اجلاس بينالمللي در مورد سوريه روز شنبه ۱۰ تير در ژنو برگزار شد و مدت كوتاهي از اين اجلاس نگذشته بود كه قاهره روز دوشنبه ۱۲ تير ميزبان نشستي بود كه از نمايندگان ۱۰ گروه معارض سوري و نمايندگان برخي از كشورهاي غربي و عربي تشكيل شد.
اجلاس ژنو به ابتكار كوفي عنان، نماينده سازمان ملل در سوريه به راه افتاد و نشست قاهره هم از سوي اتحاديه عرب برگزار شد.
برگزاري دو نشست با محوريت يك موضوع در فاصله زماني كوتاه جالب توجه است، به خصوص اينكه برگزاري نشست پاريس به نام دوستان سوريه در آيندهاي نزديك نيز در نظر گرفته ميشود. اگر جلسات شوراي امنيت هم به اين مجموعه اضافه شود زنجيرهاي از اجلاس و نشست نمودار ميشوند كه طي بحران سوريه پي در پي انجام شده و به نظر ميرسد كه همچنان نيز ادامه داشته باشند. معلوم است پيچيدگي بحران سوريه علت اصلي شكلگيري اين زنجيره است و نياز براي بحث و گفتوگو طرفهاي مختلف را به اين قبيل نشست و اجلاسها كشانده است اما چيزي كه پيچيدگي موضوع را تشديد كرده در شكاف و فاصلهاي است كه بين زنجيره نشست و اجلاسها با وضعيت داخلي سوريه وجود دارد.
در حالي كه نشست و اجلاسهاي منطقهاي و بينالمللي متنوعي در خارج از سوريه برگزار ميشود، حداقل نقاط مشخصي در سوريه مثل حمص، درعا و ادلب همه روزه شاهد درگيري بين نيروهاي مسلح دولتي با گروههاي مسلح معارض است، سواي اينكه گروههاي تروريستي با انفجارهاي خود به طور مستمر باعث به خاك و خون كشيده شدن مردم غيرنظامي شدهاند.
اين شكاف بين وضعيت داخلي سوريه و نشست و اجلاسهاي خارج از اين كشور حداقل به يك وجه، حكايت از شكاف بين دو سوي داخل و خارج از سوريه دارد و اين موضوع تا اندازهاي بر همين نشست قاهره سايه انداخته بود كه اين پرسش را مطرح ميكرد، نشست قاهره و گروههاي حاضر در آن تا چه اندازه با طرفهاي داخل سوريه مرتبط هستند و آيا ميتوان آنها را نمايندههاي واقعي از درون سوريه دانست؟ اين پرسشي است كه نميتوان به طور مشخص پاسخ مثبتي به آن داد به صورتي كه برخي از گروههاي معارض در داخل سوريه بيشتر از توجه به اين دست نشستها، حاضر شدهاند تا روند اصلاحات سياسي در داخل سوريه را در پيش بگيرند كه مشاركت آنان در انتخابات اخير پارلمان سوريه اين امر را ثابت كرده است. در واقع معارضان سوريه در خود شكافي بر اساس روند اصلاحات يا نظاميگري دارند و اين موضوع باعث شده تا نتوان يك موضعگيري واحد در مقابله با دولت سوريه بين معارضان به وجود بيايد.
از سوي ديگر، معارضان دولت سوريه در خارج از اين كشور تاكنون نتوانستهاند به چنان انسجامي دست بيابند كه بتوان از آنان به عنوان جبههاي واحد در برابر دولت سوريه ياد كرد. اختلاف ايدئولوژيك بين اين گروهها در نشست قاهره به صورت كامل هويدا شد چراكه گروههاي سكولار با جريانهاي سلفي و اخوان المسلمين به صورت مبنايي در تعارض هستند، به همين دليل است كه اخوان المسلمين بر سر تفكيك دين از دولت در بيانيه نشست به شدت با طرفهاي سكولار مخالفت كرد و شدت اختلاف به صورتي بود كه حاميان اصلي اين گروهها از حصول چشماندازي براي وحدت بين گروههاي حاضر در اين نشست نااميد شدند.
احمد داوداغلو، وزير امور خارجه تركيه به عنوان يكي از حاميان معارض مسلح سوري نتوانست از اشاره به اين موضوع خودداري كند و مسئله را به اين صورت بيان كرد: «اين طبيعي است كه ميان شما اختلاف نظر وجود دارد ولي مهم اين است كه انتظار مردم سوريه از شما دادن پيامي دال بر وحدت است.» تركيه براي تشديد بحران سوريه و مسلحسازي معارضان در جهت سرنگوني دولت سوريه سرمايهگذاري سنگيني كرده و معلوم است كه اختلاف بين گروههاي حاضر در نشست قاهره، وزير امور خارجه اين كشور را نسبت به دستاوردهاي تلاش خود دلسرد و او را به گفتن چنين سخني وادار كند.
به طور كلي ميتوان گفت عدم انسجام گروههاي معارض از يك سو و نبود اجماع جهاني از مداخله نظامي در سوريه از سوي ديگر، باعث شده زنجيره نشستها در مورد سوريه تا كنون جز وجه تبليغاتي نتيجه مشخص ديگري را در پي نداشته باشد.
اجلاس ژنو به جز يك توافق كلي و مبهم بر سر تشكيل دولت انتقالي نتيجه ديگري نداشت و نتيجه نشست قاهره هم بيشتر در بروز اختلافات ميان ۱۰گروه معارض سوري بود تا آنكه نتيجه عملي از آن به دست بيايد. از اين زنجيره نشست و اجلاس ميتوان چنين نتيجه گرفت كه پرونده سوريه بسيار پيچيدهتر از آن است تا با دستورالعملهاي يك طرفه در اين قبيل اجلاس و نشستها، بتوان آن را حل كرد و اينكه بدون در نظر گرفتن تمام طرفهاي درگير و حتي دولت اين كشور براي دستيابي به يك راه حل جامع سياسي، نتيجهاي جز وخامت بيشتر اوضاع به دست نخواهد آمد.
