حسن بهشتي پور|سران کشورهاي اروپايي روزيکشنبه اول آبان ۱۳۹۰ ( ۲۳ اکتبر۲۰۱۱) دراجلاس بروکسل درحالي که نتوانستند برسربرنامه مشخصي به منظورحل مشکلات ناشي ازبحران مالي به توافق برسند، با صدوربيانيهاي به ايران هشداردادند درصورتي که تهران نتواند به نگرانيهاي موجود درباره برنامه هستهاي خود پاسخ دهد؛ با تحريمهاي سختگيرانه تري روبروخواهد شد.
اما اين بيانيه به پرسشهاي بيجوابي که درسطح افکارعمومي بسياري ازشهروندان کشورهاي اتحاديه اروپا مطرح است پاسخي نداد. مهم ترين اين سئوالات عبارتند از:
۱- براستي چرا بايد درشرايط بد اقتصادي کنوني، اتحاديه اروپا تنها براي خوشايند اسرائيل و تبعيت از سياست امريکا، بازهم بيش ازگذشته سهم صادراتي خود را در بازار خوب ايران از دست بدهد؟
۲- آيا اتحاديه اروپا به راستي درمعرض تهديد هستهاي ازسوي ايران قراردارد؟
۳- آيا تحريمهاي گسترده هشت سال گذشته موجب کنترل برنامههاي هسته اي ايران شده است؟
۴- آيا درصورت ادامه چنين روندي در بازار ايران،صحنه براي رقباي چيني وروسي بيش ازپيش گستردهتر نمي شود؟
سران بيست وهفت کشورعضو اتحاديه اروپا دربيانيه خود از ايران خواستند تا درمذاکرات سازنده و اساسي با کشورهاي غربي مشارکت کند تا بدين ترتيب مسئله هستهاي ايران ازطريق راهکار مذاکره حل شود و بدين ترتيب ازاقدامات محدود کننده احتمالي درآينده پيشگيري شود . درهمين حال آنها خواستار آمادگي جهت اعمال تحريمهاي جديد عليه ايران شدند. در اين بيانيه آمده است :
"در صورتي که ايران به انجام ندادن همکاري جدي وعمل نکردن به تعهدات خود ادامه دهد، اين تحريمها در زمان مناسب اعمال خواهند شد".
اين درحالي است که خانم کاترين اشتون پس از نزديک به چهل و سه روز در۲۹ مهرماه (۲۱ اکتبر) به نامه پانزدهم شهريور(ششم سپتامبر) دکترسعيد جليلي مذاکره کننده ارشد ايران، پاسخ داده است .
درواقع سران اتحاديه اروپا اين واقعيت را ناديده مي گيرند که خانم اشتون رئيس سياست خارجي اتحاديه اروپا بيش ازچهل روز درخواست ايران را براي ازسرگيري مذاکرات ناديده گرفته است و تنها سه روز قبل از صدور بيانيه اجلاس سران اتحاديه اروپا پاسخ نامه را دراختيار سفارت ايران در بروکسل گذاشته است.
آقاي دکتر جليلي مذاکره کننده ارشد ايران در روز سه شنبه ۱۵ شهريور ۱۳۹۰ (۶ سپتامبر ۲۰۱۱) به صراحت آمادگي ايران را براي انجام مذاکرات سازنده به خانم اشتون اعلام کرده بود اودربخشي از نامه خود مي نويسد:
"ايران به يافته شدن يک راه حل مذاکراتي پاي بند است و در چارچوب راهبرد گفت وگو براي همکاري حول نقاط مشترک، آماده است درباره مجموعهاي ازمسائل ازجمله مسئله هستهاي به شکل کلي و شامل مسائل خلع سلاح،عدم اشاعه و همکاري صلح آميزمذاکره کند. "
سران اتحاديه اروپا بايد از خانم اشتون توضيح بخواهند چرا براي پاسخ دادن به آمادگي ايران براي مذاکره بيش ازچهل روز صبر کرده است. از نگاه تحليلگران روشن است که آنها به خوبي مي دانند صحنه گردان اصلي اين ماجرا نه در بروکسل و نه در واشنگتن بلکه در تل آويو هستند .
ديويد کوهن معاون وزير خزانه داري امريکا قصد دارد درسفربه اروپا پشتيباني تمام و کمال اروپائيان را براي شديد ترکردن تحريم ها عليه بانک مرکزي ايران ، خطوط هوايي ايران و شرکت هاي حمل و نقل دريايي ايران بدست آورد. يکي ازمقامهاي ارشد وزارت امور خارجه امريکا اعلام کرده است برنامه دولت امريکا براي افزايش فشار تحريمها عليه ايران به قبل ازاعلام شدن تصميم اوباما براي خارج شدن نظاميان امريکا ازعراق تا پايان ۲۰۱۱ باز مي گردد.
لکوموتيو ديزلي ديپلماسي امريکايي قطار تحريم ايران را با حمايت لندن ، پاريس و برلين به دنبال خود مي کشاند تا به هرشکل ممکن آنها را به افزايش تحريمها عليه ايران وادار سازند بدون آنکه ارزيابي دقيقي ازنتايج اينگونه تحريم ها ارائه دهد. اما گزارشهاي دورهاي آژانس سازمان بين المللي انرژي به خوبي مويد اين واقعيت است که ايران بدور از هياهوهاي تبلياتي غرب به فعاليتهاي صلحآميز هستهاي خود زير نظرآژانس ادامه مي دهد وتاکنون توانسته است روند غني سازي اورانيوم را در جهت خود کفايي هستهاي پيش ببرد. تحريم ها نه تنها خللي در اين روند وارد نکرده است بلکه به دليل بومي شدن دانش هستهاي در ايران روند سريعتري نسبت به گذشته پيدا کرده است.
ايالات متحده امريکا واتحاديه اروپا باعث شدند سازمان ملل چهار دور تحريم خود را عليه ايران اعمال کند. علاوه بر اين، اقدامات يکجانبه واشنگتن واتحاديه اروپا باعث شده است سرمايه گذاران غربي از سرمايهگذاري دربخش نفت ايران واهمه داشته باشند. نقل و انتقال پول از مبدا و به مقصد ايران نيز دراثر اين اقدامات دشوارتر از گذشته شده است.
اما اينها همه تنها فشار را بر مردم عادي و کسب و کار آنها افزايش داده است .همان کساني که امريکا ادعا مي کرد با اتخاذ سياست "تحريمهاي هوشمندانه" ازتبعات تحريم ها بدور خواهند بود . ولي اعمال تحريم هاي اروپايي و امريکايي حتي فراتر از قطعنامههاي شوراي امنيت حتي پروازهاي عادي هواپيماهاي مسافر بري ايراني را با مشکل تحويل سوخت در فرودگاههاي مقصد روبرو کرده و در نتيجه عمل مقابله به مثل ايران مسيرهاي پروازي به مقصد ايران يا از طريق آسمان ايران در عمل با مسيرهاي طولاني تري براي سوخت گيري هواپيماهاي مسافر بري روبرو شده است هزاران ساعت وقت مسافران و صدها هزار دلار هزينه اضافي به مسافران ايراني و غير ايراني تحميل ميشود بدون آنکه آنها بدانند دقيقا به چه دليلي بايد اينچنين وقت و پول خود را به هدر بدهند.
ناکارامدي تحريمها موجب شده است تا امريکا به آزانس فشار بيشتري بياورد تا در گزارش دسامبر اينده آمانو مواردي که تحت عنوان مطالعات ادعايي مطرح مي شد جنبه قطعي داده شود که در نهايت فعاليتهاي صلحآميز هستهاي ايران را با اهداف نظامي اعلام کنند. اگرچه اين موضوع با مخالفت جدي چين و روسه روبرو شده است اما امريکا بازهم به متحدان خود دراتحاديه اروپا فشارمي آورد که آنها هم با جوسازي خبري فضاي لازم را براي اعمال فشار بيشترعليه ايران درسه جهت آماده سازند:
اول ادعاي تلاش براي ساخت بمب هستهاي
دوم حمايت ازاقدام هاي تروريستي (جديد ترين مورد آن سناريوسازي درباره ترورسفيرعربستان درواشنگتن)
سوم نقض گسترده وسازمان يافته حقوق بشر(گزارش اخيراحمد شهيد گزارشگر ويژه حقوق بشر به شوراي حقوق بشرسازمان ملل )
در ادامه همين سياست واشنگتن بارديگر بر تحريم بانک مرکزي ايران تاکيد کرد. آنها ميخواهند از طريق تحريم بانک مرکزي ايران ، دريافت بهاي کالاهاي صادراتي را براي ايران دشوارترازگذشته کنند. اين موضوع به خصوص درمورد صادرات نفت ايران، به عنوان پنجمين صادر کننده بزرگ نفت خام درجهان، مشکلات بيشتري را براي بازار حساس انرژي درجهان ونه فقط ايران بوجود مي آورد. با اين وجود هرگونه اقدام جديد ازسوي سازمان ملل متحد به موافقت روسيه وچين که ازاعضاي دائم شوراي امنيت اين سازمان هستند نياز خواهد داشت. اگرچه روسيه و چين از اعمال تحريمهاي پيشين عليه ايران حمايت کردند، اما ترغيب آنها به اتخاذ موضع شديدتر برمبناي اتهاماتي که تا کنون مطرح شده است کاري دشوار خواهد بود.
خانم اشتون درنامهاش به آقاي جليلي نوشته، درصورتي که ايران آمادگي گفتوگو درباره انجام اقداماتي را داشته باشد که هدف جلب اعتماد راپيگيري کند ودراين خصوص نيز پيش شرط تعيين نکند، گروه پنج به علاوه يک تمايل خواهند داشت تا گفتوگوها طي چند هفته آينده ازسر گرفته شود. ايران تاکيد دارد پيش شرطي درکارنيست وآنچه مطرح شده الزامات منطقي دستورکار "گفت وگو براي همکاري حول نقاط مشترک" است. به دليل همين اختلاف نظر که در واقع چيزي جزعدم پايبندي بندي۱+ ۵ به دستور کار توافق شده در مذاکرات ژنو ۳ با ايران نيست، مذاکرات با ايران از ژانويه گذشته به اين سو متوقف شده است.
جمع بندي بحث:
اتحاديه اروپا درادامه تبعيت ازسياستهاي تل آويو و واشنگتن درراستاي افزايش تحريمها درشرايطي که اروپا با هيچ تهديدي ازسوي ايران روبرو نيست؛ تنها به سمتي گام برمي دارد که روز به روز در شرايط بد اقتصادي مردم اروپا، بازار صادراتي خود را در ايران بيش ازگذشته ازدست ميدهد.
اين درشرايطي است که رقباي اروپا يعني روسيه وچين همچنان روز به روزعرصهاي بيشتري را دراقتصاد ايران به دست ميورند. درنتيجه سياست غلط پيروي محض اتحاديه اروپا از سياستاي واشنگتن ، نه تنها برنامهاي صلحميزهستهي ايران تضعيف نشده بلکه ايران با سرعت بيشتري به سمت خودکفايي درزمينه توليد انرژي هستهي پيش مي رود.
