سپیده آماده- زمین خواری یکی از مفاسد اقتصادی و اجتماعی است که با افزایش تورم، بی کاری و شکاف طبقاتی، بنیان های اجتماع را نشانه گرفته است.
بنا بر تعاریف ارائه شده از سوی کارشناسان اقتصادی، زمین خواری معاملات صوری و غیر قانونی خرید و فروش زمین و تصرف در انفال است. انفال نیز به دو دسته تقسیم می شود: زمین هایی که تحت پوشش حاکمیت نظام اسلامی یا تحت اختیار دولت هستند و یا زمین های دارای سند مالکیت قانونی بخش عمومی که در اختیار اشخاص حقیقی و حقوقی است که عرفا، ارثی یا به لحاظ تاریخی صاحب نسخ هستند. تصرف در عرصه های مذکور، چه به صورت عدوانی ( بالاجبار) و چه به صورت غیرعدوانی، چه همراه با پرداخت پول یا جنس چه بدون آن از جمله مصادیق زمین خواری محسوب می شود.
به گفته دکتر عبدالمجید شیخی اقتصاددان و استاد دانشگاه، قوانین و اجرای صحیح آن می تواند از فعالیت های زمین خواری که بر پایه اقتصاد زیرزمینی و بازار سیاه شکل می گیرد، جلوگیری کند. از سوی دیگر، در صورتی که مفاد قانونی بازدارنده در خصوص زمین خواری وجود نداشته باشد، قوه مقننه موظف به وضع این قوانین است تا عوامل زمین خوار باعث بروز اختلال و تلاطم در فعالیت های سودآور و انتفاعی کشور نشوند.زمین خواران چه کسانی هستند؟
دکتر شیخی در توصیف زمین خوارن به «جوان» می گوید: زمین خواران معمولا افرادی دارای نقدینگی کلان هستند که از طرق غیر قانونی سعی در افزایش سرمایه های خود دارند. آنها با استفاده از فعالیت های غیر رسمی و بازار سیاه اهداف خود را دنبال می کنند. به طور کلی یکی از روش های این عده، اختفای اطلاعاتی است که از این طریق به طور مثال با اطلاع از گران شدن اراضی منطقه ای خاص به دلیل ساخت و سازهای آینده، از طریق بورس بازی، تمام زمین های مذکور را می خرند و سودهای بسیار کلان می برند. به گفته این اقتصاددان، از دیگر روش های زمین خواری می توان به ایجاد اطلاعات دروغین و فریبنده اشاره کرد؛ بدین صورت که این افراد با انتشار خبرهایی در خصوص ایجاد سازه های عمرانی خاص که باعث افزایش قیمت اراضی اطراف آن می شوند، دست به ایجاد بازارهای کاذب برای فروش زمین ها می زنند. این در حالی است که عملکرد این افراد در هنگام خرید یا فروش زمین ها به صورت معکوس است. اگر قصد خرید زمین ها را داشته باشند با شایعه سازی قیمت زمین ها را کاهش می دهند و اگر قصد فروش داشته باشند عکس این عمل را انجام می دهند. این افراد گاهی با خرید تمامی زمین های اطراف یک شهر باعث نایابی و گران شدن اراضی در آن مکان شده و پس از آن زمین ها را چند برابر قیمت خریداری شده به فروش می رسانند!
شیخی می گوید: زمین خواران همواره با ابزار سرمایه های سرگردان و نقدینگی بادآورده، دست به این عمل غیر قانونی و حرام زده و رغبتی به کسب روزی از طرق حلال ندارند.
عبدالحسین ناصری عضو کمیسیون اصل نود مجلس نیز در این باره معتقد اظهار می دارد: زمین خواران افرادی هستند که از منابع طبیعی و مادی، جنگل ها، مراتع، سایر اراضی را با ادعای استفاده اقتصادی، تولیدی و اجرای پروژه های صنعتی تصرف کرده و به جای انجام فعالیت های مقرر، آنها را به قیمت های کلان و چند برابری به فروش رسانده و از این طریق، ثروت های کلانی به دست می آورند.
قانون جدید برای مبارزه با زمین خواری
به گفته ناصری، استانداری های کل کشور و جهاد کشاورزی در شهرک های صنعتی با اجرای یک طرح جدید در پی مقابله با زمین خواری هستند که بر اساس آن، نهاد های مسئول پس از واگذاری زمین تحت هر عنوانی، انتقال سند را منوط به اجرایی شدن طرح های صنعتی مقرر کنند و تا ان زمان انتقال سند صورت نپذیرد. از این طریق هر فردی با ادعای فعالیت های تولیدی و اقتصادی نمی تواند زمین ها را تصرف کرده و پس از واگذاری سند از اجرای تعهداتش سرباز بزند. این طرح همچنین باعث می شود که سوء استفاده از زمین های مذکور در راستای ساخت و سازهای غیر قانونی و جذب ثروت های هنگفت پایان یابد و در صورت انجام نشدن توافقات مقرر، زمین های واگذار شده باز پس گرفته می شود.
آثار اجتماعی: فقرا فقیرتر، اغنیا غنی تر
بنابر اظهارات این عضو کمیسیون اصل نود مجلس، زمین خواری باعث می شود عده ای یک شبه ره صد ساله را طی کرده و با استفاده از سرمایه های بیت و المال که متعلق به همه اقشار جامعه و آیندگان است، ثروت های کلانی را کسب کنند. زمین خواری همچنین با افزایش تفاوت طبقاتی باعث می شود فقرا، فقیر تر و پولدارها، پولدارتر شوند.
شکور اکبرنژاد عضو کمیسون اقتصادی مجلس نیز در این باره می گوید: زمین خواری به آسانی میسر نمی شود و تنها افراد وابسته به قدرت، توانایی انجام این اعمال غیر قانونی را دارند. این افراد به علت آشنایی از ضعف های قانون، دست به اکتساب ثروت های حرام می زنند.
به گفته اکبر نژاد، زمین خواران با فروش یک زمین یا ساختمان به چندین نفر باعث می شوند افرادی سرمایه اندک خود را از طریق سقوط در دام آنها از دست بدهند و برای ادامه زندگی ناتوان شوند. از دیگر پیامدهای زمین خواری می توان به ایجاد تورم در بازار زمین و مسکن و افزایش مهارناپذیر قیمت آنها اشاره کرد. زمین خوارن همچنین به رغم ادعاهای اولیه شان نه تنها اشتغال ایجاد نمی کنند، بلکه باعث افزایش بیکاری و تبعات گسترده اجتماعی آن می شوند.
