مينا حقيمقدم /هزينههاي مشاوره بالاست، اما با وجود اين، خدمات مشاورهاي هم مانند خدمات دندانپزشكي از حمايت بيمهاي برخوردار نيست. از سوي ديگر، اداره بهداشت و سلامت روان وزارت بهداشت، هر از چندگاهي، آمارهاي قابل تاملي از وجود اختلالات رواني را در جامعه اعلام ميكند.
در كنار نياز مردم به مشاورههاي روانشناسي كه به اندازه سلامت جسم و حتي بيشتر اهميت دارد، نكته قابل تامل اين است كه بنيان روانشناسي و شيوههاي مشاوره در كشور ما بر مبناي روانشناسي غربي است نه روانشناسي ايراني - اسلامي!
همه مردم در زندگي گاهي به فردي نياز دارند تا حرفهايشان را بشنود و بدون غرضورزي و در سلامت روحي و آگاهي كامل به آنها كمك كند تا بتوانند بهترين تصميم را در برهههاي مختلف زندگي و در مواجهه با مشكلاتشان بگيرند.
مشاورهاي به رنگ اسكناسهاي سبز هزينه مشاورهها در بهترين حالت از نيم ساعت ۱۶ هزار تومان تا ساعتي ۱۸ تا ۴۵ هزار تومان برآورد ميشود و بابت هر يك ربع زمان بيشتر، بايد ۶ هزار تومان ديگر بپردازيد. برخي روانپزشكان كه براي خود مطبي جداگانه دارند تنها ويزيت اوليه خود را ۲۰ هزار تومان عنوان كرده و اعلام مبلغ و تعداد ساعات مراجعه را به زمان بعد از ويزيت، موكول ميكنند. اين در حالي است كه برخي از اساتيد دانشگاههاي دولتي، بابت هر ۴۵ دقيقه زماني كه در اختيار مراجعان خود ميگذارند ۱۵۰ هزار تومان دريافت ميكنند.
مشاور رايگان نيازمنديم هزينه استفاده از خدمات مشاوران مجرب و صاحب نام به اندازهاي است كه بسياري از اقشار جامعه از جمله جوانان، توانايي پرداخت راحت آن را ندارند، چراكه دسترسي به منبع مالي خوب براي پرداخت اين حقالزحمهها، براي همه ميسر نيست.
در اين ميان دانشگاهها با ارائه مشاورههاي رايگان پيشتازند. برخي از مسئولان مراكز مشاوره دانشگاهي با اشاره به اين مطلب كه سطح امكانات هميشه با خواستههاي مركز برابر نيست، عنوان ميكنند تنها به جامعه دانشگاهي خود مشاوره ميدهند و به دليل حجم مشاوره زياد، نميتوانند از بيرون از مركز، مراجعه كننده بپذيرند. اين در حالي است كه در ديگر مراكز مشاوره دانشگاههاي تهران، نرخهاي گوناگوني براي مراجعهكنندگان آزاد وجود دارد؛ مثلاً هر ۴۵ دقيقه ۱۶ هزار تومان يا ساعتي ۱۸ تا ۴۵ هزار تومان و هر ۵ دقيقه بيشتر ۲ هزار و ۵۰۰ تومان تا ۴ هزار و ۵۰۰ تومان.
تلفنهاي گوياي مشاوره هم با پيش شماره ۹۰۹ هنگام تماس، هر دقيقه مكالمه را ۳۰۰ تا ۵۰۰ تومان حساب ميكنند كه اگر فردي ۲۰ دقيقه مشاوره بگيرد( با لحاظ هر دقيقه ۵۰۰ تومان)، ۱۰ هزار تومان روي قبض تلفنش ثبت ميشود.
البته مشاوره رايگان تلفني در برخي از مراكز هم وجود دارد، اما اغلب آنها كمتر از ۱۰ دقيقه براي هر فرد وقت ميگذارند و سعي ميكنند به صورت اجمالي و مختصر، راهكاري را براي مشكل فرد پيدا كنند.
روانشناسي ايراني- اسلامي نداريم دكتر فربد فدايي، روانپزشك و عضو هيئت مديره انجمن علمي روانپزشكان ايران و مدير گروه روانپزشكي دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي اما نظر ديگري دارد. او عقيده دارد تا زماني كه مسئلهاي به نام روانشناسي اسلامي- ايراني نباشد، مشاوره بر مبناي روانشناسي غربي از نظر منطقي قابل توجيه نيست و مشاوره بر پايه آموزههاي روانشناسي غربي تحت عنوان پيشگيري از مشكلات رواني از نظر علمي و اخلاقي، غير قابل توجيه است.
اين روانشناس به خبرنگار اجتماعي جوان ميگويد: هر فرد ضمن استفاده از خرد خود، از مشورت خانواده و دوستان برخوردار بوده و بهتر است شخصاً در مورد زندگي خود تصميم بگيرد.
فدايي عنوان ميكند: اگر فردي با مشكلاتي قابل توجه در زندگي مواجه شد، همان طور كه سياست كلي وزارت بهداشت است بايد به پزشك خانواده مراجعه كند. پزشك خانواده با بررسي او و استفاده از همكاري تيمي كه در اختيار دارد، اگر لازم دانست فرد را در صورت وجود بيماري يا مشكل شخصيتي به روانپزشك ارجاع ميدهد تا اقدامات لازم انجام گيرد. تا زماني كه اين مسائل توسط پزشك غربالگري نشود، اصولاً مشاوره جايز نيست.
وي سيستم ارجاع و تعيين هزينهها از سوي وزارت بهداشت را عاملي مؤثر براي جلوگيري از نياز كاذب افرادي ميداند كه براي هر مسئله جزيي بخواهند بر مبناي روانشناسي غربي كار خود را به پيش ببرند و همچنين در مورد اين مسئله كه چرا بيمه شامل خدمات مشاورهاي نميشود، ميافزايد: بيمهها بر مبناي اولويتها و توان مالي ومصالح عمومي مملكت تصميمگيري ميكنند.
تخلف آشكار مراكز مشاوره و جاي خالي بيمه دكتر شكوه نوابينژاد، استاد دانشگاه و روانشناس خانواده نيز اذعان ميكند تا وقتي كه خدمات مشاوره مشمول خدمات بيمه درماني نشود، طبقات محروم و زيرمتوسط جامعه نميتوانند از خدمات تخصصي و سطح بالا استفاده كنند.
وي ميگويد: مسئله بيمه از روزهاي اوليه تاسيس سازمان نظام روانشناسي و مشاوره در اولويت بوده، ولي به علت ماهيت پيچيده خدمات مشاوره، همچنان مهجور مانده است. در مراكز مشاوره يك استاد تمام بايد براي ۴۵ دقيقه بين ۳۵ تا ۴۵ هزار تومان دريافت كند. اين در حالي است كه تخلف از اين تعرفهها متأسفانه از مشكلاتي است كه الان در مراكز وجود دارد.
اين مسئله كه تا به حال چرا چنين موقعيتي براي خدمات مشاوره حاصل نشده تا مشمول بيمه باشند و قشر بيشتري از جامعه بتوانند از آنها استفاده كنند سؤالي است كه بيجواب مانده. آيا واقعا افراد به مشاورههايي با اساس و پايه دانش غربي نياز ندارند يا براي حل مشكلات، نياز به مساعدت مسئولان ذيربط است؟ به هر رو، اين يك واقعيت است كه ميزان دستمزد مشاوران بابت هر جلسه مشاوره براي همه اقشار جامعه به ويژه جوانان قابل پرداخت نيست.
