زهرا چیذری / چند سالی است که با کاهش دمای هوا چالش دردسرساز آلودگی و بروز پدیده «وارونگی هوا» مسئولان امر را گرد هم جمع میکند اما تاکنون از دل این جلسات اضطراری، جمعها و گفتوشنودها هیچ راهکار مناسبی برای کنترل این عامل خطرساز سلامت بیرون نیامده است.
این در حالی است که رئیس مرکز تحقیقات سرطان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی از تشدید و افزایش شیوع سرطان در مردم تهران به علت هوای آلوده هشدار داده و سازمان بهداشت جهانی نیز آلودگی هوا را قاتل یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در سال اعلام کرده است.
سال گذشته بود که به رغم مقاومتهای وزارت بهداشت برای اعلام آمار تلفات ناشی از الودگی هوا سرانجام رئیس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس مهر سکوت را شکست و از مرگ حدود ۴ هزار نفر بر اثر آلودگی هوا خبر داد.
بازشدن پروندهای برای آلودگی هوا به ۱۶سال پیش باز میگردد؛ در سال ۷۴ که مجلس لايحه كاهش آلودگي هوا را براي كاهش آلودگي هواي تهران و ديگر كلانشهرهاي كشور در ۳۶ ماده به تصويب رساند.
براساس اين قانون ۱۸ دستگاه موظف شدند آلودگي هواي تهران و كلانشهرهاي ديگر كشور را كاهش دهند و سازمان محيط زيست نيز براساس اين قانون موظف شد آييننامه اجرايي را براساس ماده ۳۹ اين قانون تهيه و به دستگاههاي مربوط ابلاغ كند؛ آييننامهای که تدوينش ۴ سال طول کشید و هنوز در انتظار اجراست.
این در حالی است که دکتر محمد اسماعیل اکبری رئیس مرکز تحقیقات سرطان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی آلودگی هو را یکی از عوامل افزایش بسیاری از بیماریها از جمله سرطان عنوان میکند. بنا به گفته وی، مرکز تحقیقات سرطان دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی توانسته سیر صعودی شیوع سرطان در کشور را اثبات کند ؛چالشی که برای کنترل آن باید موارد رعایت رژیم غذایی، اصلاح سبک زندگی و همچنین دوری از هوای آلوده در برنامههای زندگی افراد رعایت شود.
ساکنان کلانشهرها روزی یک پاکت سیگار میکشند! از سوی دیگر دکتر محمد جواد نظری مهر عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با استناد به آمار و ارقام مجامع علمی از جمله وزارت بهداشت در گفتوگو با «جوان» تنفس در هوای آلوده را معادل کشیدن یک پاکت سیگار میداند و معتقد است ترکیباتی مشابه با مواد سمی و سرطانزای موجود در سیگار در هوای آلوده این روزهای کلانشهرها به ویژه تهران وجود دارد.
دکتر امیر حسین قاضیزاده هاشمی دیگر عضو کمیسیون بهداشت و درمان نیز دراین رابطه به «جوان» میگوید: آلودگیهای محیطزیست از جمله آلودگی خاک، آب و به خصوص آلودگی هوا نقش مهمی در گسترش و افزایش بار انواع بیماریهای واگیر و غیرواگیر از جمله سرطان دارد.
عامل اصلی آلودگی هوا اما اصلی ترین عامل آلودگی هوا چیست؟این سؤالی است که یک کارشناسان در پاسخ به آن این عامل را مواد آروماتیک موجود در سوخت خودروها معرفی میکنند. همچنین دکتر انوشیروان محسنی بند پی با اشاره به سرطانزایی بنزن میگوید: طبق گفته وزیر بهداشت باید سونامی سرطان را در کشور چشم انتظار باشیم.
یک راهکار ساده برای کاهش آلودگی بنزینی که در موتور خودروها میسوزد دهها ماده شیمیایی خطرناک با خود به همراه دارد؛ موادی که بخش قابل ملاحظهای از آنها در موتور ماشین نمیسوزد و از آنجایی که بیشتر خودروهای موجود در کشور فاقد مبدل کاتالیستی هستند، این مواد آروماتیک و سرطانزا وارد هوا میشوند و از راههای مختلف مانند پوست و ریه وارد بدن شده و انواعی از بیماریها از جمله سرطانها را پایه گذاری میکنند.
این موضوعی است که دکتر قاضیزاده نیز به آن اشاره دارد.
این نماینده مجلس نیز اذعان ميكند: سوختهای فسیلی که در پالایشگاه تولید میشوند مواد افزودنی همچون بنزن دارند که به طور یقین با سلامت انسان و محیطزیست در تضاد است و برای کنترل این موضوع باید به سمت و سوی استفاده از سوختهای پاک قدم برداشت.
این درحالی است که در اغلب کشورها در لوله اگزوز خودروها مبدل کاتالیستی وجود دارد، اما به گفته مديرعامل ستاد معاينه فني خودروهاي تهران از ۵/۳ میلیون خودروی تهرانی ۲ میلیون مبدل کاتالیستی ندارند و يک خودروي فاقد مبدل کاتاليستي به اندازه ۸ خودرو آلودگي توليد ميکند. بنا به محاسبات وی، اگر بخواهيم از منظر آلودگي هوا به ماجرا نگاه کنيم، ۱۷ ميليون و ۵۰۰ هزار خودرو در تهران تردد ميکنند.
خسارتی ۱۶ میلیارد دلاری آلودگی هوا هزار و یک دردسر دارد، اما راهکار کاهش آن آنقدرها هم سخت و غیر قابل دسترس نیست. نصب یک مبدل کاتالیستی بر روی خودروها میتواند بخش زیادی از گازها و مواد سمی ناشی از احتراق ناقص سوخت را به خود جذب کند، اما چرا این راه حل ساده اجرایی نمیشود؟ این سؤالی است که بیشک مسئولان پاسخ آن را میدانند. به هر رو مطابق پیشبینی سازمان بهداشت جهانی اگر آلودگی تا سال ۲۰۱۶ افزایش یاید ما سالانه ۱۴ تا ۱۶ میلیارد دلار خسارت میبینیم و مردم باید تاوان این خسارت را بپردازند.
