در حالي كه جادههاي مرگ سالهاست بر شمار قربانيان خود اضافه ميكنند، متوليان توپ تقصيرها را به زمين يكديگر پاس ميدهند تا كابوس مرگ همچنان بر فراز جادهها سايه افكنده باشد. نظر به اهميت موضوع «جوان» تلاش كرده است در سلسله گفتوگوهاي خود با كارشناسان آسيبهاي پيشرو را بازكاوي نمايد.
هفتمين بخش از اين گفتار گفتوگو با محمدتقي بختياري، عضو كميسيون عمران مجلس شوراي اسلامي است.
جناب آقاي بختياري! شما دليل افزايش شمار قربانيان تصادفات رانندگي را چه ميدانيد؟
به نظر من راه، ميزان راه و كيفيت راه با ميزان خودرو نسبت مستقيم دارند. راه ساخته ميشود تا خودروها عبور كنند. اين عبور بايد ايمن، راحت، سهلالوصول، كمهزينه و ارزان باشد. طبق آمار حدود ۱۴ تا ۱۵ ميليون وسيله موتوري در كشور ما وجود دارد. ما بايد براي تردد اين ۱۵ ميليون خودرو در طول شبانهروز طول سفري تعريف كنيم، در آن موقع ميتوانيم محاسبه كنيم كه چه ميزان شبكه راه نياز داريم تا اين مجموعه بتوانند به صورت ايمن و راحت تردد داشته باشند.
سالهاست مردم فرياد ميزنند كشور چه در شبكه راههاي داخل شهري و چه در خارج شهرها تبديل به پاركينگ خودروها شده است، كيفيت راهها و جادهها بسيار نامتناسب است و شاهد حوادث بسيار بالايي هستيم. ما شاخصي داريم به نام شدت تصادفات در دنيا و معنياش اين است كه به ازاي هر ۱۰۰ هزار نفر جمعيت كشور چند كشته داريم؟ متأسفانه در ۱۵- ۱۰ سال گذشته شرايطمان بسيار ناگوار است، يعني آن موقع شاخص ما حدود ۳۷ نفر به ازاي ۱۰۰ هزار نفر جمعيت بود در حالي كه متوسط جهاني اين شاخص در چند سال قبل پنج درصد بود، يعني پنج نفر كشته به ازاي هر ۱۰۰ هزار نفر، خب كارهايي انجام شد و بخشهايي از راهها تبديل به بزرگراه شدند و مسيرهاي دوطرفه، يك طرفه شدند و باندهاي جدا از هم ساخته شد، اما اينها كافي نيست. حجم آزادراههاي موجود، به نسبت كشور بسيار كم است. در حال حاضر به يك شبكه ۲۰-۱۰ هزار كيلومتري براي آزادراههاي كشور نياز داريم ولي ارقامي كه داريم بسيار پايين است.
شبكه راههاي بزرگراهي و راههاي اصليمان نيز به همين شكل است كه توجه ويژهاي را ميطلبند. اين را نيز بگويم كه متأسفانه نزديك ۹۵ درصد حمل و نقل كشور ما براساس حمل و نقل جادهاي است، در حالي كه در كشورهاي پيشرفته حجم بسيار بالايي از حمل و نقل را راهآهن بر عهده دارد. ما از حمل و نقل دريايي هم هيچ استفاده مفيدي نميكنيم، صنعت هواييمان نيز با تحريمها و عقبماندگيها داستانهاي خودش را دارد.
به نظر ميرسد شما عامل راه را پررنگتر از فرهنگ رانندگي و كيفيت خودروها ميدانيد؟
خير، بنده نخواستم وارد ريز مسائل شوم، زماني كه وارد بحث تصادفات جادهاي ميشويم شروع به رتبهبندي ميكنيم و ميگوييم كه هر يك از عوامل چند درصد نقش دارند. زماني كه از عامل انساني ياد ميكنيم اين مهم، منحصر به راننده خودرو نميشود، عامل انساني مربوط به پليسراه، كنترلها، آموزش و نحوه حضور در جادهها و... ميشود. هندسه راه نيز يك بخشي را شامل ميشود، كيفيت خودروها، تجهيزات خودروها و... بحثهاي خاص خود را دارد.
در مباحثي كه مطرح كرديد به كمبود بودجه براي گسترش راهها اشاره كرديد، به عنوان عضوي از كميسيون عمران مجلس شوراي اسلامي بفرماييد آيا در اين زمينه كاري انجام شده است؟
ببينيد كشوري كه حجم بسيار بالايي از اعتباراتش را به بودجههاي جاري اختصاص ميدهد، با پرداخت حقوق و آب و برق و ساختمانهاي عريض و طويل دولتي و نيروي انساني با بهرهوري بسيار پايين و... نميتوان توقعي داشت در زيربناها سرمايهگذاري كند. ما الان ادعا داريم كه بودجه عمراني كشور را نزديك ۲۵ درصد اعتبار بودجه عمومي دولت ميبنديم، يعني ۷۵ درصد بودجه عمومي را در بودجه جاري استفاده ميكنيم، وقتي عملاً در اين موضوع ريز ميشويم، ميبينيم كه همين ۲۵ درصد را هم در كار عمراني كشور هزينه نميكنيم. ميخواهم بگويم تا زماني كه جراحي اساسي نكنيم، كاري پيش نميرود. با حرف و شعار و... اگر قرار بود كاري پيش برود كه تا الان درست شده بود. به هر حال زماني كه ما شعارهاي تبليغاتي براي رفاه و مصرفگرايي و... ميدهيم، نميتوانيم عطش مردم را نسبت به خودرو كم كنيم. الان مردم به رغم تمامي گرفتاريها و بيكاري و... حداقل انتظار دارند يك ماشين ارزانقيمت مثل پرايد داشته باشند و سوار خودرو شوند، بنابراين عطش خودرو داشتن و... را نميتوانيم در مردم كم كنيم، دليلش هم اين است كه ما به مردم گفتهايم شما مرفه هستيد، شما پولدار هستيد و كار نكنيد، بهترين آدمهاي دنيا هستيد و بايد از همه امكانات برخوردار باشيد. الان شبكههاي تلويزيوني ما دائماً مصرفگرايي را تبليغ ميكنند.
