ایران هسته ای- مذاکرات نیکلای پاتروشف و سعید جلیلی در تهران دارای تبعات راهبردی عمیقی خواهد بود. اکنون زود است که بتوان یک درک دقیق از این تبعات به دست آورد چرا که در واقع بازی تازه شروع شده است؛ اما درباره همین گام نخست، نکاتی هست که توجه به آن نشان خواهد داد چگونه «متغیرهای امنیت ملی ایران» در آستانه یک تغییر فاز اساسی قرار گرفته است.
۱- پاتروشف هم درون مذاکرات و هم در کنفرانس مطبوعاتی مشترک با جلیلی اصرار داشت که خود را نماینده ویژه دیمیتری مدودف رییس جمهور روسیه معرفی کند. وقتی توجه کنیم که سیاست های مدودف درباره ایران همواره به نحو شناخته شده ای به دیدگاه های غرب نزدیک بوده، این اصرار علامتی است از اینکه مدودف می خواهد سابقه او بر مسیر جدیدی که با ایران در حال گشوده شدن است تاثیر نگذارد. دیدار پاتروشف از ایران مستقیما نتیجه دیدار احمدی نژاد-مدودف در حاشیه اجلاش شانگهای بوده است.
۲- پاتروشف در مذاکرات تهران آشکار سعی کرد تاکید کند که بسته ای با خود به همراه آورده است که مسائل متعدد دوجانبه، منطقه ای، بین المللی و هسته ای را در بر می گیرد و موضوع هسته ای فقط بخشی از آن است نه همه آن. می توان با قوت حدس زد که پاتروشف نمی خواست مذاکراتش در تهران هسته ای جلوه کند و در عوض اصرار داشت که بگوید این مذاکرات کاملا راهبردی، کلان، و نشان دهنده آغاز یک دوران جدید در روابط ایران و روسیه است. شاید به همین دلیل است که پاتروشف طرح گام به گام را رسما به ایران نیاورد و ارائه این طرح به دیدار صالحی- لاوروف موکول شد. ضمن اینکه مهم است توجه شود پاتروشف مسئول پرونده هسته ای ایران در دولت روسیه نیست و این پرونده در اختیار سرگی ریابکوف معاون وزیر خارجه قرار دارد که نماینده روسیه در ۱+۵ هم هست.
۳- بر خلاف مذاکرات با ۱+۵ که همواره در آن تاکید می شود رفع نگرانی ها درباره برنامه هسته ای کانون و محور مذاکرات است، روس ها هیچ اصراری نداشتند مسئله اصلی دستور کار اصلی مذاکرات باشد. حتی شنیده ها حاکی از این است که روس ها برای موضوع همکاری فنی و علمی در موضوع هسته ای اهمیت بیشتری قائل بوده اند تا مسئله نگرانی در مورد غنی سازی.
۴- مسئله بعدی این است که دیدار پاتروشف از تهران آشکارا نقطه شروع یک سلسله دیدارها و مذاکرات درباره موضوعاتی متنوع میان ایران و روسیه خواهد بود. در واقع این تازه سفر اول است و مسافرت های بعدی به زودی از راه خواهد رسید. این نشان دهنده این است که روس ها تصمیم گرفته اند به نحو بسته ای با مسئله ایران برخورد کنند نه به صورت تک سوژه ای.
۵- و نهایتا واضح است که روسیه با اعزام بیش از ۱۸ مقام سیاسی، امنیتی و نظامی به تهران قصد ارسال یک پیام به واشینگتن را داشته است. پیامی که اکنون روسیه درصدد انتقال آن است، این است که دلایلی جدید برای نزدیکی به ایران بوجود آمده که هم زمان با بحرانی شدن روابط با واشینگتن منجر به بروز تغییراتی جدی در سیاست های راهبردی روسیه شده است.
