به گزارش خبرنگار مهر، نوع ساخت و ساز در مصلی تهران و حرکت لاک پشت وار مدیران طرح در اتمام آن که روزگاری قرار بود به عنوان یک نماد دینی بزرگ، جامع و کامل در پایتخت جمهوری اسلامی ایران باشد، نشان می دهد که این پروژه سالیان دراز دیگری را تا نقطه پایان دارد. براساس طرح اولیه، مصلای تهران به عنوان مجتمعی از بناها و فضاهای لازم برای حضور جمعیتهای میلیونی و برگزاری مراسم عبادی، سیاسی، اجتماعی و انجام فعالیتهای متنوع فرهنگی، آموزشی و هنری نظیر برگزاری نمایشگاههای بزرگ فرهنگی، کلاسهای آموزشی تصویب شد اما با گذشت بیش از 25 سال ،هم اکنون تنها شبستان آن قابل استفاده است. در طرح اولیه مصلی آمده که این فضا باید در مرکز جغرافیایی شهر با مساحتی بالغ بر یک میلیون مترمربع و با جمعیتی با 600 تا 800 هزار نفر باشد و درعین حال شامل فضاهای زیرشامل مسجد، شبستان، راههای ارتباطی و سطوح شیبدار جهت معلولین، توقفگاه، خدمات بهداشتی و وضوخانهها، محلهای تأسیسات برقی و مکانیکی، فضاهای فرهنگی شامل کتابخانه، موزه، نمایشگاه، مدرسه، محل همایشها و گردهماییهای بینالمللی اسلامی، محلی جهت پذیرائی از میهمانان، قسمتهای اداری مربوط به واحدهای بهرهبردار، مرکز کمکهای اولیه، بازار خرید، فضای سبز و غیره باشد. روند تاریخی احداث مصلی در سال 1361 به دنبال تعیین دور نمای مصلا گزارش این بررسیها به امام جمعه وقت تهران حضرت آیت الله خامنهای ارائه شد. امام جمعه تهران (رئیس جمهور وقت) به اتفاق رئیس مجلس وقت و امام جمعه موقت تهران (آیتالله هاشمی رفسنجانی) ضمن تصویب گزارش کارشناسی گروه پیگیری طرح ، طی نامهای به رهبر کبیر انقلاب اسلامی حضرت امام خمینی (ره) پیشنهاد کردند که اراضی عباس آباد برای احداث مصلی امام خمینی اختصاص یابد. در این نامه دلیل احداث مصلی از سوی مسئولان وقت مشکلات اقامه نماز جمعه در تهران و در دانشگاه ذکر شده و از امام خمینی (ره) خواسته شده که به دلیل مشکلات حقوقی و ثبتی و تشریفات انتقال قانونی دستوری صادر کنند. حضرت امام نیز در ذیل نامه مرقوم فرمودند: بسمه تعالیانشاء الله در کنار ساختن مصلای تهران در ساختن بینش کفر ستیزی مسلمانان موفق باشید، ضمناً سادگی مصلی باید یادآور سادگی محل عبادت مسلمانان صدر اسلام باشد و شدیداً از زرق و برق ساختمانهای مساجد اسلام آمریکایی جلوگیری شود. خداوند تمامی دستاندرکاران برپاکننده مساجد الله را تأیید فرماید.روح الله الموسوی الخمینی24/8/67
در نتیجه طرح ساخت مصلی تهران کلید خورد. "پرویز موید عهد" برنده طرح مصلی
پس از بررسی روند اجرایی آن در 29 دی 1364، در فراخوانی از طریق تریبون نمازجمعه، از کلیه طراحان باتجربه و واجد شرایط، جهت تهیه طرح مصلی دعوت بعمل آمد. در این مسابقه 36 شخصیت حقیقی و حقوقی، از داخل و خارج کشور شرکت کردند. شرکت کنندگان خارجی از کشورهای ژاپن، سوریه، پاکستان و هلند در مسابقه به رقابت پرداختند. این مسابقات زیر نظر هیات داوران متشکل از محمدکریم پیرنیا، مهدی چمران، آیتالله زاده شیرازی، غفاری و حجت برگزار شد. انجام این مسابقه عمومی با وجود هزینه کم، نتایج ارزشمندی دربر داشت که مهمترین آنها تبدیل شدن نظرات کلی به خطوط اولیه طرح معماری بود؛ در این مسابقه هیچکدام از طرحها نتوانست نظر هیات داوران را تأمین کند. در سال 1369 با تعیین گروه جدیدی از مهندسان توسط مدیرعامل وقت بار دیگر به بازنگری طرحهای مختلف ارائه شده قبلی پرداخته شد و در نهایت جزوهای پیرامون طرحهای ارائه شده در مسابقه، تهیه شد و به استحضار مقام معظم رهبری رسانده شد.
که در نهایت طرح دکتر پرویز مؤید عهد به عنوان طرح ساخت مصلی امام خمینی تهران انتخاب و مورد تأیید مجدد قرار گرفت و ترسیم پلان ها و برش های جدیدی از طرح و نیز ساخت ماکت مجموعه در دستور کار معمار طرح قرار گرفت. ادعایی که به واقعیت نزدیک نیست! حال این بحث مطرح می شود با توجه به دستور تاریخی امام خمینی (ره) و اهمیت این موضوع و حجم بالای سرمایهگذاری در این طرح و لزوم ایستایی آن در دولت چرا همچنان این پروژه بلا تکلیف مانده است.اجرای این طرح در سالهای گذشته با توجه به تامین اعتبار، خواب این سرمایه عظیم را به دنبال داشت این در حالیست که معاون وزیر مسکن و شهرسازی در سال 88 در گفتگویی اعلام کرده بود که در دولت دهم و با تغییر دیدگاه مسئولان مشکلات این طرح تا حدی مرتفع می شود و تا نیمه اول سال 91 فاز اول مصلی بزرگ امام خمینی (ره) تهران و بقیه این طرح بزرگ تا پایان کار دولت به اتمام می رسد.
هم اکنون کار مصلی فاز بندی شده و این طرح بسیار بزرگ که تنها قسمت مرکزی آن حدود 320 هزار مترمبع زیربنا دارد؛ با صرف هزینه های میلیاردی که تنها 325 میلیارد تومان آن در سال 89 بوده است همچنان سرمایه ها را بر باد می دهد و هیچ کس در این زمینه پاسخگو نیست. محمد جعفری علیزاده گفته بود: فاز اول این پروژه در انتهای سال 88 تنها 16 درصد پیشرفت فیزیکی داشت در حالی که در آن زمان بالغ بر یک هزار و 400 نفر فقط فعالیتشان را بر روی تکمیل هرچه سریعتر این طرح متمرکز کرده بودند.وی همچنین درباره اعتبار نهایی برای تکمیل طرح مصلی گفته بود که قرار است طرح جامع مصلی مطالعه و تصویب شود که از آن هم خبری نشد.در واقع با یک برنامه منسجم و مدون و البته کمی دلسوزی باید این پروژه پیش می رفت، حال می خواهیم از مسئولان طرح بپرسیم اکنون با وجود گذشت بیست و چند سال که حدود بیست سال آن بدون امام راحل گذشته است، آیا یک بار پیام وی را خواندهاند؟ آیا دغدغهای که باعث شد آیتالله خامنهای به فکر انجام این کار بیفتند، فهم شده است؟ آیا سادگی و بیتکلفی مصلی که مورد نظر امام بود، رعایت شده است؟از سویی هم اکنون دستگاههای مختلف دولتی برای پروژه های عمرانی خود همچون احداث تونل و برج های ساختمانی روز شمار قرار می دهند تا هم مردم را نسبت به اتمام طرح آگاه کنند و هم خود را موظف به تکمیل هر چه زودتر آن کنند اما تاکنون هیچ مسئولی درباره آخرین زمان تحویل مصلی تهران سخنی به میان نیاورده است.هنوز مصلای بزرگ تهران که به نام آن یگانه دوران نیز مزین گشته است، فرم خود را پیدا نکرده است. چرا باید ساخت یک جایگاه نماز در ایران، عمری به درازای یک نسل پیدا کند؟ گلدسته های مصلای تهران در آرزوی اذان پیر شدنداتمام ساخت مصلی تهران سالهاست که دیگر برای شهروندان تهرانی تبدیل به یک آرزوی محال شده است، مکان مقدسی که قرار بود روزی پرشکوه ترین و عظیم ترین اجتماع دینی تهرانی ها در آن برگزار شود اما حالا سهم مردم از آن یک گنبد نیمه کاره و گلدسته های بلند سیمانی است که هیچ گاه صدای اذان از آن بلند نمی شود.به گزارش خبرنگار مهر، سالهاست که چشمان شهروندان تهرانی هنگام عبور از اراضی عباس آباد به ساختمانهای نیمه جان مصلی تهران عادت کرده ، به گنبد سیمانی و گلدسته هایی بزرگی که هنوز از آن صدای اذان پخش نشده است، به دروازه هایی که همیشه بسته اند و به کارگرانی که بین میله های آهنی و گرد و خاک دائم در حال رفت و آمدند و مشغول کاری بی سرانجام اند.کنار هیاهوی شهری و صدای خودروهایی که بی امان از اتوبان می گذرند، عده ای بی توجه نسبت به آنچه در پایتخت اتفاق می افتد هرروز صبح از درهای میله ای مصلی داخل می شوند و تا پاسی از روز به جان ساختمانهای نیمه کاره آن می افتند و دائم می سازند و می سازند، بی آنکه از بیرون نمایی از کارشان جلوه گری کند یا توجه رهگذران را به خود جلب کند.وارد مصلی نیمه جان تهران می شویم که از 5 قسمت تشکیل شده است؛ قسمت شمالی، قسمت مرکزی، قسمت شرقی (خیابان پاکستان)، قسمت مربوط به شرق خیابان قنبرزاده و قسمت همجوار با خیابان شهید بهشتی. مکانی که امروز تحت عنوان مصلی مطرح می شود، همان قسمت مرکزی مصلی است که حدود 63 هکتار مساحت دارد. در این بخش از مصلی تعداد زیادی از مهندسان و کارگران مشغول تکمیل پروژه هستند؛ پروژه ای که به گفته علیزاده معاون وزیر مسکن تنها 40 درصد پیشرفت فیزکی داشته و در صورت اختصاص اعتبارات لازم این بخش از پروژه تا سال 1392 تمام می شود. ناقص بودن ساختمان اصلی مصلی در حالی است که ساخت این پروژه از دهه 60 آغاز و در طول عمر هفت دولت هزینه های کلان صرف و صدهها مهندس، پیمانکار و کارگر در بخش های مختلف آن به کار گرفته شده اند؛ اعتباراتی که هیچ یک از مدیران پروژه حاضر به اذعان رقم دقیق آن ندارند.تنها در این باره علیزاده معاون وزیر مسکن ، رقم 325 میلیارد تومان اعتبار را برای تکمیل فاز اول پروژه در سال 1389 اعلام کرده است.همچنین یکی از پیمانکاران این پروژه در گفتگو با خبرنگار مهر گفت: در حال حاضر هشت پیمانکار در مصلی مشغول به کارند که چهار پیمانکار در بخش اسکله و چهار نفر دیگر در بخش نما، کف، تخریب و سازه فعالیت می کنند.به جز نیمه تمام بودن ساختمان اصلی مصلی، شبستانهایی که عنوان می شود ساخت آن تمام شده، دارای نواقص متعددی در درون ساختمان یا اطراف آن است و همچنان نیاز به ساخت و ساز دارد.علاوه بر این، طولانی شدن پروژه مصلی موجب از بین رفتن بخشی از بناها و در نتیجه افزایش هزینه استهلاک شده که قطعا سالانه میلیون ها تومان بر پروژه اصلی تحمیل می کند.اصغر نادری مدیرعامل مصلی بزرگ امام خمینی (ره) تهران با بیان اینکه مقرر بوده که وزارت مسکن و شهر سازی طی پنج سال از سال 1386 تا سال 1391 این پروژه را به اتمام برساند، در این باره به خبرنگار مهر گفت: "بعید است تا آن زمان مصلی را تحویل بدهند چون از برنامه عقب هستیم. الان کمتر از 60 درصد کار انجام شده است ولی میشود با تامین اعتبار لازم، این عقب ماندگی را جبران کرد. "این سخنان نادری در حالی است که علیزاده معاون وزیر مسکن عنوان می کند که تکمیل پروژه تنها 40 درصد پیشرفت داشته است.همچنین برای اطلاع دقیق از مدت زمان اتمام پروژه به سراغ مهندس صفاری سرپرست کل کارگاهها و پیمانکاران رفتیم که وی حاضر به پاسخگویی در این زمینه نشد.حدود اربعه قسمت مرکزی مصلی نیز از شمال رسالت، شرق قنبرزاده، غرب خیابان پاکستان و اتوبان مدرس و جنوب خیابان شهید بهشتی است و این قسمت مرکزی یک ماکتِ مصوب دارد که ساخت و سازها بر اساس آن صورت میگیرد و زیربنای آن بیش از 600 هزار مترمربع است ؛این قسمت شامل شبستان، رواقهای مصلی، گنبد اصلی، ایوان، ورودیهای مجموعه، یادمان حضرت امام (ره)، قرائتخانه، کتابخانه، موزه و بعضی بخشهای دیگر است.به گفته نادری از کل این مجموعه آنچه که تاکنون تکمیل شده، یکی شبستان است و دیگری زیرزمین شبستان شمالی و هم اکنون این قسمتها سرمایش و گرمایش را تامین میکنند.یکی از سئوالاتی که همواره در اذهان عمومی وجود داشته و دارد این است که آیا در شرایط فعلی نمی توان نماز جمعه تهران را در مصلی برگزار کرد در حالی که امکانات فعلی آن به نسبت دانشگاه تهران مناسب تر است ضمن اینکه با برگزاری نماز جمعه از بخش های تکمیل شده همچون شبستان شرقی بهره برداری می شود؟
نادری در این باره گفت: "هم اکنون آمادگی داریم که هر وقت دوستان خواستند نماز جمعه را در شبستان آن برگزار کنند. مسئولان ستاد اقامه نماز جمعه میتوانند صبح جمعه بیایند اینجا نماز را برگزار کنند و بعد بروند. ما بارها گفتهایم که مشکلی از این بابت نداریم. البته آنجا فقط برای نماز جمعه ساخته نشده است، امکان بسیار بزرگی فراهم شده که هم نماز جمعه برگزار شود هم فعالیتهای دیگر تا توجیه داشته باشد."همچنین بحث نظارت نمایندگان مجلس بر پروژه های بزرگ عمرانی یکی دیگر از سئوال هایی است که با دیدن طرح نیمه تمام مصلی تهران به اذهان عمومی راه می یابد. اینکه چقدر مجلس با اهرم نظارتی خود دولتها را موظف به تحویل به موقع چنین پروژه های هزینه بری می کند.ابولقاسم رحمانی مخبر کمیسیون عمران مجلس در این باره گفت: یکی از دلایل طولانی شدن پروژه های عمرانی در کشور ما این است که طرح مطالعات اولیه آن دقیق نیست و همین مسئله موجب کاهش سرعت روند پروژه ها می شود.رحمانی با اشاره به روند طولانی شدن پروژه مصلی تهران افزود: به اعتقاد بنده روند پیشرفت ساخت مصلی تهران در دو سال گذشته خوب بوده و با اختصاص بیش از 30 میلیارد تومان هزینه در سال گذشته به نقطه مطلوبی رسیده است.مخبر کمیسیون عمران مجلس پروژه مصلی تهران را هزینه بر دانست و اظهار کرد: زمان بر شدن پروژه های عمرانی با توجه به افزایش نرخ تورم در هر سال یکی دیگر از دلایل آسیب پذیری طرح های بزرگ است و باید بدنبال این باشیم که از ظرفیت بخشهای دیگر همچون بخش خصوصی در آنها استفاده کنیم.وی ادامه داد: مصلی تهران چون یک مجموع فرهنگی با بنایی متفاوت و ماندگار است هزینه بر و طولانی مدت شده و پروژه های عمرانی دیگری نیز همچون آزاد راه شمال- تهران یا طرح حرم تا حرم نیز دچار چنین مشکلاتی هستند.رحمانی نحوه فعالیت مدیران پروژه را نیز در طولانی شدن آن مهم ارزیابی کرد و افزود: به اعتقاد من مصلی تهران نسبت به پروژه های مشابه روند خوبی داشته است.به هر حال حدود 25 سال از فرمان اولیه امام خمینی (ره) برای ساخت مصلی تهران می گذرد و هر ساله بودجه های کلانی صرف ساخت آن می شود، پروژه ای که مشخص نیست با این روند ساخت و ساز به نسل های آینده می رسد و یا همچون دهها پروژه عمرانی دیگر هر روز در دست اندازهای مختلف درگیر خواهد شد؟-----------------------------------گزارش از فهیمه سادات طباطبایی
