«سن آغاز اعتياد به سيگار به ۱۰ سالگي رسيد»، اين خبري است كه مديركل پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي سازمان بهزيستي كشور با استناد به آمار به دست آمده از اظهارات معتادان حاضر در مراكز سازمان بهزيستي و همچنين آمار اعلامي توسط معاون پيشگيري ستاد مبارزه با مواد مخدر اعلام ميكند؛ خبري تكان دهنده كه عملكرد بسياري از دستگاههاي متولي فرهنگسازي و به ويژه آموزش و پرورش را زير تيغ انتقاد ميبرد.
در حالي كه هر روز اخبار جديد تري درباره آثار منفي دخانيات بر سلامتي و طول عمر منتشر ميشود، سن اعتياد به سيگار در كشورمان هم همچنان پايين تر ميآيد تا جايي كه به گفته دكتر فرهاد اقطار، مديركل پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي سازمان بهزيستي كشور، اين روزها بچههاي دبستاني به جاي اسباب بازي سيگار در دست ميگيرند و از دروازه اين ماده دخاني ورود به دنياي اعتياد را تجربه ميكنند.
راهكار پيشگيري وقتي صحبت از ۱۰ سالگي ميشود، نخسيتن تصويري كه در ذهنمان نقش ميبندد يك كودك سوار بر دوچرخه يا در حال توپ بازي است، با همان هيجان كودكانهاي كه بايد بچهها در اين سن و سال داشته باشند اما تصور اينكه يك كودك دبستاني سيگار بكشد، هنوز برايمان سخت است؛ كودكاني كه نه در خانواده و نه در مدرسه مهارتهاي زندگي را نياموختهاند. اقطار اما از ساخت نخستين بازي رايانهاي در زمينه آموزش پيشگيري از آسيبهاي اجتماعي و آموزش مهارتهاي زندگي خبر ميدهد؛ يك بازي براي سنين بالاي ۹ سال.
بنا به تأكيد وي دليل انتخاب سنين بالاي ۹ سال به عنوان گروه مخاطب اين بازي اين است كه اعتياد به دخانيات در كشور از ۱۰ سالگي آغاز ميشود.
دكتر وزيري: اين عدد را قبول ندارم دكتر شهرام وزيري اما در گفتوگو با «جوان» در برابر آمار ارائه شده از سوي سازمان بهزيستي ميگويد: من اين آمار را رد يا تأييد نميكنم اما محتمل است.
به گفته وي، اگر مقصود رسيدن ميانگين سني مصرف سيگار به ۱۰ سالگي باشد كه اين موضوع از زواياي مختلف قابل بررسي است. وزيري اضافه ميكند: در صورتي هم كه منظور ازاين آمار مشاهده افرادي باشد كه در اين سنين سيگار ميكشند، خود من شاهد سيگار كشيدن بچه هشت ساله هم بوده ام و اين آمار را نميتوان به تمام جامعه تعميم داد. وي اما ميپذيرد كه در مجموع سن سيگار كشيدن در جامعه پايين آمده و اين موضوعي است كه بايد آسيب شناسي شود.
چرايي پايين آمدن سن گرايش به دخانيات معاون پژوهشي دانشگاه آزاد واحد رودهن بر نقش رسانهها در ارائه الگوي منفي به بچهها اشاره ميكند؛ فيلمهاي خارجي به نمايش درآمده از رسانه ملي كه هنوز هم در آن قهرمان فيلم سيگار ميكشد.
وي با انتقاد از عملكرد ضعيف آموزش و پرورش در ارائه رسالت اصلي خود يعني آموزش، به نقش والدين نيز اشاره ميكند و ميگويد: والدين نيز در بسياري از موارد كودكان را رها كردهاند و نظارت مناسبي بر رفتارها، دوستيها و گروه هايي كه فرزندانشان در آن عضو هستند، ندارند. مطابق قانون هيچ فروشندهاي حق عرضه سيگار به افراد زير ۱۸ سال را ندارد اما به گفته دكتر وزيري حتي با مراجعه يك كودك پنج ساله براي خريد سيگار به راحتي اين كالا به او فروخته ميشود و اين نشانه ضعف عملكرد نيروي انتظامي است.
وي تصريح ميكند: نيروي انتظامي در برخورد با مسائل اجتماعي نبايد به صورت موجي عمل كند و با تمركز روي يك موضوع، چالشهاي ديگر را رها كند بلكه تمامي مسائل اجتماعي بايد در كنار يكديگر پيش برود.
راه علاج كودكان گاهي آينهاي هستند كه رفتار والدين را به نمايش درميآورند. آمار گرايش كودكان به سيگار افزايش يافته اما آمار بزرگسالان سيگاري هم كم نيست. به ديگر بيان، اين روزها شايد خيلي از پدر و مادرها سيگاري باشند و بسياري از كودكاني كه سيگار ميكشند، تصوير تكراري پدر و مادر خود هستند درحالي كه ميشد مهارتهاي زندگي را بياموزند. اقدام بهزيستي در ساخت بازي رايانهاي آموزش مهارتهاي زندگي قدم مثبتي است اما بايد والدين و آموزش و پرورش نيز به اين موضوع ورود يابند تا بچههاي ۱۰ ساله سيگار را فراموش كنند و به بازي كودكانهشان برگردند.
