ایران هسته ای- منابع غربی می گویند امریکا احساس می کند روسیه، چین و کشورهای عضو جنبش عدم تعهد راهبرد آن در قبال ایران را دچار بحران کرده اند.
طی حدود یک ماه گذشته امریکایی ها چند پروژه فشار هم زمان علیه ایران کلید زده و توقع داشتند که بتوانند به سرعت با تلفیق این پرونده ها یک اقدام قاطع و در عین حال سریع علیه ایران را به نحوی سازماندهی کنند که از اجماع جهانی هم برخوردار باشد اما مقاومت های تقریبا غیر منتظره روسیه، چین و عدن تعهد، کل این راهبرد را فشل کرده است.
در نخستین گام، روسیه و چین و کشورهای عضو جنبش عدم تعهد به صراحت تاکید کردند ادعاهای امریکا درباره طراحی ترور سفیر عربستان سعودی در واشینگتن از سوی ایران را باور نمی کنند. این کشورها همچنین خواهان دریافت شواهد کافی از سوی امریکا شدند؛ امری که البته هرگز اتفاق نیفتاد. روس ها حتی در مقطعی تاکید کردند اگر تهدیدی علیه دیپلمات ها در واشینگتن وجود داشته باشد امریکا مقصر است و نباید دیگران را بیهوده متهم کند.
در گام بعد، این کشورها به طور اجماعی گزارش جدید یوکیا آمانو علیه ایران را رد کردند. روسیه و چین از آمانو به دلیل عدم رعایت بی طرفی به شدت انتقاد کرده و گزارش را سیاسی خواندند. عدم تعهد هم در بیانیه خود از اینکه آژانس قربانی پروژه های جاسوسی شده به شدت انتقاد کرد.
گام سوم مربوط به موضوع حقوق بشر است. در حالی که هم اکنون نشست کمیته سوم مجمع عمومی سازمان ملل در نیویورک در حال برگزاری است، غربی ها به شدت نگران تشکیل یک جبهه بزرگ در موضوع حقوق بشر علیه خودهستند چرا که روسیه، چین و بسیاری از اعضای عدم تعهد خود را در این موضوع با ایران هم پرونده می دانند.
و در آخرین گام، این کشورها راهبرد امریکا در صدور قطعنامه ای تند و تیز علیه ایران در نشست شورای حکام آژانس را به بن بست کشانده اند و قطعنامه ای که احتمالا امروز علیه ایران تصویب می شود به دلیل تعدیل های مکرر درخواستی روسیه، چین و عدم تعهد عملا به متنی بی خاصیت تبدیل شده است.
بر این مبنا، دولت امریکا که در ابتدا تصور می کرد راه آسانی برای به انزوا کشاندن ایران در صحنه بین المللی و تولید فشارهای جدید بر آن در پیش دارد، دچار نوعی حس شکست زودهنگام شده و این نکته ای است که منابع غربی به طور ویزه بر آن تاکید دارند.
به عنوان نمونه خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی از وین به قلم جرج جان که روز پنج شنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۰ (۱۸ نوامبر ۲۳۰۱۱) منتشر شده تاکید کرد که امریکا دچار احساسی ناخوشایند در مورد رفتار روسیه، چین و غیر متعهدهاست.
ای پی در این گزارش نوشته است: «آمریکا و متحدان غربی این کشور در نشست مهم روز پنج شنبه آژانس بین المللی انرژی اتمی با گزینه ناخوشایندی در خصوص ایران مواجه هستند. آنها می توانند با بی اعتنایی به روسیه و چین، از ایران بخواهند شروع به پاسخ دادن به پرسش ها در خصوص برنامه تسلیحات هسته ای مخفیانه ادعایی کند وتهدید کنند که در غیراین صورت با ارجاع مجدد به شورای امنیت سازمان ملل مواجه خواهد شد یا اینکه می توانند به انتقادی سبک تر از ایران رضایت دهند که باعث خواهد شد قدرت های بزرگ رسما یک صدا صحبت کنند ولی در آن صورت، دست جهان برای تحقیق در خصوص شک و تردیدها درباره ایران بسته خواهد ماند».
این خبرگزاری امریکایی ادامه می دهد: «در هر دو صورت، آمریکا، انگلیس، فرانسه و آلمان در جلسه نخست نشست ۳۵ کشور عضو شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی، متضرر خواهند شد. اگر آنها برای تصویب قطعنامه ای سختگیرانه تلاش کنند که جدول زمانی برای همکاری ایران با تحقیقات آژانس بین المللی انرژی اتمی تعیین کند، روسیه و چین احتمالا به آن رای مخالف خواهند داد که این می تواند تلاش های بیشتر را به منظور صحبت با صدایی واحد در شورای امنیت در هر گونه مذاکرات آتی با ایران در خصوص برنامه هسته ای این کشور، از بین ببرد و مقاومت پکن-مسکو را در برابر تحریم های جدید سازمان ملل بر ضد تهران افزایش دهد».
در ادامه گزارش ای پی آمده است: «غربی ها می توانند با اجازه دادن به مسکو و پکن برای تایید قطعنامه ای ضعیف اللحن بدون تعیین ضرب الاجلی برای همکاری ایران و ندادن هشداری درباره مجازات این کشور، ظاهر وحدت را حفظ کنند ولی این اقدام یک بار دیگر تلاش ها را به منظور تحقیق در خصوص اتهامات متوقف و به ایران نشان می دهد که می تواند به جامعه جهانی بی اعتنایی کند».
ای پی در پایان این گزارش می گوید غربی ها امیدوار بودند گزارش بی سابقه ۸ نوامبر آژانس بین المللی انرژی اتمی در خصوص فعالیت های تسلیحاتی مخفیانه ادعایی تهران بتواند مسکو و پکن را تحت تاثیر قرار دهد، اما اکنون ناامیدانه می بینند که چنین اتفاقی نیفتاده است.
در گزارشی دیگر شبکه تلویزیونی آسوشیتدپرس (APTN) هم تاکید کرد دیدگاه روسیه و چین در مورد ایران با دیدگاه غربی ها فاصله دارد.
این شبکه تلویزیونی در گزارشی که روز پنج شنبه ۲۶ آبان پخش شد، می گوید: «ناظران و کارشناسان برنامه هسته ای ایران صدور قطعنامه شدید اللحن علیه را که این کشور را محکوم کند و سبب اعمال تحریم های بین المللی بیشتری علیه آن شود بعید می دانند؛ زیرا پکن و مسکو با این رویکرد غربی ها مخالف هستند؛ به ویژه اینکه، مسکو بر این باور است در گزارش اخیر مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی هیچ دلایل جدیدی وجود ندارد».
APTN سپس از قول یکی از نمایندگان کشورهای عضو شورای حکام در این باره تاکید می کند: «موضع چین و روسیه در این باره با موضع دولت های غربی متفاوت است. این دو کشور می خواهند پیش نویس قطعنامه ای معتدل درباره ایران ارائه شود. آنها اعلام می کنند که هرگونه قطعنامه شدید اللحن ممکن است تلاش های دیپلماتیک صورت گرفته با ایران را در خارج از چارچوب آژانس از بین ببرد».
روزنامه امریکایی وال استریت ژورنال هم که معمولا مواضع جناح تندرو را منعکس می کند، از اینکه روسیه، چین و عدم تعهد در حال بی آب و رنگ کردن فشارهای غرب علیه ایران است ابراز نگرانی کرد.
این روزنامه در مقاله ای به قلم جی سالمون که روز پنج شنبه منتشر شده، نوشت: «کارشناسان سیاسی اظهار می دارند مقاومت ها و مخالفت های چین و روسیه نه تنها تحریم ها را علیه ایران بی رنگ و آب می کند بلکه سبب ایجاد شکاف و اختلاف در بین کشورهای متحد جهان و اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد خواهد شد».
سالمون ادامه می دهد: «مقامات آمریکا و اروپا حتی در جهت راضی کردن روسیه و چین و دیگر کشورهای در حال توسعه اعلام کرده اند که در بیانیه اخیر علیه ایران اشاره ای به ارجاع شدن پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد برای اعمال دوره جدید و سخت تری از تحریم ها علیه ایران نشده است».
این روزنامه امریکایی با اشاره به مخالفت این کشورها با اقدام علیه ایران در شورای امنیت می نویسد: «دیپلمات های غربی از این نگران هستند که مقاومت و مخالفت های روسیه و چین باعث شود تا ایران علیرغم گزارش هفته گذشته آژانس بین المللی انرژی اتمی بدون ترس و وحشت به ادامه فعالیت های هسته ای خود بپردازد».
وال استریت ژورنال هم در انتهای تحلیل خود می گوید دولت آمریکا و متحدان اروپایی آن امید دارند که گزارش آژانس بین المللی انرژی اتمی درباره فعالیت های هسته ای ایران سبب شود تا اکثر کشورهای جهان با اعمال فشارهای بیشتر مالی و اقتصادی علیه ایران موافقت کنند، اما اکنون به وضوح می بینند که این اتافق رخ نداده است.
