۲/۲۰ درصد جديدترين و معتبرترين آماري است كه در يك پيمايش كشوري بر روي ۱۷ هزار زن ۲۰ تا ۴۰ ساله، براي نخستين بار با همكاري جهاد دانشگاهي و پژوهشگاه باروري و ناباروري ابن سينا، طي دو سال تحقيق و پژوهش به دست آمده است و نشان ميدهد از هر ۵ زوج ايراني، يك زوج نابارورند؛ زوج هايي كه به دليل فقدان يك استاندارد براي درمان خود در مراكز درماني سرگردانند و گاهي با صرف ميليونها تومان پول، درمان موفقي ندارند، چون نميدانند بايد چه كنند و به كجا مراجعه نمايند.
درگيري بيش از يك پنجم زوجهاي كشور با موضوع ناباروري پارهاي از چالشهاي اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي را براي تمامي جامعه به همراه ميآورد و اين مسئله ضرورت داشتن آماري دقيق از شيوع اين مسئله در كشور را بيش از پيش آشكار ميسازد.
با اين وجود اما بنا بر تأكيد دكتر محمدمهدي آخوندي، اگر مصوبات بيمه را بررسي كنيد در مييابيد درمان ناباروري هم رديف جراحيهاي لوكسي مانند خدمات زيبايي قرار گرفته و حمايت بيمهاي را ندارد. اگرچه اخيراً دولت در اين زمينه گامهايي را برداشته و زمينه توسعه بيمه فراهم شده است. در عين حال عوامل ديگري به جز فقدان حمايت بيمهاي وجود دارد كه به سرگرداني زوجها و افزايش هزينههاي درمان ناباروري دامن ميزند.
طرحي ملي براي پيمايش چالشي جهاني ناباروري يك چالش جهاني است، به گونهاي كه مطابق آمار سازمان بهداشت جهاني اين موضوع مبتلابه ۱۲ تا ۱۵ درصد مردم دنياست. با اين وجود در كشور ما تاكنون هيچ تحقيقات مستدل و آمار قابل استنادي براي ناباروري و بررسي عوامل و مسائل مرتبط با آن وجود نداشته است. رئيس پژوهشگاه باروري و ناباروري ابن سينا تأكيد ميكند: تحقيقات متعددي در كشور انجام شده بود كه آمار ۷ تا ۲۷ درصدي ناباروري را نشان ميداد، اما اين آمار قابل استناد نبود و به همين منظور طرح ملي «بررسي وضعيت باروري و ناباروري در كشور » برنامهريزي و اجرا شد.
ايران رتبهدار ناباروري در جهان
متوسط آمار ۱۵ درصدي ناباروري در دنيا را اگر در كنار متوسط ۲/۲۰ درصدي كشورمان كه در مناطق شهري ۹/۱۹ درصد و در مناطق روستايي به ۲۲ درصد ميرسد بگذاريم، به روشني در مييابيم ميزان ناباروري در كشورمان به مراتب بالاتر از متوسط جهاني است. اين در حالي است كه ناباروري چالشهاي فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي بسياري نظير، طلاق، خشوتهاي خانگي، چند همسري و بسياري مسائل ديگر را درپي دارد. با اين وجود به دليل فقدان پروتكل و سياستگذاري در اين باره زوجهاي درگير با چنين مشكلي، سرگردانند و همين موضوع به شكلگيري درمانهاي غيراستاندارد ناباروري دامن زده است و سبب ميشود هزينههاي اين درمان به دليل موفق نبودن و نياز به تكرار بالا برود.
سرگرداني زوجها در مراكز درماني دكتر كوروش كمالي عضو هيئت علمي دانشگاه علوم پزشكي زنجان در گفتوگو با « جوان » در اين باره ميگويد: در كشور ما درمانهاي ناباروري بسيار گسترده و غير استاندارد است، به گونهاي كه يك زوج نابارور كه يك سال بدون پيشگيري بارور نشدهاند، نميدانند بايد چه كنند و به كجا مراجعه داشته باشند. وي ادامه ميدهد: ممكن است اين زوج پيش يك ماما بروند يا گاهي به يك مركز فوق تخصص مراجعه كنند در حالي كه از همان ابتدا نيازي به مراجعه به مراكز تخصصي درمان ناباروري وجود ندارد و در يك نظام ارجاع مناسب تكليف اين افراد مشخص ميشود. دكتر كمالي ضمن اظهار تاسف از نبود يك نظام ارجاع مناسب براي درمان ناباروري در كشور ميافزايد: به همين دليل زوجهاي داراي چنين مشكلي در ميان مراكز درماني سرگردانند و گاهي هزينههاي زيادي را هم بايد متحمل شوند. بنا به تأكيد وي، لازم است تا نظام جامع و استانداردي براي ناباروري تعريف شود. به اين مفهوم كه زوجهاي نابارور بدانند با توجه به گروه سني از چه زماني بايد پيگير درمان خود شوند و اصلاً بايد به كجا مراجعه كنند.
چرا هزينهها بالاست؟
رئيس پژوهشگاه باروري و ناباروري ابن سينا نيز در پاسخ به «جوان» در رابطه با درمانهاي غيراستاندارد ناباروري ميگويد: برخي از كشورها مراكز درمان ناباروري با موفقيت كمتر از ۲۵ درصد را تعطيل ميكنند، اما در كشور ما چنين مراكزي كارشان را ادامه ميدهند. دكتر آخوندي در عين حال به مراكزي اشاره دارد كه با موفقيت درماني بالاي ۳۰ درصد فعاليت ميكنند.
وي در عين حال تأكيد ميكند: هزينههاي درمان ناباروري در ايران يك پنجم كشورهاي ديگر است، اما اين مسئله در درجه نخست به تشخيص درست و در مرحله بعدي به درمان صحيح بر اساس تشخيص صحيح بستگي دارد. به گفته اين متخصص، تشخيص نادرست و درمانهاي سريع و بدون توجه است كه سبب ميشود در بعضي موارد درمان بارها و بارها تكرار شود و در نهايت هم هزينههاي زيادي به بيمار تحميل ميكند.
كليد بيمه درمان ناباروري در دست وزارت بهداشت دكتر آخوندي همچنين در ارتباط با بحث بيمه درمان ناباروري از تعريف استاندارد خدمات ناباروري صحبت ميكند. وي به «جوان» ميگويد: حدود ۶۰تا ۷۰ استاندارد براي درمان ناباروري وجود دارد كه تدوين ۵۰مورد از اين استاندارد ها، به عهده پژوهشكده ابن سينا بوده است و ما ۱۰ استاندارد را تحويل دادهايم. وي ضمن اشاره به تأكيد معاون درمان وزارت بهداشت بر تسريع در اين امر ميافزايد: قرار است به محض تصويب، اين استانداردها به شوراي عالي بيمه راه يابند و مبناي تعيين نرخ درمان و بر اساس آن اجراي مصوبه شوراي عالي بيمه درباره بيمه درمانهاي ناباروري تصميم بگيرد. وي تأكيد ميكند: اگر درمانها استاندارد باشد بر اساس آن شوراي عالي بيمه ميتواند مبلغ را تصويب و تأييد كند، در غير اين صورت اين امر امكانپذير نيست و گره اين كار به دست وزارت بهداشت است.
