با اين وجود اما همه مادران نميتوانند با ذخيره اين سلولها در سلامت خانواده خودشان و ساير افراد بيمار سهيم باشند؛ برخي رفتارهاي اجتماعي نظير استفاده از داروهاي مخدر تزريقي، داروهاي پرورشاندام، تاتو، خالكوبي و حجامت در كنار برخي بيماريهاي عفوني، مانع از پذيرش در بانك ذخيرهسازي خصوصي يا اهداي عمومي سلولهاي بنيادي بند ناف به عنوان تضميني نسبي براي سلامت ميشود.
اگر در گذشته كسي دچار بيماري خوني ميشد از او قطع اميد ميكردند اما چند سالي است با دستيابي به تكنولوژي استفاده از سلولهاي بنيادي بند ناف ميتوان به درمان سرطان خون نيز اميدوار بود.
اكسير حيات در بند ناف نوزادان «سلولهاي بنيادي بند ناف» چيست و به چه دردي ميخورد؟دكتر مرتضي ضرابي، عضو هيئت علمي پژوهشگاه رويان و مدير عامل شركت فناوري بنياختههاي رويان در پاسخ به اين سؤال «جوان» اين سلولها را سلولهايي خونساز توصيف ميكند كه براي درمان بيماريهايي با منشأ خوني كاربرد دارند؛ بيماريهايي چون كمخونيهاي مادرزادي، سرطان خون و تالاسمي كه سيستم خونساز بدن را درگير ميكنند و همچنين بيماريهايي كه به سراغ سيستم ايمني بدن ميروند و آن را تضعيف ميكنند. به گفته وي در حال حاضر پژوهشگران به درمان گستره وسيع تري از بيماريهايي همچون ديابت يا اختلالات كبدي و بيماريهاي قلبي به وسيله سلولهاي بنيادي بند ناف اميد بستهاند و در سراسر دنيا پژوهشهايي وسيعي در اين زمينه در حال انجام است.
فرصت طلايي پنج دقيقهاي براي استخراج اكسير حيات
ذخيرهسازي سلولهاي بنيادي بند ناف اما شرايطي دارد و از آنجايي كه طي چند دقيقه خون موجود در بند ناف و جفت لخته ميشود، براي دسترسي به اين اكسير شفابخش تنها ۵ تا ۱۰ دقيقه پس از جدا شدن آن از بدن نوزاد فرصت باقي است، در غير اين صورت سلولهاي بنيادي موجود در بند ناف قابل استفاده نيست. بنا به تأكيد دكتر ضرابي، مادر بايد در هفته ۳۶ بارداري تصميم خود را براي ذخيرهسازي يا اهداي سلولهاي بنيادي بند ناف بگيرد. با اين وجود اما فقط تصميم مادر كافي نيست و بايد آزمايشهاي متعددي در تأييد سلامت وي انجام شود.
شانسي كه از دست ميرود مدير عامل شركت فناوري بنياختههاي رويان ميگويد: در تمام دنيا استانداردي براي اهداي خون و همچنين ذخيره سلولهاي بنيادي بند ناف وجود دارد كه يكي از مهمترين موارد منع ذخيرهسازي خون بند ناف، سابقه بيماريهاي عفوني است؛ ايدز، هپاتيت، سفليس، سل، تب مالت، سالك، مالاريا و بيماريهايي كه سيستم ايمني بدن را درگير ميكند، از جمله اين بيماريهاست. همچنين سابقه شيمي درماني وحتي تبخال طولاني مدت در كنار رفتارهايي مانند حجامت، تاتو، خالكوبي و مصرف داروهاي مخدر يا داروهاي پرورش اندام از جمله بيماريها و رفتارهايي است كه در پي آن، مادر شانس تضمين سلامتي فرزند و اعضاي خانوادهاش يا شانس كمك به بهبود بيماريهاي خوني هر فرد ديگري را كه از نظر ژنتيكي با سلولهاي بنيادي وي مطابقت دارد، از خود ميگيرد.
بيماريهاي نهفته در پشت تاتو و داروهاي پرورش اندام دكتر ضرابي در توضيح چرايي منع حجامت يا تاتو براي ذخيره و كاربري سلولهاي بنيادي بند ناف ميگويد: نميتوان ۱۰۰ درصد تضمين كرد اين فرآيندها در شرايط استريل كامل انجام شده باشد و احتمال بروز عفونت وجود دارد كه تا يك سال ممكن است اين عفونت نهفته بماند. به گفته وي اما پس از يك سال ميتوان اين ذخيرهسازي را انجام داد. البته معلوم نيست در اين زمان آيا سلولي براي اهدا وجود داشته باشد! فرصت ذخيرهسازي اين اكسير فقط ۵ تا ۱۰ دقيقه اول جدا شدن بند ناف از نوزاد است.
وي همچنين هورمونهاي رشد و داروهاي پرورشاندام را داراي منشأ بافت انساني عنوان ميكند كه ممكن است داراي عوامل بيماري زايي باشند كه در شرايط عادي خود را نشان نميدهند. دكتر ضرابي تصريح ميكند: افرادي كه از اين داروها مصرف كردهاند در تمام طول عمر قادر به اهداي خون يا ذخيره سلول بنيادي بند ناف نوزاد نيستند!
استانداردهاي سخت اهدا
بنا به تأكيد دكتر ضرابي سختگيريها درباره سلامت و سابقه بيماري يا رفتارهاي اجتماعي داوطلبان اهداي خون بند ناف در بانك ذخيرهسازي عمومي بيشتر است چراكه اين نمونه قرار است براي هر فرد بيمار و نيازمندي استفاده شود اما در موارد ذخيرهسازي خصوصي چون سلولها فقط براي خود فرد و اعضاي خانواده وي استفاده ميشود، نمونهها كنترل شدهاند و در موارد ابتلا مادر به برخي بيماريها نيز اين سلولهاي بنيادي قابليت ذخيرهسازي و كاربري دارند.
فرزند شما هم ممكن است بيمار شود بيماري به انتخاب افراد به سراغشان نميآيد و ناگزير است. مصرف مواد مخدر، داروهاي پرورشاندام، تاتو يا خالكوبي اما يك رفتار اجتماعي است كه نا آگاهانه فرصت سلامت و بهبود به كمك سلولهاي بنيادي بند ناف را از تعداد زيادي بيمار كه شايد يكي از آنها فرزند شما باشد، ميگيرد. آيا چنين رفتارهايي ارزش از دست دادن چنين فرصتي را دارد؟
