جوان آنلاین –سینا سرمد:این روزها تنش ها بر سر جزایر سه گانه بین ایران و امارات بالاگرفته است.در این میان آنچه از پاسخ سیاسیون و کارشناسان امر بر می آید ادعای امارات کاملا واهی و پوچ است .در گفتگو با دکتر حسین علایی کارشناس مسائل بین الملل به بررسی زوایای ادعای امارات پرداخته ایم که به شرح زیر است:
* در ابتدا اگر ممکن است تاریخچه ای از این ادعای امارات را در مورد جزایر سه گانه بیان کنید. نخستین بار چه زمانی امارات این ادعا را مطرح کرد و در آن زمان واکنش مقامات وقت ایران به این ادعای واهی چه بود؟
ج- پس از پایان جنگ اول جهانی امپراطوری عثمانی فروپاشید و انگلیس بر بخشی از جهان عرب مسلط شد و کشتی های جنگی انگلیس به خلیج فارس اعزام شدند. از این هنگام نیروهای نظامی انگلیس در بعضی از جزایر ایرانی از جمله بحرین،ابوموسی،تنب بزرگ و تنب کوچک مستقر شدند. در سال ۱۳۵۰ شمسی وقتی که انگلیس تصمیم گرفت نظامیان خود را از خلیج فارس خارج کند،نیروهای ایران اجازه یافتند تا در سه جزیرة ایرانی ابوموسی،تنب بزرگ و تنب کوچک وارد شده و حاکمیت ایران را به این سه جزیره بازگردانند. البته طبق توافقی که با شاه ایران صورت گرفت، بحرین که استان چهاردهم ایران بود هم با حمایت دولت انگلیس به عنوان امیرنشینی مستقل از ایران جدا شد. از این زمان بود که مسئلة ابو موسی به عنوان موضوعی اختلافی بین امیر نشین شارجه و ایران درآمد.در آن هنگام دولتی به اسم امارات وجود نداشت و کشوری که اکنون به نام امارات عربی متحده خوانده می شود در قالب هفت امیرنشین مستقل با دولت های جداگانه و تحت الحمایة انگلیس شناخته می شد. بنابراین فقط اختلاف بین شارجه و ایران آن هم بر سر چگونگی ادارة ساکنین عرب ابوموسی به وجود آمد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، موضوع این سه جزیره به عنوان بهانه ای برای فشار آوردن به ایران مورد استفاده بعضی از اعراب قرار گرفت و یکی از بهانه های صدام حسین برای جنگ با ایران عدم واگذاری این جزایر به اعراب بود. در سال های گذشته هرگاه که روابط آمریکا با ایران به مرحلة خصمانه تری رسیده است کشور امارات که سیاست های آمریکا در خلیج فارس را دنبال می کند ادعای مربوط به جزایر را مطرح کرده است. به هر حال طبق تفاهم نامه ای که در دسامبر ۱۹۷۱ بین ایران و آقای محمد القاسمی حاکم شارجه منعقد گردیده است،امنیت ابوموسی بر عهدة ایران است و مالکیت ایران بر این سه جزیره طبق اسناد تاریخی محرز است. از سوی دیگر هیچگاه در طول تاریخ شارجه و کشور امارات بر این جزایر حاکمیتی نداشته اند.
* آیا در زمانی که امارات نخستین بار این ادعا را مطرح کرد، کشورهای غربی هم از این ادعا حمایت کردند؟
ج- به دلیل روابط نامطلوب کشورهای غربی به ویژه آمریکا با جمهوری اسلامی ایران،هیچگاه این کشورها موضع مناسبی در این رابطه نداشته اند. آنها یا در برابر ادعای امارات سکوت کرده اند و یا مواضعی را اتخاذ کرده اند که تلویحا حمایت از امارات تلقی شده است.معمولا کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس و نیز اتحادیة عرب از ادعای امارات حمایت می کنند و در گذشته شدیدترین حمایت از ادعای امارات را صدام حسین انجام می داد. البته پس از جنجال اخیر امارات،مقامات آمریکایی با وضوح بیشتری از امارات حمایت کرده اند که جای تأمل دارد.
* پشتوانه های امارات برای اصرار بر این ادعای خود چیست و آیا این پشتوانه ها می تواند به این کشور کمک کند تا برای مدت طولانی ادعای خود را ادامه دهد؟
ج- تا زمانی که رابطة کشورهای غربی و آمریکا با ایران حالت خصمانه داشته باشد،امارات آن را فرصتی مناسب برای طرح ادعای خود ارزیابی می کند و به حرف های خود ادامه خواهد داد. اختلاف بین ایران و عربستان بر سر مسائل منطقه ای هم به این مسئله دامن زده است. به نظر می رسد که ایران برای خاتمه دادن به این ادعا باید فعال تر عمل کند.
* نظر شما در مورد موضع وزارت امور خارجه و دولت در قبال این ادعای امارات چیست؟ آیا دولت نباید موضع شدیدتری در این زمینه اتخاذ می کرد؟
ج- به نظر می رسد که دولت باید چند اقدام را به صورت هم زمان انجام دهد تا امارات نتواند به طرح ادعای خود ادامه دهد. اولین و مهم ترین اقدام استفاده از ابزارهای حقوقی است. ایران می تواند اسناد تاریخی خود در این باره را در سطح جهان منتشر نماید و کرسی هایی علمی را برای دفاع از مالکیت ایرانی این جزایر و نیز اسم خلیج فارس در دانشگاه ها راه اندازی نماید و رساله های دانشجویی در بارة این موضوعات را تشویق نماید.
اقدام دیگری که دولت می تواند انجام دهد شکل دادن به یک دیپلماسی فعال در این حوزه است.به گونه ای که این موضوع محور مذاکرات ایران با بعضی از کشورهای ذی نفوذ باشد تا آنها به دولت امارات در این زمینه فشار آورند و مانع از بروز نا امنی در خلیج فارس شوند.
اقدام سوم کاهش یا قطع روابط تجاری گسترده با امارات است. هم اکنون ایران یکی از منابع درآمدی پر سود برای کشور امارات است. این کشور حدود یک سوم صادرات مجدد خود را به ایران انجام می دهد و از این طریق سود سرشاری می برد. از سوی دیگر امارات یکی از منابع جذب سرمایة ایرانیان است به طوری که گفته می شود بیش از سیصد میلیارد دلار سرمایة ایرانی در امارات وجود دارد. دولت می تواند به گونه ای سیاستگذاری کند که این سرمایه ها برای پیشرفت ایران به کار گیری شوند. هم اکنون بسیاری از واحدهای دولتی ایران در امارات نمایندگی دارند و سرمایه های ایران را در این کشور هزینه می کنند و به پیشرفت این کشور کمک می کنند.
از سوی دیگر ایران می تواند با تدوین قوانین و مقرراتی این سه جزیره را به سه قطب تجاری،گردشگری و تفریحی در خلیج فارس تبدیل کند و همانگونه که از سالها پیش به طور مرتب مطرح کرده ام سه شهر زیبای فردوسی،حافظ و سعدی را در این سه جزیره احداث نماید به طوری که حداقل پنجاه هزار ایرانی در این سه جزیره در برج های بلندی که احداث می شوند ساکن شوند تا عملا ادامة ادعای امارات بی معنی گردد.
لازم به ذکر است که امارات با خرید خاک از ایران و جذب سرمایه گذاران ایرانی توانست جزیره ای مصنوعی به اسم نخل را در خلیج فارس احداث نماید که تعدادی از ایرانی ها هم در آنجا منزل داشته و به آن رفت و آمد می کنند که به ضرر محیط زیست خلیج فارس است.
همچنین مردم ایران باید دولت امارات را تحریم کنند. برای تفریح و تجارت به این کشور سفر نکنند و از هواپیماها و فرودگاه های این کشور برای رفت و آمد به سایر نقاط جهان استفاده نکنند. باید عِرق ملی ایرانیان برای مقابله با این ادعا برانگیخته شود تا دولت امارات به ناچار رفتار و شیوة خود را تغییر دهد. البته ایرانیان با مردم امارات و کشورهای حاشیة خلیج فارس مشکلی ندارند و با آنها برادر و دوست و همسایه هستند.
* برخی از مقامات نظامی ایران از احتمال پاسخ نظامی به این ادعای امارات در صورت تداوم آن خبر داده اند، تحقق این مسئله تا چه حد ممکن است؟
ج- بدیهی است که ایران در هر وضعیتی از تمامیت ارضی خود دفاع خواهد کرد.اما بهترین شیوة دفاع از جزایر، دفاع مردمی از آنهاست که آن هم با حضور گستردة مردم در این جزایر امکان پذیر است و راه حضور مردم هم ساکن شدن تعدادی زیادی از آنها برای زندگی دائمی در این جزایر است.
* آیا با توجه به دشمنی غربی ها و موضع خصمانه آنان در قبال ایران به ویژه در زمینه برنامه هسته ای کشورمان، این احتمال وجود دارد که مسئله جزایر سه گانه ایرانی به دادگاه بین المللی کشیده شده و رای به ضرر ایران صادر شود؟
ج- امارات به دنبال کشاندن این مسئله به دادگاه لاهه است تا به کمک حامیان بین المللی خود،ایران را دچار چالش کند. بنابراین جمهوری اسلامی ایران بایستی ضمن ممانعت از این اقدام،خود را برای این احتمال آماده کند.
