آنچه بر اهميت و حساسيت خبري اين تحول افزود اين بود كه برخي از رسانههاي غربي كوشيدند اين تغيير و تحول را به نحوي به ايران نسبت دهند و اينگونه تبيين كنند كه امريكا با اين تحول ساختاري ميخواهد موقعيت اطلاعاتي خود را در برابر كشورهايي چون ايران و چين تقويت كند اما آيا واقعاً اين تمام ماجراست؟
اهداف اعلامي تحول ساختار اطلاعاتي و جاسوسي پنتاگون
با نگاهي به مطالب رسانههاي خبري غربي ميتوان به راحتي به اهداف اعلامي از ايجاد تحول ساختاري در سازمان اطلاعاتي و جاسوسي پنتاگون پي برد.
در اين راستا خبرگزاري امريكايي يونايتدپرس در گزارشي درباره اهداف اعلامي از اين تغيير و تحول نوشت: «مقامات امنيتي و نظامي امريكا براساس برنامهريزيهاي جاسوسي جديد حوزه اهداف جاسوسي خود را به بيرون از مناطق جنگي برده و تلاش ميكنند كه بيشتر بر تحولات نظامي در چين و ايران بپردازند.»
يكي از مقامات بلندپايه وزارت دفاع امريكا كه از ذكر نامش خودداري كرد، در اينباره گفت: «به موجب برنامه مخفي دفاعي امريكا كه از سوي لئون پانتا وزير دفاع اين كشور تصويب شد، نيروهاي سازمان اطلاعات مركزي (سيا) با همكاري مقامات وزارت دفاع بايد با تهديدهاي مشابه مبارزه كنند. هدف از اين فعاليتهاي جاسوسي، اهداف دور دست است و راهبرد اين اهداف جاسوسي و امنيتي اساساً در آژانس اطلاعات دفاعي برنامهريزي ميشود.»
روزنامه امريكايي نيويوركتايمز نيز در مقالهاي با بيان اينكه پنتاگون قصد دارد دامنه فعاليت سازمان اطلاعاتي خود را گسترش دهد، افزود: «پنتاگون عملياتهاي جاسوسي خود را براي تمركز بر اهداف با اولويت بالا مثل ايران و چين بازسازي ميكند. اين تصميم نشان ميدهد پنتاگون چشمانداز امنيتي خود را از عراق و افغانستان تغيير داده است. در يك دهه گذشته عراق و افغانستان چشمانداز اصلي امنيتي امريكا محسوب ميشدند. براساس اين طرح، افسران سرويس جديد دفاع مخفي با همتايان خود در سرويس اطلاعات مركزي (سازمان سيا) همكاري خواهند كرد. اين همكاري زماني انجام ميشود كه ارتش و سازمان جاسوسي به طور فزايندهاي در مورد تهديدات مشابهي متمركز شدهاند».
روزنامه فرانسوي فيگارو نيز درخصوص اهداف فعاليتهاي جاسوسي جديد پنتاگون نوشت: «پنتاگون از اين پس كنترل دستگاه اطلاعاتي ديگري را براي نظارت بر ايران و چين به دست ميگيرد. لئون پانتا وزير دفاع امريكا كه اين دستگاه اطلاعاتي را تأسيس كرده، رسالت آن را دريافت اطلاعات نظامي از مناطق غيرجنگي تعيين كرده است. ايران به دليل تلاش ادعايي براي دستيابي به بمب اتمي به يكي از نگرانيهاي امريكا تبديل شده است.
چين نيز به علت فعاليتهاي نظامي مايه نگراني امريكاست. كرهشمالي نيز به دليل برنامههاي موشكي و هستهاي و همچنين منطقه ساحلي آفريقايي كه به جولانگاه القاعده تبديل شده باعث نگراني واشنگتن شده است.»
همچنان كه مشاهده ميشود از منظر اعلامي به گونهاي اعلام و القا ميشود كه انگارتصميم جديد پنتاگون بيشتر جنبه پيشدستانه داشته و با در نظر گرفتن اولويتهاي امنيتي و اطلاعاتي امريكا اتخاذ شده است.
پيشينه و متغيرهاي تأثيرگذار
نياز به ايجاد تحول در ساختار اطلاعاتي و جاسوسي پنتاگون از زمان حملات ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۰۱ ميلادي احساس ميشد. كمااينكه دونالد رامسفلد وزيردفاع پيشين امريكا نيز قصد داشت تواناييهاي اطلاعاتي پنتاگون را افزايش دهد اما چنين طرحي در آن زمان توسط سازمان اطلاعات مركزي امريكا، سيا متوقف شد. با اين حال به علت رسوايي اطلاعاتي به خصوص در زمان اشغال عراق درخصوص يافت نشدن سلاحهاي كشتار جمعي مورد ادعاي امريكا در اين كشور پديد آمد، دستگاههاي اطلاعاتي و امنيتي امريكا در يك سازمان واحد به نام سازمان اطلاعات ملي امريكا ادغام شد و در اين چارچوب آژانس اطلاعات دفاع امريكا (DIA)كه يكي از ۱۶ آژانس جداگانه امنيتي و اطلاعاتي امريكاست فعاليتهاي امنيتي و اطلاعاتي ضروري و مورد نياز در مناسبات خارجي و امنيت ملي را برعهده داشت.
اين آژانس همچنين تلاش ميكند تا اطلاعات امنيتي و تاكتيكهاي عملياتي مورد نياز نظاميان امريكايي در مناطق جنگي را به روز كرده و در اختيار آنها قرار دهد. فعاليتهاي اطلاعات ملي شامل جمعآوري اطلاعات درباره موضوعات جهاني مانند تقويت بنيه نظامي چين، ايران و تهديدات هستهاي كرهشمالي و همچنين تروريسم جهاني و تكثير سلاحهاي كشتار جمعي ميشود كه در نهايت اينگونه اطلاعات در اختيار ديگر نهادهاي امنيتي و اطلاعاتي امريكا قرار داده ميشود. افسران تحقيق سازمان اطلاعات دفاع، اطلاعات محرمانه درباره موضوعات جهاني- از جمله تروريسم و گسترش سلاحهاي كشتار جمعي- را جمعآوري ميكنند. اين افسران به طور معمول در خارج از پايگاههاي سيا در سفارتهاي امريكا و به طور پنهاني فعاليت ميكنند.
تا به امروز عمده فعاليتهاي جمعآوري اطلاعات و جاسوسي وزارت دفاع امريكا توسط آژانس اطلاعات وزارت دفاع انجام ميگرفته است اما سال گذشته با انتشار نتايج تحقيق سري كه توسط خود اين سازمان اجرا شده بود و براساس جمعبنديهاي به دست آمده از آن تعيين شدكه اين سازمان بايد حوزه فعاليت خود را از تأمين اطلاعات به نيروهاي نظامي امريكا كه در عراق و افغانستان در ميدان بودند به حوزه جمعآوري اطلاعات در سطح كلانتر جهاني تغيير تمركز دهد. در واقع تصميمات جديد امنيتي پنتاگون براساس اطلاعات جمعآوري و طبقه شده در سال گذشته توسط جيمز.آر.كلاپر، مدير سازمان اطلاعات ملي امريكا انجام گرفته است. كلاپر، افسر بازنشسته نيروي هوايي امريكا كه از سال ۹۲ تا ۹۵ ميلادي مدير آژانس اطلاعات دفاعي امريكا بود براين باور است كه از لحاظ نظامي اين كشور نياز دارد تا فعاليتهاي جاسوسي خود را به منظور تقويت امنيت ملي به تاكتيكهاي جنگي فرامرزي گسترش دهد. مطالعه طبقهبندي شده در سال گذشته توسط مدير اطلاعات ملي نشان ميدهد در حالي كه سازمان اطلاعات دفاع به طور سنتي به عملياتهاي خود براي جمعآوري اطلاعات براي ارتش و فرماندهان در مناطق جنگي ادامه ميدهند، نياز دارند تا توجه بيشتري نسبت به اطلاعات مربوط به مناطق جنگي- كه آن را اطلاعات ملي مينامند- داشته باشند. به گفته مدير اطلاعات ملي پنتاگون بايد اطلاعات مربوط به موضوعات جهاني را با همكاري با ديگر سازمانهاي اطلاعاتي و جاسوسي جمعآوري و منتشر كند.
همچنين به نظر ميرسد جابجاييهاي صورت گرفته در رياست وزارت دفاع و سازمان اطلاعات مركزي امريكا موسوم به سيا در سالهاي اخير- كه براساس آن ژنرال پترائوس، فرمانده سابق نيروهاي مركزي امريكا در خاورميانه به رياست سيا و عكس آن پانتا رياست سابق سيا به رياست وزارت دفاع امريكا منصوب شد- نقش اساسي در اتخاذ تصميم جديد پنتاگون در برپايي ساختار اطلاعاتي و جاسوسي جديد در اين سازمان داشته است.
به نظرمي رسد ايجاد ساختار جاسوسي و اطلاعاتي جديد در پنتاگون در ادامه اصلاحاتي صورت گرفته است كه پس از رسوايي اطلاعاتي امريكا در قبال واقعه ۱۱ سپتامبر سال ۲۰۰۱ و به خصوص پس از يافت نشدن سلاحهاي كشتار جمعي مورد ادعاي امريكا درعراق در دستور كار قرار گرفت و در اين راستا اقداماتي درخصوص ادغام دستگاههاي اطلاعاتي و امنيتي وابسته به سازمانها و وزارتخانهها انجام شد و حتي رؤساي نهادهاي نظامي، امنيتي- اطلاعاتي با يكديگر ادغام شدند تا ضمن جبران خطاهاي گذشته بهتر از پس مسئوليتهاي آينده برآيند.
همچنين با توجه به تغيير ماهيت تهديدها از نظامي به اطلاعاتي و امنيتي و لزوم كاهش بودجه نظامي به علت مشكلات ناشي از بحران اقتصادي ايجاد تغيير و تحول در ساختار اطلاعاتي و امنيتي پنتاگون در دستور كار قرار گرفت و اجرايي شد اما با توجه به ادامه رقابتهاي منفي ميان پنتاگون هنوز معلوم نيست كه اين اصلاحات اهداف مورد انتظار را بر آورده خواهد كرد يا نه؟
