علی قنواتی در گفت و گو با خبرنگار ما، با اشاره به پیشرفت های شگرف جهانی در حوزه ژورنالیسم تاکید کرد: در بهترین دورههای آموزشی روزنامهنگاری که در جهان برگزار میشود معمولاً کسی که وظیفه تدریس را برعهده میگیرد یک مدرس یا پژوهشگر ارتباطات است که حرفه او تدریس و تحقیق است و قطعاً این کار را بهتر از یک روزنامهنگار حرفهای انجام میدهد، ولی آنها نیز میدانند که بخش بزرگی از حرفه روزنامهنگاری مهارت است و مهارت را نمیتوان با آموزش صرف تئوری منتقل کرد. بنابراین از حرفهایهای رسانه در طول دوره دعوت میکنند که تجربههایشان را در اختیار شاگردان قرار دهند که معمولاً ارزش دورهها نیز با همین جلسات خاص سنجیده میشود.
به گفته این فعال رسانه ای، دو رویکرد روزنامهنگاری سبک زندگی (Lifestyle Journalism) و روزنامهنگاری دیداری (Visual Journalism) از موفق ترین و ارزشمندترین تجربیات جهانی در عرصه ژورنالیسم به شمار می روند که متاسفانه آشنایی چندانی با این دو در جامعه دانشگاهی کشور وجود ندارد.
علی قنواتی در توضیح روزنامهنگاری سبک زندگی بیان کرد: روزنامهنگاری سبک زندگی (lifestyle journalism ) از دهه ۷۰ در جهان پا گرفت و رویکردش را با ابتدا با موضوعاتی چون مد و موسیقی و سپس خوراک، سلامت، زیبایی و .. دنبال کرد. از آن جهت که رویکرد رسانهها و مطبوعات در دنیا به سمت مطالب و خبرهایی است که با زندگی روزمره افراد ارتباط دارد و مخاطبان به دنبال آگاهیهایی هستند که بتوانند در زندگی روزمره تصمیمهای بهتری بگیرند لذا روزنامهنگاری سبک زندگی اهمیت روزافزونی مییابد که از یک سو ناشی از اقتضائات فرهنگی و اجتماعی و از سوی دیگر متأثر از اقتصاد رسانه است.
او درباره سبک روزنامهنگاری دیداری یا (visual journalism) نیز گفت: روزنامه نگاری دیداری، اصطلاح تازهتری است که برای درک آن باید به جامعیتی که واژه ژورنالیست در فرهنگ رسانهای جهان دارد توجه کرد. در ایران واژه روزنامهنگار که ترجمه مستقیم ژورنالیست است معمولاً فقط به دوستانی اطلاق میشود که در روزنامهها فعالیت میکنند، ولی در دنیا به یک گزارشگر تلویزیونی هم ژورنالیست یا همان روزنامهنگار میگویند. بنابراین روزنامهنگاری دیداری رویکردی است که در همه فعالیتهای رسانهای از رسانههای تصویری و شنیداری تا رسانههای دیجیتال و مکتوب نمود دارد و هر جا از فرمهای تصویری مانند عکس، ویدئو، گرافیک، طرح و ... استفاده میکنیم درواقع با اینگونه از روزنامهنگاری سروکار داریم.
وی افزود: نکته مشترک این دو رویکرد روزنامهنگاری معاصر یکی اصل قرار دادن نیاز مخاطبان به دانستن و انتقال سریع اطلاعات است و دیگری نیاز به وجود روزنامهنگارانی است که از حدود فعالیت سنتی روزنامهنگاری فراتر رفته و از مهارتهای مختلفی هم در حوزه متن و محتوا و هم در حوزه فرم برخوردار باشند.
قنواتی ادامه داد: البته این حوزهها به لحاظ عملی و کاری در این سالها در سطح خوبی در رسانهها تجربه شده ولی خلا آموزش روشمند و ادبیات تئوریک در این زمینه احساس میشد که به همین دلیل دورههای شهر کتاب شکل گرفت تا این تجربه عملی را با دانش تئوریک و همچنین تجربههای جهانی پیوند بزنیم.
مؤسس گروه مجلات همشهری در پاسخ به این پرسش که آیا بهتر نبود نهادهای دانشگاهی برای آموزش این مباحث پیشگام میشدند، گفت: اینکه نظام آموزش رسمی بخواهد در این زمینه وارد شود، قطعاً مورد استقبال است و من نیز آماده همه نوع همکاری در این زمینه هستم. اما درباره سوال شما باید گفت که متاسفانه فاصلهای و حفرهای بین تجربیات روزنامهنگاری عملی و نظامهای رسمی آموزش ارتباطات در کشور ما وجود دارد و این مشکل هم از آنجا ناشی میشود که به نظر من ارتباط بین حرفهایها و مدرسان و محققان حوزه رسانه به درستی شکل نگرفته است.
این فعال رسانه ای که کارگاههای روزنامهنگاری سبک زندگی (Lifestyle Journalism) و روزنامهنگاری دیداری (Visual Journalism) به زودی با تدریس وی برگزار میشود، دراینباره گفت: این دو کارگاه ذیل عنوان کلیتر روزنامهنگاری سبک جامع برگزار میشود و تلاش بر این است که این مفاهیم جدید و کاربردی در حوزه رسانه به همکاران معرفی شود.
هدف؛ روشمند کردن تجربیات بومی
علی قنواتی درباره سابقه روزنامهنگاری سبک جامع در کشور گفت: در سالهای اول دهه ۸۰ ما در همشهری جوان نخستین صفحات سبک زندگی را در قالب ۴ تا ۸ صفحه هفتگی راهاندازی کردیم. در آن زمان حتی ترجمه و معادل مناسبی برای لایفاستایل وجود نداشت که در نهایت به عنوان «سبک زندگی» رسیدیم. همین طور سعی کردیم که آنچه ارائه میشود بومی شده باشد و به هیچ عنوان گرتهبرداری از صفحات خارجی مشابه نباشد. به عنوان مثال مطالب و نمونههای خوبی در ایام محرم و ماه مبارک رمضان در زمینه سبک زندگی دینی جوانان تولید شد. بعدها همین اصطلاح سبک زندگی دینی مورد استفاده بسیاری قرار گرفت که اصطلاحی بسیار خوب و کاربردی و نشاندهنده رویکرد بومی روزنامهنگاران و فعالان فرهنگی و رسانهای است.
وی با اشاره به این که گرافیک اطلاعرسان یا اینفوگرافیک از مهمترین و کاملترین ابزارهای اینگونه روزنامهنگاری است که استفاده از آن در این سالها با استقبال بسیار در رسانههای کشور مواجه شده است گفت: زمینه استفاده گسترده و حرفهای از اینفوگرافیک نیز از همشهری جوان در مطبوعات کشور ایجاد شد که برای نخستین بار مانند عکاس و گرافیست، طراح اینفوگرافیک نیز در تیم همکاران مجله داشتیم. البته از آنجا که تجربهای در این زمینه در مطبوعات وجود نداشت برای شروع علاوه بر مطالعه و تمرین گروهی از اینفوگرافیستهای صنعتی نیز خواستیم که در کنار تیم هنری ما قرار گیرند و تجربیاتشان را در اختیار گرافیستهای ما قرار دهند.
به گفته قنواتی، در پیش گرفتن دو رویکرد روزنامه نگاری سبک جامع، با تاسیس گروه مجلات همشهری در نیمه دوم دهه ۸۰ جانی تازه گرفت. وی افزود: رویکرد اصلی ما در طراحی ساختار محتوایی و گرافیکی این نشریات، تاکید بر استفاده حداکثری از دانش روز در زمینه روزنامه نگاری سبک زندگی و روزنامه نگاری دیداری بود، طوری که با وجود زمانی اندک، با تلاش و همراهی همکاران بخش های تحریریه و فنی، تجربیاتی ماندگار در این حوزه به دست آمد، که آثار آن هم اکنون در فضای رسانه ای کشور مشهود است.
این روزنامهنگار هدف از برپایی کارگاههای روزنامه نگاری سبک جامع را شناسنامهدار کردن و روشمند کردن این دو رویکرد پرمخاطب در فعالیتهای رسانهای کشور است که از طرفی به فراگیرتر شدن آن کمک کند و از سوی دیگر کیفیت فعالیتهای فعلی مطبوعاتی و رسانهای را در این زمینه یک گام جلو میبرد.
بر پایه این گزارش، کارگاه های روزنامه نگاری سبک جامع، از نهم و دهم اردیبهشت ماه به مدت دو ماه و نیم به میزبانی مرکز فرهنگی شهر کتاب برگزار می شود. علاقمندان می توانند برای ثبت نام در این دو کارگاه به شهر کتاب واقع در خیابان شهید بهشتی، خیابان شهید احمد قصیر (بخارست)، نبش کوچه سوم مراجعه کنند.
برای شرکت در این کارگاه ها داشتن حداقل دو سال سابقه فعالیت در رسانههای حرفهای توصیه شده است.
