عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با بیان اینکه امروز با افرادی مواجه هستیم که به ظاهر اهل دیانت و شرع بوده اما شرعی که خود تفسیر میکنند را اصل میدانند، گفت: این مسئله بسیار خطرناک است، چرا که آغاز نفوذ فرقههای منحرف در انقلاب اسلامی از این مسیر بوده است.
آیت الله محمدجواد فاضل لنکرانی، عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در گفتوگو با فارس با اشاره به نقش و کارکرد حکم حکومتی در اسلام اظهار داشت: جایگاه ولیفقیه و احکام حکومتی ریشه در مباحث بسیار عمیق فقهی دارد و زمانی که حکومت پیامبراکرم (ص) و امیرالمومنین (ع) تشکیل شد، مواردی از حکم حکومتی در آن مطرح بود.
وی ادامه داد: دستور تخریب مسجد ضرار طبق فرمایش پیامبر (ص) که منافقین آن را در کنار مسجد قبا ایجاد کرده بودند، حکم حکومتی به شمار میرفت چراکه اگر با قطع نظر از حکومت این مسئله بررسی شود، مسجد قابل تخریب نیست و هیچ کس نمیتواند آن را هتک کند.
این استاد حوزه با اشاره به حکم «لاضرر و لاضرار فیالاسلام»، افزود: شخصی درختی در منزل یکی از مؤمنین داشت و بدون اجازه از صاحبخانه وارد آنجا میشد، پیامبر(ص) از وی خواستند این کار را انجام ندهد و حتی به او وعدههای مختلف دادند اما این فرد نپذیرفت؛ لذا پیامبر دستور داد این درخت را قطع کنند.
وی بیان داشت: امام (ره) این اقدامات پیامبر (ص) را مبنی بر تخریب مسجد ضرار و قطع آن درخت، حکم سلطانی و حکم حکومتی میدانستند که به عنوان یکی از نظریههای معروف ایشان مطرح است.
فرزند مرحوم آیتالله فاضل لنکرانی با اشاره به دوران حکومت امیرالمومنین (ع) و وجود حکم حکومتی در این دوره، خاطر نشان کرد: حضرت علی (ع) در زمان حکومت خود نسبت به مالیات کفار فرمودند افراد ثروتمند آنها بهطور مثال 48درهم، طبقه متوسط 24 درهم و طبقه پایین آنها 12 درهم بدهند؛ بنابراین برخی فقها همچون شیخ طوسی این روش امام علی (ع) را بر مقتضای مصلحت آن زمان و حکم حکومتی قلمداد میکنند.
حکم حکومتی مسئهای ریشهدار در تاریخ اسلام است
وی ادامه داد: در زمان حکومت امیرالمومنین (ع) برای اسب، زکات وجود داشت در حالی که این سرمایه جزء متعلقات زکات محسوب نمیشود اما حضرت آن را بهعنوان حکم حکومتی مطرح کردند که نشان میدهد این نوع احکام موضوعی ریشهدار در تاریخ اسلام است.
آیت الله فاضل تصریح کرد: حقیقت حکم حکومتی این است که اختیاری از سوی خداوند به کسی که به عنوان ولیامر و حاکم مسلمین مطرح است، داده شده تا در مواردی که او یک مصلحت بسیار مهم را تشخیص میدهد، آن را به صورت حکم مطرح کند.
وی با بیان اینکه تخریب مسجد ضرار در زمان پیامبر (ص) موضوعی نبود که از سوی جبرئیل وحی شده و یا تشریع مستقیم از سوی خداوند باشد، افزود: پیامبر (ص) به عنوان حاکم مسلمین مصلحت دیدند که آن مسجد تخریب شود.
وی تأکید کرد: اختیار احکام حکومتی برای ائمه معصومین (ع) و فقها نیز وجود داشته است چرا که وقتی گفته میشود فقیه، ولایت مطلقه دارد، به معنای آن است که آن اختیاراتی که ائمه و پیامبر (ص) در مسائل حکومت داشتند، همان اختیار را او نیز دارد.
وی بر همین اساس به توقیع شریف امام زمان (عج) اشاره و عنوان کرد: ایشان در آن توقیع فرمودند «در پیشآمدها به راویان حدیث ما مراجعه کنید که آنان حجت من بر شمایند و من حجت خدایم»؛ صاحب جواهر که از ارکان فقها محسوب میشود در این باره گفته است که ما از این روایت استفاده میکنیم چراکه آنچه را که امام معصوم(ع) در اختیار دارد، قول و فعل فقیه نیز در آن حجیت دارد.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم گفت: همانطور که ائمه معصومین (ع) صلاحیت حکم حکومتی داشتهاند، فقیه جامع شرایط نیز که ولیفقیه نظام اسلامی است از چنین صلاحیتی برخورد است و در مواردی که وی مصلحتی را تشخیص میدهد بر اساس آن حکم حکومتی صادر میکند.
حکم حکومتی یکی از مؤلفههای جامعیت دین است
وی با اشاره به اینکه ملاک حکم حکومتی با ملاک موارد فتوایی متفاوت است، خاطر نشان کرد: در مسائل فتوایی فقها بر اساس ادله موجود حکمی را استنباط میکنند که استنباط هر حکم برای خود فقیه حجیت دارد، اما اگر ولی فقیه حکم حکومتی صادر کرد از آنجا که ملاک وی با سایر ملاکهای اجتهادی متفاوت بوده و در دایره مصلحت است، برای خود ولی فقیه و تمام فقها لازمالعمل است.
حجت الاسلام والمسلمین فاضل لنکرانی اظهار داشت: تحریم تنباکو توسط میرزای شیرازی نیز یک حکم حکومتی محسوب میشد که عمل به آن بر تمام فقها لازم الاتباع بود بنابراین این مسئله نشان دهنده اهمیت حکم حکومتی است.
وی اضافه کرد: حکم حکومتی یکی از مؤلفههای جامعیت دین است؛ یعنی اگر در دین جایگاهی برای حکم حکومتی وجود نداشت دین دارای جامعیت نبود.
حکم حکومتی در انقلاب اسلامی مشکلات بسیاری را حل کرده است
این استاد حوزه با اشاره به ثمرات حکم حکومتی در انقلاب اسلامی، یادآور شد: در 32 سال انقلاب اسلامی موارد متعددی وجود داشت که حکم ولی فقیه چه در زمان حضرت امام راحل و چه در زمان مقام معظم رهبری، مشکلات بسیاری را حل کرد و کشور را در مسیر صحیح قرار داد.
وی افزود: یک فقیه باید با درک مصلحتهای جامعه حکمی را صادر کند و این امر آثار بسیار مطلوبی دارد، بهعنوان مثال اگر مشکلات اقتصادی در جامعه باشد فقیه میتواند مالکیت افراد را از طریق احکام حکومتی محدود کند.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم تأکید کرد: فقیه هیچگاه بر اساس خواست خود حکمی صادر نمیکند و شرایط صدور احکام در روایت «مقبوله عمربنحنظله» در 13شرط آمده و فقیه بر اساس مصالح حکم میکند؛ بنابراین با وجود این شرایط، فقیه هیچگاه از روی میل شخصی خود و دیگران حکمی صادر نمیکند. وی با اشاره به مسئله خمس و مالیات در نظام اسلامی، ادامه داد: ما در اسلام برای امور اقتصادی غیر از خمس و زکات مسئله دیگری نداریم اما اینکه در کشور مالیات وجود دارد، براساس حکم حکومتی است.
به برکت ولایت فقیه حکم حکومتی در زمان ما هم وجود دارد
وی افزود: در برخی موارد رهبر معظم انقلاب به دلیل بی توجهی برخی مسئولان در اموراتی همچون عزل و نصبهایی که در مسیر غیر صحیح قرار دارد، حکم حکومتی صادر میکنند که تبعیت از آن برتمام مسئولان اعم از رئیس جمهور، رئیس مجلس و تمام افراد ملتزم به اسلام، لازمالاجرا است.
حجت الاسلام والمسلمین فاضل لنکرانی اظهار داشت: حکم حکومتی از مؤلفههای ارزشی و جامعیت دین است که از برکت اصل ولایت فقیه در زمان ما نیز وجود دارد.
وی بیان داشت: اگر ولی فقیه در زمانی، حکمی را مبنی بر انجام یا اجتناب از اقدامی صادر کنند از مصادیق حکم حکومتی است اما تمام آنچه رهبر مطرح کند لزوماً به عنوان حکم حکومتی محسوب نمیشود.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم تصریح کرد: اگر مقام معظم رهبری تشخیص دهند مسئلهای جامعه مسلمین را تهدید میکند با هشدار دادن، مردم را متوجه خطر میکنند که در این موارد دیگر نیاز به حکم حکومتی نیست؛ لذا فتنههایی که در سالهای اخیر وجود داشته با هشدار رهبر معظم انقلاب توجه مردم را جلب کرده و نیازی به حکم حکومتی نبوده است.
وی گفت: اگر دستور رهبری به مرحله حکم و الزام برسد تبعیت از آن برتمام افراد واجب بوده و عنوان حکم حکومتی پیدا میکند.
برخیها بر اساس تفسیر خود از اسلام عمل میکنند
آیت الله فاضل لنکرانی تصریح کرد: استمرار دین در طول تاریخ به برکت فقه و فقاهت بوده است و مردم باید توجه کنند که حیات اسلام درطول تاریخ به برکت حضور فقه صحیح و فقهای آگاه به زمان حاصل شده است.
وی ادامه داد: مردم اگر بخواهند دین به صورت دقیق و صحیح به نسلهای آینده برسد باید دین را تنها از مسیر فقهای آشنا به قرآن، سنت و آگاه به زمان و اسلام کسب کنند.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با بیان اینکه امروز در جامعه خود با افرادی مواجه هستیم که به ظاهر اهل دیانت و شرع بوده اما شرعی که خود تفسیر میکنند را اصل میدانند، گفت: آنها به شرعی که از فقاهت، مراجع و در رأس آن از رهبر انقلاب بیان شده است، اعتقاد ندارند.
وی افزود: این مسئله بسیار خطرناک است، چراکه آغاز نفوذ فرقههای منحرف در انقلاب اسلامی از این مسیر بوده است؛ بنابراین مردم باید توجه کنند دین صحیح را از مسیر فقها به عنوان امانتداران دین کسب کنند چراکه گروهی امنتر از این قشر برای اخذ دین وجود ندارد.
