اطرافيان فرد تلقين كند. بنابراين به زبان سيگاريها ميتوان چنين قلمداد كرد كه بسته سيگار شما، نشانه شخصيت شماست. ديدن افرادي كه سيگار ارزان خود را درون بستههاي گران سيگار ميگذارند خود ميتواند بيان كننده اين موضوع باشد كه بسته سيگار، فراتر از يك جعبه معمولي است.
هم كاربردي و هم زيبا؛ بسته بندي سيگار نقش حياتي را در برقراري ارتباط با مشتري و توصيف برند كارخانه توليد كننده بر عهده دارد. در آن لحظهاي كه فروشنده پس از معرفي محصولات خود دست نگه ميدارد و انتخاب نهايي را به عهده شما ميگذارد، بسته بندي محصول اين فرصت طلايي را غنيمت ميشمرد تا قدرت تصميمگيري را از شما بگيرد، برندهاي تجاري ديگر را با زيبايي خودش تحتالشعاع قرار بدهد و آنها را از رقابت با خود درمانده بگذارد. چنان دلبري ميكند و فرياد ميزند «من را انتخاب كن، زيبايي حرف اول را ميزند» كه در نهايت مغلوب ميشويد و نياز و خواستههايتان را با خريد آن برطرف شده ميبينيد. در واقع براي شما دعوتنامهاي را ميفرستد؛ دعوتنامهاي به اعتياد.
بستهبنديهاي ساده، راهكار جديد سلامتانديشها به دنبال سالهاي متمادي نبرد براي نشان دادن تصويري سياه از سيگار در انگلستان، حال روز ششم آوريل ۲۰۱۲ در كنار روز تاريخي اول ژوئيه كه مصادف با ممنوعيت كشيدن سيگار در مكانهاي عمومي است، قرار خواهد گرفت. در اين روز، در معرض ديد قرار گرفتن بستههاي سيگار در مغازههاي بزرگ و اصلي انگليس ممنوع شد. گفته ميشود كه به مغازههاي محلي و كوچكتر نيز اولتيماتوم سه سالهاي داده شده است. مسئولان ذيربط عنوان كردهاند كه با در معرض نمايش نبودن سيگار، اميدوارند تا جوانان كمتري به سراغ آن بروند؛ از آنجايي كه گفته ميشود بيش از ۶۰ درصد جوانان از سنين زير ۱۸ سالگي به كشيدن سيگار روي ميآورند.
و اما خبري كه در ماههاي اخير سر و صداي فراواني را به پا كرده است، خبر تغيير شكل كلي بستهبنديهاي سيگار است. اين بستهبنديها كه قرار است «استاندارد» شوند به رنگ سبز تيره و قهوهاي در خواهند آمد و در رو و پشت آن تصوير بزرگي از پيامدهاي سيگار كشيدن به همراه نوشتههاي اخطاري درج خواهد گرديد. در كنار اينها، نام برند كارخانه توليدكننده نيز با فونت ريز و استانداردي در پايين جعبه سيگار نوشته خواهد شد. از ميان مزاياي اين بسته بنديهاي ساده و جديد ميتوان به اهميت مضاعف دادن به هشدارهاي سلامت، جلوگيري از برداشتهاي غلط (عموماً تصورها بر اين است كه سيگارهاي با رنگ روشن داراي مضرات كمتري هستند) و مهمتر از همه، كاهش جذابيت بستههاي سيگار براي جوانان اشاره كرد.
در نظرسنجي اخيري كه از جوانان انگليسي صورت گرفته است، ۸۷ درصد جوانان عقيده داشتند كه بستههاي ساده سيگار جذابيت كمتري را براي آنها به همراه خواهد داشت. با اين حال، عدهاي نيز با اين طرح مخالفت كردهاند و نظر دارند كه انتظار تأثيرات چشمگير را نداشته باشيد چرا كه تماشاي سيگار كشيدن فردي ديگر گرايش زيادي را به سيگار كشيدن ايجاد ميكند و بايد در عوض چارهاي براي اين انديشيد. نمونهاي از آن نشان دادن صحنههاي سيگار كشيدن در فيلمهاي هاليوودي توسط بازيگران مطرح و محبوب جوانان است كه هميشه مسئله ساز بوده است. در همين راستا، شواهدي نيز در دست است كه نشان ميدهد ممكن است بستههاي ساده تأثير معكوسي را به همراه داشته باشند و تبديل به معمايي براي نوجوانان و جوانان بشوند و در نهايت، تأثير مثبتي را در نحوه برقراري ارتباط با اين قشر آسيبپذير داشته باشند.
منابع: www.mancunianmatters.co.uk
www.marketingmag.com
www.theparliament.com
www.koreatimes.co.kr