به گزارش «جوان»، دور چهارم مذاكرات ايران با ۱+۵ حوالي ساعت ۲۲ ديشب در مسكو به پايان رسيد و سعيد جليلي رئيس تيم ايراني و كاترين اشتون رئيس تيم مذاكره كننده ۱+۵ با شركت در كنفرانسهاي خبري جداگانه، اعلام كردند كه طرفين مذاكرات را در سطح كارشناسي روز سوم ژوئيه، يعني ۱۳ تيرماه در استانبول دنبال كنند. پيش ازشروع مذاكرات مسكو، جليلي و باقري طي پنج نامه پيدرپي به اشتون و اشميت معاون او بر لزوم مذاكرات كارشناسي تأكيد كرده بودند. جليلي با اشاره به همين پنج نامه گفت كه مهم اين است كه غرب در اين مذاكرات بر نظر ايران درباره لزوم مذاكرات كارشناسي صحه گذاشت. وي گفتوگوهاي مسكو را « جديتر، واقعيتر و فراتر از اعلام مواضع» توصيف كرد وگفت كه در اين مذاكرات ايران بر حق غنيسازي اورانيوم تأكيد كرد.
جليلي با هشدار نسبت به اقدام غيرمنطقي غرب براي مقابله با پيشرفت هستهاي ايران گفت: «هرگونه رفتار غيرسازنده ۱+۵ پاسخ متناسب ايران را خواهد داشت»، همچنين در پاسخ به سؤالي در اين باره كه آيا آنطور كه شنيده شده ۱+۵ درخواستهاي نتانياهو را در جلسه مطرح كردهاند، گفت: «شأن ملت بزرگ ايران فراتر از آن است كه يك تروريست بخواهد براي او دستور جلسه تعيين كند.» طرفين در حالي براي ادامه مذاكرات سطح كارشناسي در استانبول به توافق رسيدند كه اميد اندكي براي به نتيجه رسيدن مذاكرات وجود داشت. اشتون هم دركنفرانس مطبوعاتي ديشب خود كه از هيئت ايراني كسي در آن حضور نداشت، گفت كه اختلافات طرفين گسترده است ولي پذيرفت كه ادامه مذاكرات بهترين راه است، او گفت كه با جليلي توافق نظر دارد كه مذاكره نبايد براي مذاكره انجام شود. وي گفت كه بهترين راه، فهم طرفين از يكديگر است.
دور دوم چگونه برگزار شد؟
دومين روز مذاكرات طرفين حوالي ظهر ديروز در هتل حلقه طلايي مسكو در حالي شروع شد كه بدبيني ناشي از روز اول مذاكرات، فضاي مذاكرات را به شدت تحت تأثير قرار داده بود. با اين وجود خيلي زود مشخص شد نه تنها طرفين حاضر نيستند مذاكراتي را كه چندين ماه ديپلماسي براي آن خرج شد، به آساني متوقف كنند، بلكه مقامهاي روس هم نشان دادند نميخواهند نام مسكو به عنوان محل توقف مذاكرات در كنار استانبول و وين قرار بگيرد. روسها هر چه در توان داشتند خرج كردند تا توقف مذاكرات در مسكو اعلام نشود. جداي از ملاقاتهاي جداگانهاي كه عصر دوشنبه وصبح سه شنبه بين مقامهاي روس و طرفهاي غربي برگزار شد، سرگئي ريابكوف معاون وزير خارجه روسيه يك مرتبه با علي باقري و يك بار هم با سعيد جليلي ملاقات كرد؛ ملاقات هايي كه منابع غربي ميگويند براي نزديك كردن ديدگاههاي طرفين به همديگر انجام شده است. از حوالي ظهر ديروز كه مذاكرات شروع شد تا شامگاه، در مجموع دو دور مذاكره برگزار شد و در اين بين علاوه بر ملاقاتهاي ريابكوف با باقري و جليلي، كاترين اشتون مسئول تيم مذاكره كننده ۱+۵ هم عصر ديروز با جليلي ملاقات كرد و بعد هم يك ديدار بين علي باقري و هلگا اشميت معاونان اشتون و جليلي برگزار شد.
ايران حاضر به گام اول است، ولي...
ايران از همان روز دوشنبه، يك طرح پنج مادهاي به ۱+۵ ارائه داد و آنطور كه روزنامه گاردين از قول منابع غربي نزديك به مذاكرات نوشته، سعيد جليلي، رئيس تيم ايراني مذاكره كننده اين طرح را با استفاده از پاورپوينت، براي اعضاي مذاكره كننده تشريح كرده است. اين بسته پيشنهادي، در مذاكرات بغداد هم به ۱+۵ ارائه شده بود، اما آنها از اظهارنظر درباره آن خودداري كرده بودند. آنطور كه گاردين نوشته ومنابع نزديك به تيم ايراني هم كليات آن را تأييد ميكنند، اين طرح شامل پنج محور زير است:
۱- به رسميت شناخته شدن حق غنيسازي اورانيوم، در كنار «عملي سازي» فتواي رهبري ايران عليه استفاده از سلاحهاي هستهاي. جليلي پيشنهاد كرده اين امر ميتواند در قالب يك سند در سازمان ملل به ثبت برسد كه بر اساس آن، ايران در ازاي شناسايي حقش در ادامه غني سازي، متعهد شود كه به دنبال دستيابي به سلاح هستهاي نخواهد رفت.
۲- رفع تحريمها در ازاي همكاري ايران با آژانس بينالمللي انرژي اتمي.
۳- همكاري هستهاي در حوزههاي توليد انرژي صلحآميز هستهاي و ايمني هسته اي.
۴- ساز و كارهاي اعتماد ساز، از جمله احتمال محدودسازي توليد اورانيوم با غناي ۲۰ درصد.
۵- موضوعات غيرهستهاي، مانند همكاري در حوزه مبارزه با مواد مخدر و مسائل منطقهاي همچون سوريه و بحرين.
۱+۵ هيچ نظر قطعي درباره اينكه طرح ايران را قبول كرده يا نه، ابراز نكرده ولي منابع نزديك به مذاكرات ميگويند كه بحثهاي جاري در مسكو به طور اساسي روي مسئله غنيسازي ۲۰ درصدي ايران متمركز شده است. به گفته اين منبع، محور بحثهاي ديروز در مسكو اين بوده كه ايران يك گام اوليه براي ادامه مذاكرات بردارد. منابع نزديك به تيم مذاكره كننده ايراني، ضمن رد تعليق گسترده غنيسازي ميگويند كه ايران اين مسئله را قبول كرده كه يك گام اوليه را بردارد ولي تيم مذاكره كننده ايراني معتقدند در قبال گام اوليه ايران، طرف مقابل هم بايد يك اقدام متقابل هم وزن آن انجام بدهد. به علاوه، تيم مذاكره كننده ايراني اصرار دارد كه برداشتن گام اول، منوط به تعريف چارچوب كلي از اقدامات متقابل است.
غرب از اضطراب بازارهاي جهاني نگران است
مذاكرات ديروز در برخي ساعتها تا جايي پيش رفت كه گمان ميرفت متوقف شود ولي اينطور نشد. خيلي از منابع غربي كه ساعت به ساعت اخبار مذاكرات را از مسكو رصد ميكردند، جو شكننده مذاكرات و اختلافات گسترده طرفين را تأييد كرده و گفتند تلاشها بر اين متمركز شده كه مذاكرات از بن بست خارج شود. فاكس نيوز، شبكه خبري نزديك به جمهوريخواهان امريكا به نقل از آسوشيتدپرس گزارش كرد كه ايران و شش قدرت تلاش ميكنند بنبست را در مذاكرات بشكنند. روزنامه اسرائيلي هاآرتص هم كه ازنزديك مذاكرات را زير نظر داشت، گزارش كرد منابع اسرائيلي نزديك به مذاكرات ميگويند كه قدرتها قصد ندارند موضع خودشان را در مقايسه با مذاكرات بغداد نرمتر كنند. با اين وجود نگاه بعضي منابع نشان داد كه طرف غربي از توقف مذاكرات در مسكو و تأثير آن بر بازارهاي مالي به شدت نگران است. رويترز هم مانند ديگر منابع غربي، محور گزارش عصر ديروز خود را بر بن بست مذاكرات و تلاش براي خروج از آن متمركز كرد ولي نوشت: « اگر گفت و گوها فروبپاشد، اضطراب در بازارهاي مالي به دليل خطر افزايش قيمتهاي نفت و كشمكش در خاورميانه به دليل تهديد اسرائيل براي حمله به تأسيسات هستهاي ايران... افزايش پيدا ميكند.» منابع نزديك به تيم مذاكره كننده هستهاي در تهران هم تأييد ميكنند كه طرف غربي نگران تأثير شكست مذاكرات بر بازارهاي جهاني است، به خصوص كه شب گذشته، منابع خبري اعلام كردند قيمت نفت در اثر ايجاد بن بست در مذاكرات ايران با ۱+۵ و همچنين بحران اقتصادي اسپانيا افزايش پيدا كرد و به بالاي ۸۳ دلار رسيد.
حواشي مذاكرات جليلي با قاطعيت درخواست ديدار دو جانبه رئيس تيم امريكايي را رد كرد.
وزير خارجه امريكا در تازهترين اظهاراتش درباره مذاكرات با ايران گفت: به دنبال تدوين راه حلي هستيم كه براي همه كشورها از جمله ايران قابل پذيرش باشد.
ايران زمان پيشنهادي براي مذاكرات در روز ۱۲ تير ماه را به خاطر تقارن آن با حادثه تلخ سقوط هواپيماي مسافربري ايران به دست امريكا نپذيرفت.
