كافي است تا كنترل جعبه سحرآميز را در دست بگيريد و سوار بر امواج قصد تماشاي تلويزيون را داشته باشيد. با چند بار بالا و پايين كردن كانالهاي تلويزيون، دستتان ميآيد كه چندان فرقي نميكند گيرندهتان را روي كدام يك از كانالهاي موجود تنظيم ميكنيد، زيرا هرچند دقيقه يكبار بايد آگهيهاي بازرگاني شبكههاي مختلف سيما را تحمل كنيد.
راديو نيز چندان وضعيت مناسبتري ندارد و حتي محوري برخي از پرشنوندهترين برنامههاي اجتماعي رسانه صوتي كشورمان نيز به تبليغات كالاهاي مصرفي اختصاص يافته است.
اين در حالي است كه در رقابت برنامههاي فرهنگي، اجتماعي و علمي رسانه ملي، تبليغات لااقل از نظر كيفيت ساخت و جذب مخاطب گوي سبقت را از ساير برنامهها ربوده است. چه اينكه در محتوا نيز آگهيهاي بازرگاني توفيق مناسبي در القاي خود به مخاطب به دست آورده است، تا جاييكه شاهد رشد روزافزون مصرف كالاهاي تبليغ شده در رسانه ملي هستيم و ميتوان اين امر را نشانه توفيق اين دست برنامهها دانست. در اين بين آگهيهاي بازرگاني مشتريان پروپا قرصي مانند كودكان براي خود دست و پا كرده است؛ مشترياني كه در واقع مخاطب اصلي اين تبليغات هستند.
صرف نظر از برخي تبليغات نامناسب و خلاف شأن جامعه اسلامي و استفاده ابزاري از زنان در اين دسته آگهيهاي تجاري خوراكيهاي دشمن سلامتي هستيم در حالي كه ممنوعيت تبليغات مواد غذايي مضر بر سلامت به برنامه چهارم توسعه باز ميگردد. در فصل سوم اين برنامه و در بند «ب» ماده ۸۴ آمده است: «سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و دستگاههاي اجرايي مكلفند در تدوين و اجراي برنامههاي آموزشي به منظور ارتقاي فرهنگ و سواد تغذيهاي جامعه با وزارت بهداشت همكاري داشته و از تبليغ كالاهاي مضر بر سلامت خودداري كنند.»
اين مصوبه مجلس شوراي اسلامي مانند بسياري ديگر از مصوبات تنها روي كاغذ نشست و در طول پنج سال اجراي برنامه چهارم توسعه تبليغات انواع و اقسام خوراكيهاي فاقد ارزش غذايي، هر روز حجم بيشتري از فضاي رسانه ملي را به خود اختصاص داد و با بهرهگيري از شيوههاي نوين تبليغاتي مخاطبين اصلي اين آگهيهاي تجاري يعني كودكان را بيشتر به خود وابسته كردند.
اهميت تغذيه در شيوع بيماريهاي غيرواگير و گسترش بار اين بيماريها در جامعه آن قدر اهميت داشت تا نمايندگان مردم در تدوين برنامه پنجم توسعه نيز با عنايت به اين مهم، مشابه چنين بندي را در اين برنامه نيز جاي دهند. اين بار دوباره بند «ج» در ماده ۳۷ از فصل سوم برنامه پنجم توسعه بر ممنوعيت تبليغ خدمات و كالاهاي تمديد كننده سلامت از سوي تمامي رسانهها تأكيد شده است.
در سال جاري وزارت بهداشت نيز به شكلي جديتر وارد عمل شده و حتي با تهيه فهرستي، ۱۵ قلم از مصاديق كالاهاي مضر بر سلامت را منتشر كرد. مواد غذايي چرب و انواع روغنهاي جامد، سسهاي چرب و محصولاتي كه با روغنهاي اسيد چرب ترانس بالاي ۵۰ درصد تهيه ميشوند، مواد غذايي شور همچون اسنكها، غلات حجيمشده، چيپس، كنسروهاي شور، همچنين مواد غذايي شيرين مانند قند و شكر، پاستيل، يخمك، نوشيدنيهاي انرژيزا و رژيمي، سوسيس، كالباس، همبرگر و ناگت از جمله مواد غذايي هستند كه در اين ليست بلند بالا جاي گرفتهاند.
به نظر ميرسد بهتر است ما از مقايسه ميان فهرست كالاهاي تبليغ ممنوع و تبليغات گسترده رسانهها بهخصوص تأثيرگذارترين رسانه يعني رسانه ملي صرفنظر كرده و اين امر را به قضاوت شما واگذار كنيم. قدر مسلم به نظر ميرسد زور وزارت بهداشت و مجلس به پول صنعتگران كشور نميرسد و روند آگهيهاي بازرگاني موادغذايي مضر بر سلامت سوار بر منحني صعود پيش ميتازد.
انتخاب با شماست، شايد بتوان در ولوله تبليغات هله هولهها كودكان را نيز قانع كرد كه اين خوراكيها براي سلامتيشان ضرر دارد. شايد!
