بيژن سوراني | آخرين اظهارات رئيس جمهوري حاكي از كاهش مهاجرت به پايتخت و معكوس شدن مهاجرت از شهر تهران است، اين در حالي است كه بر اساس پيشبينيهاي صورت گرفته جمعيت شهر تهران از ۸/۷ ميليون نفر در سال ۸۵ به ۵/۸ ميليون نفر در سال ۹۰ خواهد رسيد و در افق ۱۴۰۴ با اين روند، جمعيت شهر تهران به ۵/۹ ميليون نفر افزايش خواهد يافت. اما آيا كاهش مهاجرت به تهران و يا معكوسشدن مهاجرت به پايتخت واقعاً اتفاق افتاده است؟
كلانشهر تهران با وسعت ۷۰۰ كيلومتر مربع به دليل موقعيت اقتصادي، سياسي و اجتماعي همواره بالاترين نرخ مهاجرپذيري را در ميان ساير استانها و شهرها به خود اختصاص داده است. بر اساس آمارهاي اعلامي در سال ۸۵ تهران با موازنه مهاجرتي ۶۱۷ هزار نفر در رأس استانهاي مهاجرپذير كشور قرار داشت كه با جذب ۳۱ درصد از كل مهاجران، مهمترين كانون مهاجرپذير كشور به حساب ميآمد و با وجود كاهش مهاجرت طي چند سال اخير، هنوز هم درصدر است.
هرچند روند رشد جمعيت در افق ۱۴۰۴ حدود ۵/۹ ميليون نفر با روند رشد طبيعي جمعيت در نظر گرفته شده است، اما در صورتي كه آهنگ مهاجرت افزايش يابد جمعيت شهر تهران در اين افق به حدود ۵/۱۰ ميليون نفر افزايش خواهد يافت كه اين روند افزايش جمعيت علاوه بر افزايش مسائل و معضلات فعلي شهر تهران همچون خطرپذيري در مقابل حوادث طبيعي و غيرمترقبه و نيز آلودگي زيست شهري، بار مشكلات و معضلات را مضاعف خواهد ساخت.
بر اين اساس، زندگي در چنين شهري با ريسكهاي فراوان مواجه خواهد بود و هزينههاي بسياري در تمامي ابعاد سياسي، اجتماعي، اقتصادي، امنيتي، اجتماعي و فرهنگي به دنبال خواهد داشت.
كاهش يا معكوسشدن مهاجرت
به كلانشهر تهران
سخنان پنچشنبه گذشته رئيسجمهور در ميان شهروندان شرق تهران حاكي از اقدامات انجامشده در زمينه كنترل مهاجرت به شهر تهران و معكوس شدن روند مهاجرت از پايتخت است.
بنا به گفته احمدينژاد، اين اقدام حاصل كمك براي آبادني ساير مناطق كشور بوده است.
عوامل مؤثر در كاهش يا معكوسشدن
مهاجرت
در سالهاي اخير اقدامات خوبي با توجه به سفرهاي استاني در برخي استانهاي كشور صورت گرفته است كه عوامل اصلي مؤثر در كاهش مهاجرت به تهران و معكوس شدن مهاجرت از پايتخت را ميتوان به رشد اشتغالزايي، اجراي طرح مسكن مهر، طرح انتقال دستگاهها و كارمندان از پايتخت، استان شدن البرز، تقويت طرح بوميگزيني دانشجو، ممنوعيت استخدام در استان تهران و توسعه خدمات دولت در شهرها و روستاهاي دور و نزديك استانهاي كشور ربط داد.
هرچند بنابر گفته نعمتالله تركي، معاون برنامهريزي استاندار تهران اجراي پروژههاي مسكن مهر در شهرستانهاي استان تهران گامي اساسي در جهت كاهش مهاجرت به شهر تهران بوده است اما آيا با ايجاد مسكن ميتوان از مهاجرت افراد جويايكار به پايتخت جلوگيري كرد؟ وي در اين زمينه توضيح ميدهد كه مسكن مهر در شهر تهران هيچ ساخت و سازي ندارد و شهرستانهاي استان تهران با اختصاص ۲۱۵ هزار واحد مسكوني كه احداث آن در مسكن مهر ديده شده است تا حدودي از مهاجرت به شهر تهران جلوگيري شده كه در اين زمينه نيز با ايجاد اشتغالزايي با ۳۶۰ هزار فرصت شغلي شيب تند مهاجرت تا حد زيادي گرفته شده و ميشود. از سوي ديگر، ايجاد فرصتهاي اشتغالزايي در ساير استانها نيز كمكي است به كاهش مهاجرتها به شهر تهران.
اين مقام مسئول در استانداري تهران، استان شدن البرز را يكي ديگر از موارد اين اقدام ميداند و ميگويد: با استان شدن البرز، اعتبارات عمراني و جاري به اين استان اختصاص يافت كه با افزايش امكانات و خدمات دستگاههاي دولتي و همچنين با انتقال ۷۵ درصد دستگاههاي استان البرز از تهران و پيشبيني انتقال ساير بخشهاي باقيمانده تا پايان سال، كمك شاياني به كاهش مهاجرت و افزايش معكوس مهاجرت صورت ميگيرد. بوميگزيني دانشجو و تقويت مراكز علمي و آموزشي در ساير شهرستانها و استانها از جمله موارد ديگري است كه معاون برنامهريزي استانداري تهران عنوان ميكند و ميافزايد: با بوميگزيني دانشجويان و ايجاد اشتغال علاوه بر تربيت نيروهاي متخصص و كارشناس بومي، كار متناسب با نياز استان نيز ايجاد شده و ميشود كه همين امر سبب ميشود تا نيروي تحصيلكرده، اشتغال خود را در استان خود پيگير شود.
به گفته تركي، بر اساس ماده ۱۸۰ برنامه پنجم، توسعه متوازن روستايي مدنظر قرار گرفته است تا با ايجاد فرصت مورد نياز در روستا ديگر نياز به مهاجرت به ساير نقاط نباشد كه در اين زمينه نيز اقدامات بسياري در دست اجرا است. انتقال ۱۶۳ شركت و دفاتر آنها از تهران به همراه انتقال داوطلبانه ۲۰ هزار كارمند به همراه خانواده به ساير نقاط نيز از جمله ديگر دلايلي است كه از سوي معاون برنامهريزي استانداري در اين زمينه اعلام شد.
ايجاد و تقويت شهركهاي اقماري، فرصت يا تهديد براي تهران
اما در حالي كه رئيس جمهور در بخش مسكن به برنامههاي وسيع دولت براي ايجاد مسكن در شهركهاي اطراف تهران اشاره ميكند و آنها را كمكي به شهر تهران ميداند، هيربد معصومي معاون شهرسازي و معاون شهرداري تهران با هشدار نسبت به افزايش جمعيت در شهرهاي اطراف تهران و نيز تأكيد بر سياست دولت در رابطه با سبكسازي پايتخت ، ساخت و سازهاي اطراف تهران را نوعي نقض غرض عنوان ميكند كه بر بار مشكلات تهران ميافزايد.
استاندار: تراز جمعيتي روشنگر است
گزارشگر «جوان» براي بررسي بيشتر علل كاهش مهاجرت به پايتخت با مرتضي تمدن استاندار پايتخت تماس گرفت كه استاندار ضمن تأييد كاهش مهاجرتها به تهران، بيان علل ديگر كاهش مهاجرت را منوط به بررسي تراز جمعيتي عنوان كرد كه تا چند روز آينده مستندات آن ارائه خواهد شد.
