اين موضوع عزم جدي مسئولان بهداشت و درمان كشور را ميطلبد تا در سال «توليدملي، حمايت از كار و سرمايه ايراني» توجه به توليد، علمي و صنعتي شدن داروهاي گياهي را سر لوحه برنامههاي كاري خود قرار دهند.
روز گذشته نيز وزير تعاون، كار و رفاه اجتماعي در حاشيه مراسم رونمايي از نسخه ۰۲ دستورالعمل پزشك خانواده، استفاده از داروهاي گياهي براي درمان بيماريها را از ظرفيتهاي خوب موجود در كشور دانست و با اشاره به پوشش بيمهاي ۵۶ نوع داروي گياهي افزود: كميتهاي با همكاري وزارت بهداشت تشكيل شده تا آن دسته از داروهاي گياهي را كه ميتوانيم، شناسايي كنيم و تحت پوشش بيمه قرار دهيم. اين در حالي است كه مطابق بند ه ماده ۳۴ قانون برنامه پنجم توسعه وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي موظف است زمينه لازم براي توسعه طب سنتي و استفاده از داروها و فرآوردههاي طبيعي و گياهي را فراهم نمايد.
افتخارات ايران در توليد داروهاي گياهي
طب سنتي و گياهان دارويي دانشي است كه از گذشتههاي دور به ايرانيان رسيده است. كارايي طب سنتي و اثربخشي گياهان دارويي سبب شده است اين شاخه از دانش با پيشرفت علم و تكنولوژي نه فقط از سكه نيفتد، بلكه روز به روز بر رونق آن افزوده شود و بخشي از بودجههاي پژوهشي و كرسيهاي دانشگاهي در تمام دنيا به طب سنتي و گياهان دارويي اختصاص يابد.
شهرت جهاني داروي «آنژي پارس» در درمان زخم پاي ديابتيها يا داروي«آيمود» به عنوان داروي مؤثر در درمان بيماري ايدز به عنوان داروهاي گياهي حاصل از تحقيقات و تلاش دانشمندان ايراني بار ديگر توجه به طب سنتي و داروهاي گياهي را به عنوان يكي از افتخار آميزترين توليدات ملي بر سر زبانها انداخته است. هم اكنون نيز هر از چند گاه، اخباري مبني بر توليد داروهايي با منشاء گياهي براي بيماريهاي صعب العلاجي همچون سرطان را شاهديم و اين بدين معناست كه طب سنتي و داروهاي گياهي از ظرفيت بالايي براي تحقق شعار توليد ملي برخوردارند. البته به شرطي كه مسئولان در وزارت بهداشت حمايت از كار و سرمايه ايراني را مورد توجه قرار دهند.
عملكرد عطاريها، چالشي بر سر راه داروهاي گياهي
در كشور ما با وجود آنكه جزو پيشكسوتان عرصه طب سنتي و بهرهبرداري از گياهان دارويي به شمار ميرويم و با وجود تأكيدات مقام معظم رهبري بر گسترش استفاده از گياهان دارويي، نگاه تخصصي و علمي به اين بخش خيلي دير شكل گرفت و مديريت طب سنتي و گياهان دارويي به عطاريها واگذار شده است. شايد همين موضوع سبب شده است تا در زمينه داروهاي گياهي با چالشي بزرگ مواجه شويم. عطاريها اغلب داراي تخصص و مدرك دانشگاهي نيستند چراكه مدت زمان زيادي از ايجاد رشتههاي دانشگاهي براي طب سنتي و داروهاي گياهي نميگذرد. درواقع ميتوان گفت عطاري از مشاغلي است كه از پدر به پسر ارث ميرسد و در حال حاضر گردانندگان عطاريها در نهايت در دورههاي كوتاه مدت جهاد دانشگاهي شركت داشتهاند. با اين وجود اما در عمل شاهد طبابت عطارها و حتي فروش داروهاي شيميايي به نام داروهاي گياهي در اين مراكز هستيم. شاهد مثال اين موضوع روانه ICU شدن چند مصرفكننده داروهاي لاغري چيني است كه دارويشان را از عطاري خريده بودند. اين در حالي است كه رئيس اداره داروي طبيعي و مكمل وزارت بهداشت در گفتوگو با «جوان» تأكيد ميكند: تجويز و فروش دارو در عطاريها نوعي دخالت در امر درمان به شمار ميآيد و كاري خلاف قانون است. به گفته دكتر امير حسين جمشيدي نظارت بر عملكرد عطاريها به عهده بازرسان معاونت غذا و داروي دانشگاههاي علوم پزشكي سراسر كشور است. وي اما تصريح ميكند:عطاريها با وجود دخالت در امر دارو و درمان براي فعاليت از وزارت بهداشت مجوز نميگيرند و ما براي نظارت بهتر بر عملكرد اين صنف محدوديت حقوقي و قضايي داريم.
راهكار مواجهه با تحريم داروها
شايد يكي از بهترين راهكارهاي مواجهه با تحريمها به خصوص در حوزههاي دارو و درمان وسلامت احياي داروهاي گياهي باشد چراكه منشأ و منبع اين توليدات كاملاً ايراني است و تحريمها در اين حوزه هيچ اثري ندارد. اين نكته مثبتي است كه در تحقق شعار امسال در راستاي حمايت از توليد ملي در صنعت توليد داروهاي گياهي ميتوان از آن بهره برد. دكتر جمشيدي نيز دراين باره ميگويد: به رغم محدوديتهاي موجود و تحريمها، حوزه داروهاي گياهي، متحمل كمترين آسيب ممكن شده است. به باور وي قابليتهاي اين حوزه سبب ميشود بتوان هرچه بيشتر به سمت توليد داروهاي گياهي حركت و روي آن سرمايهگذاري جدي كرد.
بيمه داروهاي گياهي گامي در جهت اقبال به توليد داخل
يكي از مهمترين دلايل مهجوريت گياهان دارويي را در بيرغبتي پزشكان به تجويز اين داروها ميتوان يافت؛ موضوعي كه پشتيباني ضعيف بيمهها از داروهاي گياهي نيز به آن دامن ميزند. رئيس اداره داروي طبيعي و مكمل وزارت بهداشت اما معتقد است: حمايت بيمه از اين داروها ميتواند در فرهنگسازي و استفاده از داروهاي گياهي به جاي داروهاي شيميايي تأثير زيادي داشته باشد.
وي خاطرنشان ميكند: سال گذشته ۳۷۲ قلم داروي گياهي در فهرست تأييد بيمهاي قرار گرفت كه از اين تعداد در مرحله اول ۵۶ داروي گياهي تحت پوشش بيمه قرار گرفتند. وي با اشاره به دستور رئيسجمهور براي زير چتر بيمه قرار گرفتن اين ۳۷۲ قلم داروي گياهي در سال گذشته اظهار اميدواري ميكند اين اقلام دارويي تا چند ماه آينده به تدريج در فهرست بيمهاي داروهاي كشور قرار گيرند.
لطفاً شعار امسال را جدي بگيريم
نامگذاري امسال به نام « توليد ملي؛ حمايت از كار و سرمايه ايراني» از سوي مقام معظم رهبري فرصتي براي رصد قابليتهاست و حوزه بهداشت و سلامت يكي از مهمترين حوزههايي است كه ظرفيت بالايي براي رسيدن به قلههاي توليد ملي دارد. اين مهم اما با شعار اتفاق نميافتد و سهم سه درصدي داروهاي گياهي در سبد دارويي كشور و پوشش تنها ۵۶ قلم داروي گياهي نشانه خوبي نيست اما ميتوان اميدوار بود امسال حركتي جدي براي حل اين موضوع داشته باشيم.
