این روزها همه از خصوصیسازی حفاری ميگویند. برخیها تمایل دارند این شرکت به بخش خصوصی واگذار شود اما اینکه واگذاری حفاری چه تبعاتی را به همراه دارد، موضوعی است که کمتر به آن اشاره شده است. دستورات مقام معظم رهبری در خصوص اصل ۴۴ را باید به سرعت اجرا کرد اما همان طور که خود ایشان بارها تأکید کردهاند در واگذاریها باید نهایت دقت اعمال شده و از شتابزدگی پرهیز شود.
بسیاری از کارشناسان مسائل اقتصاد انرژی بر این باورند كه نفت، صنعت منحصر به فردی است و در صورت اتخاذ تصمیمی اشتباه آفت را نه به دامان خود بلکه به دامان اقتصاد کشور تقدیم ميکند پس باید در خصوصیسازی آن به بررسی همه جوانب شركتهاي صدر و ذیل اصل ۴۴ پرداخت. شرکت ملی حفاری از این دسته شرکتهاست که بهتر است برای تنویر تبعات احتمالی واگذاری این شرکت ابتدا به نقش ملی حفاری پرداخته شود و سپس حفاری و اصل ۴۴ مورد بررسی قرار گیرد.
نقاط قوت
تأسیس شرکت ملی حفاری ایران به دستور امام راحل(ره) را باید فرخندهترین اتفاق انقلاب اسلامی در حوزه صنعت نفت دانست. هسته اولیه این شرکت را نیروهای کاردان و باتجربه تشکیل دادند که قبل از انقلاب در امور حفاری فعالیت ميکردند و وزنههاي ایرانی به شمار ميرفتند. از بدو تأسیس شركت ملی حفاری تاکنون خدمات فراوانی از سوی این شرکت به شركتهاي نفتی ارائه شده چه در توسعه منابع نفت و چه در تأمین منابع انسانی. کمتر نیروی کاردان و پختهاي در صنعت نفت یافت ميشود که سابقه کار در ملی حفاری را نداشته باشد. خیلی از شركتهاي فعال در حوزه خلیج فارس هم در تلاشند آنها را به استخدام خود درآورند که در این رابطه دستمزدهای بالایی را هم پیشنهاد ميکنند. میتوان به جرئت گفت یکی از شركتهاي بزرگ حفاری جهان شرکت ملی حفاری است. این شرکت را باید از چندین جنبه بررسی کرد؛ نخست آنکه تکنولوژیهاي ابداعی در بحث حفاری در این شرکت پیاده و اجرا ميشود. زمانی که از حفاری افقی صحبتی به میان ميآید به اذهان اینگونه جاری نشود که چاهی در نظر گرفته و به صورت مورب حفاری ميشود. در این مدل حفاری، سختترین و پیچیدهترین مطالعات مخازن همراه با شرایط سخت و تکنولوژی بالای حفاری، شرایط را برای حفار بسیار سخت ميکند. این در حالی است که شرکت ملی حفاری ایران توانسته به این سطح از توانایی دست یابد و دومین کشوری در دنیا باشد که توانسته این نوع حفاری را بومی کند.
از دیگر سو شرایط سخت حفاری در مخازن ایران که با لایههایي متفاوت و پرفشار مواجه هستند، حفاری را برای هر شرکتی متفاوت ميکند. خیلی از افرادی که مغرضانه دستاوردهای ملی حفاری را زیر سؤال ميبرند به پیش از انقلاب مراجعه کنند؛ روزهایی که امریکاییها در لایه مارون دو چاه را حفاری کردند که به علت فشار بالا، یکی از چاهها را آتش زده و دیگری را نیمهکاره رها کردند. این در شرایطی بود که این شرکت ادعا ميکرد بهترین شرکت حفاری در جهان است. جالب اینجاست که ملی حفاری همان چاه نیمهکاره را در طی چندماه به تولید رساند و با حفر چاههاي توسعهاي دیگری تولید از این لایه را به صدها هزار بشکه افزایش داد.
این حقیقت را نباید از یاد برد که پیچیدهترین مخازن نفتی دنیا در ایران قرار گرفته است که نشان از توانایی ملی حفاری در امر توسعه میادین نفتی ایران دارد. از دیگر نقاط قوت ملی حفاری تربیت نیروی انسانی متعهد است که با روحیه بسیجی لحظهاي از توسعه میادین ایران دست نمیکشند.
چاهها حرف ميزنند
یکی دیگر از دستاوردهای مهم شرکت ملی حفاری مهار چاههاي نفت و گاز است. کمتر شرکت حفاری در دنیا وجود دارد که توانسته باشد تکنولوژی مهار فوران چاهها را بومیسازی کند که چنین موفقیتی به راحتی در این شرکت دیده ميشود. پیش از انقلاب چاههاي زیادی در ایران دچار فوران و برای مهار آنها دستمزدهای میلیون دلاری به افراد و شركتهاي مهارکننده پرداخت ميشد اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی هیچ گاه برای مهار فوران به خارجیها مراجعه نشد و تمامی امور به کارکنان خدوم ملی حفاری واگذار شد. این شرکت هم با بهره گیری از ابداعات خاص خود توانست همه فورانها را کنترل کند. از دیگر سو، شرکت ملی حفاری با مهار فورانها، اجازه نداد پول بیتالمال به جیب شركتهای خارجی سرازیر شود.
چرا واگذار نکنیم؟
بدون گمان این موفقیت مرهون روحیه جهادی ملی حفاری است که اعداد و ارقام و مسائلی همچون صرفه اقتصادی در آن نمیگنجد. حفظ این روحیه برای صنعت نفت بسیار ضروری است آن هم در شرایط امروز که تحریمها علیه ایران به کار گرفته شده است. حفاری به مثابه کلیددار صنعت نفت، ميتواند با همین روحیه یک تنه بار این صنعت ۱۰۲ ساله را به دوش کشیده و تحریمها را ناکارآمد کند.
شرکت ملی حفاری در طول این سی و دو سال رشد کرده و دوره بلوغ را هم پشت سر گذاشته است، ضمن اینکه ملی حفاری در حال حاضر سرمایه اصلی دولت در صنعت نفت است و حفظ کردن این سرمایه واجب.
پیش بینی ميکنند ایران تا ۵۰ سال دیگر نفت دارد. فارغ از اینكه ادعای یاد شده درست است یا غلط باید بگویم که برای داشتن حداقلها باید ضروریاتی را حفظ کرد. در این خصوص و با توجه به پیر شدن چاههاي نفت کشور ملی حفاری از جمله این ضرورتهاست. برای توسعه میدانهاي نفتی حفاری باید نقش فعالتری داشته باشد بیتردید اگر این شرکت خصوصی شود هزینه حفاری و صرفه اقتصادی حرف اول و آخر را در انجام عملیات ميزند. شركتهاي بهرهبردار با این نرخهایي که به ملی حفاری ميدهند در حال افزایش تولید هستند در حالی که اگر شرکت ملی حفاری خصوصی شود نرخها افزایش ميیابد. در چنین شرایطی یا هزینه تولید نفت بالا ميرود یا تولید از برخی چاهها صرفه اقتصادی برای تولید را از دست ميدهند. باید به صنعت بالا دست توجه خاصی کرد و با اتخاذ تصمیماتی درست بهترین شکل اداره این صنعت را در نظر گرفت.
