یک تراول 50 هزار تومانی به فروشنده دادم و او هم با یک حساب کتاب زیر زبانی گفت: «چهل و یک هزار و پونصد!»و بعد یک 5 هزار تومانی و دوتا 2 هزاری پس داد و گفت: «اگه یه پونصدی بدید، درست میشه!»
اسکناس 5 هزار تومانی آنقدر کهنه و پاره بود که مطمئن بودم اگر بگیرم روی دستم میماند به همین خاطر گفتم: «ببخشید، اگه ممکنه این پولو عوض کنید...!»
اما به یکباره چشمم به نوشته روی اسکناس افتاد و ... گفتم: «نه! نه! همینو میخوام».
فروشنده متعجب شده بود، شاید فکر میکرد این یک اسکناس 5 هزار تومانی عتیقه است که من از چنگش در آوردهام چون چند بار گفت: «بدید عوضش کنم، بدید به خودم، بدید ببینمش...!»
پانصد تومان را دادم و همانطور که چشم به اسکناس پارهپاره دوخته بودم از مغازه خارج شدم.
روی آن نوشته شده بود: «عیدت مبارک، آرزوی من موفقیت توست، بهار 89»
این اسکناس مرا یک سال به عقب برد، وقتی سال تحویل شد و پدرم از لای قرآن به هر کداممان یک اسکناس 2 هزار تومانی داد و برادرم روی یک 5 هزاری جمله بالا را نوشت و به من داد.
همان موقع بود که گفتم: «داداش این چه کاریه میکنی؟ آخه مگه روی پول هم چیزی مینویسن؟ چرا به این سرمایه احترام نمیذارید؟» و او هم خندید و جواب داد: «ای بابا! کدوم سرمایه؟ چند روز دست به دست میچرخه و پاره میشه و میبرن میسوزوننش» در همان ساعات اولیه تحویل سال ما با هم بحث کردیم و با حرف پدرم که گفت: «صلوات بفرستید... اول سالی روی چه موضوعات بیموردی بحث میکنید...» همه چیز تمام شد. اما هنوز یک سال از زمان چاپ این اسکناس نگذشته که باید ببرند و بسوزاننش.
این یک فاجعه است که در هر سال میلیونها و میلیاردها تومان از سرمایه این کشور به خاطر بیتوجهیها و ندانم کاریهای مردم خاکستر شوند.
هر چند بانکداری الکترونیک در ایران هنوز مثل کشورهای پیشرفته جایگاه اصلی خود را پیدا نکرده اما مردم نیز در نحوه حفظ و استفاده از اسکناسها آنقدر بد عمل میکنند که امروزه پولها به عنوان اولین انتقال دهندگان بیماری در ایران به شمار میآیند.
طبق آمارهای موجود در حال حاضر 3/7 میلیارد برگ اسکناس در ایران در جریان است. با توجه به جمعیت 70 میلیون نفری کشور سرانه هر فرد 100 برگ میشود، در حالی که در کشورهای صنعتی سرانه هر فرد 12 تا 16 برگ اسکناس و حتی سرانه اسکناس برای هر فرد هندی و پاکستانی 40 تا 50 برگ است. از مقایسه سرانه اسکناس کشور با سایر کشورها میتوان به نقیصه بانکداری الکترونیک در کشور پیبرد. کارتهای الکترونیک هزاران فایده دارند؛ به ویژه با افزایش جمعیت، مبادلات نیز افزایش یافته و ضرورت نیاز به این کارتها بیشتر شده است و از این راه، میتوان انتقال این بیماریها و میکروبها را تا حد زیادی کاهش داد.
به هر حال عمر اسکناس عیدی من کمتر از یک سال بود و مطمئناً هزاران برگ اسکناس دیگر نیز چنین سرنوشتی داشتهاند، اما مهم این است که با خارج شدن هر برگه اسکناس از چرخه اقتصاد ضربه مهلکی بر پیکره خود ما وارد میشود، نمیدانم چرا احساس نمیکنیم!
