احمد كاظمزاده: روز جمعه منابع خبري از ورود ناو امريكايي ايووجيما حامل ۲۱۰۰ تفنگدار دريايي در بندر عربستاني جده در درياي سرخ خبردادند. از ۲۱ سال قبل يعني از زمان جنگ سال ۱۹۹۱ خليج فارس، اولين باري است كه سعوديها به اين تعداد از نيروهاي دريايي و هوايي امريكا اجازه دادهاند در پايگاه عربستان لنگر بيندازند، وارد ساحل شوند و حضور نظامي امريكا را در عربستان علني كنند.
ورود اين كشتي پس از آن صورت گرفت كه عربستان در رزمايشي مشترك با امريكا به همراه ۱۵ كشور ديگر در اردن و در نزديكي مرزهاي سوريه و عراق شركت كرد كه البته برخي منابع از حضور اسرائيل نيز در آن خبر دادند. بر اين اساس شايد نخستين و بدبينانهترين سناريو و احتمالي كه در اين خصوص به نظر ميرسد اين است كه اين تحركات به عنوان نشانهاي از آمادگي براي اقدام نظامي عليه سوريه تلقي شود و آنچه اين احتمال را تا حدودي جدي نشان ميدهد اظهارات تهديدآميز اخير دميتري مدودف در كنفراس سن پترزبورگ است كه تصريح كرد: «هرگونه اقدام نظامي عليه كشورهاي داراي حاكميت ممكن است به جنگ هستهاي منطقهاي منجر شود. در مرحلهاي شايد چنين اقداماتي كه حاكميت كشورها را متزلزل ميكند، به جنگ منطقهاي فراگير حتي با سلاح هستهاي منجر شود، هرچند من نميخواهم كسي را بترسانم.»
بر اين اساس به نظر ميرسد ارتباط معناداري بين تهديد اتمي روسيه عليه ناتو و افزايش تحركات نظامي ائتلاف ضد سوري در اطراف مرزهاي سوريه وهمچنين اعزام ناو امريكايي به سواحل جده وجود دارد، بهخصوص آنكه پيش ازاين نيزروسيه بارها ارسال سلاح و تجهيزات نظامي به شورشيان و مخالفان سوريه و تلاشهاي خزنده براي به شكست كشاندن طرح شش مادهاي كوفي عنان در خصوص حل مسالمت آميز بحران هشدار داده بود و درعين حال روسيه از آغازبحران سوريه با اتخاذ تدابير و اقداماتي همچون اعزام ناوهاي جنگي خود به سواحل سوريه يا فروش سلاح به اين كشور و وتوي قطعنامههاي شوراي امنيت نشان داده است كه ازهيچ اقدامي براي حمايت از سوريه فروگذاري نخواهد كرد و اين حاكي از اين است كه سوريه در معادلات ژئو پولتيكي و ژئو استراتژيكي كه روسيه با غرب و ناتو پيدا كرده است ازاهميت مضاعفي براي اين كشور برخوردارشده است.
اما از ديگر سو افزايش حمايتهاي نظامي امريكا ازعربستان ميتواند تلاشي براي اطمينان بخشيدن به عربستان باشد. مدتي است كه تحولات در منطقه و سياستهاي خاورميانهاي امريكا برخلاف ميل و نظر عربستان رقم خورده است. چنانكه عربستان به هيچ وجه مايل نبود امريكا نيروهاي خود را از عراق خارج كند و از اين واهمه داشت كه اين اقدام به تثبيت و تحكيم دولت و نظامي سياسي جديد عراق و تقويت محور تهران- بغداد كمك كند اما امريكا اين كار را به دلايل مختلف از جمله تغيير اولويتهاي آرايش نظامي امريكا ازخاورميانه به سمت پاسفيك انجام داد. يا اينكه عربستان انتظار نداشت امريكاهمپيمانان سابق همچون بنعليو مبارك را تنها بگذارد اما امريكا با توجه به اينكه تاريخ اعتباراين افراد تمام شده بود و از طرف ديگر موج خيزشها برگشت ناپذير شده بود اين افراد را تنها گذاشت و بدين ترتيب عربستان به مأمن اين افراد تبديل شد.
از همه مهمتر اينكه عربستان در چند سال اخير پا به پاي اسرائيل براي مقابله با حقوق هستهاي ايران تلاش كرده بود اما اكنون با نگراني از سرگيري قريب الوقوع مذاكرات فراگير ايران و گروه ۱+۵ را در بغداد نظاره ميكند. علاوه بر اينها عربستان اميدوار بود كه با براندازي دولت سوريه بتواند بخشي از شكستها و ناكاميهاي گذشته خود را با برقراري توازن جديد در منطقه جبران كند كه در اين مورد نيز شكست خورده است و از ائتلاف ضد سوري سابق فقط خودش مانده است.
در چنين شرايطي به نظر ميرسد اعزام ناو امريكايي به جده عربستان بيشتر باهدف دادن اطمينان به شاهزادگان عربستاني صورت گرفته كه امريكا بهخاطر نفت هم كه شده باشد آنها را تنها نخواهد گذاشت. ز روز جمعه منابع خبري از ورود ناو امريكايي ايووجيما حامل ۲۱۰۰ تفنگدار دريايي در بندر عربستاني جده در درياي سرخ خبردادند.
از ۲۱ سال قبل يعني از زمان جنگ سال ۱۹۹۱ خليج فارس، اولين باري است كه سعوديها به اين تعداد از نيروهاي دريايي و هوايي امريكا اجازه دادهاند در پايگاه عربستان لنگر بيندازند، وارد ساحل شوند و حضور نظامي امريكا را در عربستان علني كنند. ورود اين كشتي پس از آن صورت گرفت كه عربستان در رزمايشي مشترك با امريكا به همراه ۱۵ كشور ديگر در اردن و در نزديكي مرزهاي سوريه و عراق شركت كرد كه البته برخي منابع از حضور اسرائيل نيز در آن خبر دادند. بر اين اساس شايد نخستين و بدبينانهترين سناريو و احتمالي كه در اين خصوص به نظر ميرسد اين است كه اين تحركات به عنوان نشانهاي از آمادگي براي اقدام نظامي عليه سوريه تلقي شود و آنچه اين احتمال را تا حدودي جدي نشان ميدهد اظهارات تهديدآميز اخير دميتري مدودف در كنفراس سن پترزبورگ است كه تصريح كرد: «هرگونه اقدام نظامي عليه كشورهاي داراي حاكميت ممكن است به جنگ هستهاي منطقهاي منجر شود. در مرحلهاي شايد چنين اقداماتي كه حاكميت كشورها را متزلزل ميكند، به جنگ منطقهاي فراگير حتي با سلاح هستهاي منجر شود، هرچند من نميخواهم كسي را بترسانم.»
بر اين اساس به نظر ميرسد ارتباط معناداري بين تهديد اتمي روسيه عليه ناتو و افزايش تحركات نظامي ائتلاف ضد سوري در اطراف مرزهاي سوريه وهمچنين اعزام ناو امريكايي به سواحل جده وجود دارد، بهخصوص آنكه پيش ازاين نيزروسيه بارها ارسال سلاح و تجهيزات نظامي به شورشيان و مخالفان سوريه و تلاشهاي خزنده براي به شكست كشاندن طرح شش مادهاي كوفي عنان در خصوص حل مسالمت آميز بحران هشدار داده بود و درعين حال روسيه از آغازبحران سوريه با اتخاذ تدابير و اقداماتي همچون اعزام ناوهاي جنگي خود به سواحل سوريه يا فروش سلاح به اين كشور و وتوي قطعنامههاي شوراي امنيت نشان داده است كه ازهيچ اقدامي براي حمايت از سوريه فروگذاري نخواهد كرد و اين حاكي از اين است كه سوريه در معادلات ژئو پولتيكي و ژئو استراتژيكي كه روسيه با غرب و ناتو پيدا كرده است ازاهميت مضاعفي براي اين كشور برخوردارشده است.
اما از ديگر سو افزايش حمايتهاي نظامي امريكا ازعربستان ميتواند تلاشي براي اطمينان بخشيدن به عربستان باشد. مدتي است كه تحولات در منطقه و سياستهاي خاورميانهاي امريكا برخلاف ميل و نظر عربستان رقم خورده است. چنانكه عربستان به هيچ وجه مايل نبود امريكا نيروهاي خود را از عراق خارج كند و از اين واهمه داشت كه اين اقدام به تثبيت و تحكيم دولت و نظامي سياسي جديد عراق و تقويت محور تهران- بغداد كمك كند اما امريكا اين كار را به دلايل مختلف از جمله تغيير اولويتهاي آرايش نظامي امريكا ازخاورميانه به سمت پاسفيك انجام داد.
يا اينكه عربستان انتظار نداشت امريكاهمپيمانان سابق همچون بنعليو مبارك را تنها بگذارد اما امريكا با توجه به اينكه تاريخ اعتباراين افراد تمام شده بود و از طرف ديگر موج خيزشها برگشت ناپذير شده بود اين افراد را تنها گذاشت و بدين ترتيب عربستان به مأمن اين افراد تبديل شد. از همه مهمتر اينكه عربستان در چند سال اخير پا به پاي اسرائيل براي مقابله با حقوق هستهاي ايران تلاش كرده بود اما اكنون با نگراني از سرگيري قريب الوقوع مذاكرات فراگير ايران و گروه ۱+۵ را در بغداد نظاره ميكند.
علاوه بر اينها عربستان اميدوار بود كه با براندازي دولت سوريه بتواند بخشي از شكستها و ناكاميهاي گذشته خود را با برقراري توازن جديد در منطقه جبران كند كه در اين مورد نيز شكست خورده است و از ائتلاف ضد سوري سابق فقط خودش مانده است. در چنين شرايطي به نظر ميرسد اعزام ناو امريكايي به جده عربستان بيشتر باهدف دادن اطمينان به شاهزادگان عربستاني صورت گرفته كه امريكا بهخاطر نفت هم كه شده باشد آنها را تنها نخواهد گذاشت.
