در ادامه بررسی عوامل مؤثر در پرورش خودباوری ملی به این مطلب میتوان اشاره نمود که امروز پرورش خودباوری از جهات و ابعاد مختلف تحت تأثیر است یعنی مؤلفه و شاخصههای مختلفی در پرورش خودباوری نقش ایجاد میکند که جنبش نرم افزاری و توسعه علمی در کشور از زیر ساختهای این مهم محسوب میشود. امروز حرکت علمی، حمایت از تحقیق و توسعه، نوآوری و ابداع در علوم پایه و به تعبیر مقام معظم رهبری شکستن مرزهای علم و رفتن از راههایی که به نظر راههایی نارفته میباشد از شیوههای پرورش خودباوری به حساب میآید و باعث تغییر و تحول جایگاه ایران اسلامی در مناسبات سیاسی و منطقهای میشود. تلاش حوزه و دانشگاه در رشد فکری و علمی اقشار جامعه باعث رشد و توسعه است و نتیجه حاصل از آن ایجاد انگیزه و امید به آینده با استفاده از استعدادها و توانمندیهای ملی و با کمک نیروهای بومی خواهد بود.
مسئلهای که امروز به عنوان نیروی محرک در پرورش خودباوری میتوان از آن یاد کرد، توسعه و پیشرفت علمی و به تعبیر مقام معظم رهبری «جنبش نرم افزاری» که از زیر ساختهای خودباوری ملی است. رشد و توسعه علمی و پژوهشی نیازمند تحقیق و توسعه در علوم پایه و کاربردی و ارتباط بین محققین مختلف است. بنابراین برنامهریزی هدفمند جهت کسب و توسعه این فناوریها و بومی نمودن آن امری بسیار ضروری است از آنجایی که کسب خودباوری نیازمند توسعه در همه ابعاد به ویژه در بعد علمی و پژوهشی میباشد بنابراین رشد و توسعه علمی را میتوان از شیوههای پرورش خودباوری مطرح کرد.
با توجه به همین ضرورت رهبر معظم انقلاب موضوع جنبش نرمافزاری و تولید علم را مطرح و خواستار تحولی جدی در آزاداندیشی عدالت خواهی و نهضت فرهنگی و علمی در ابعاد مختلف نرم افزاری و تولید علم در حوزه و دانشگاه شدهاند. تردیدی در این نیست که دید فراگیر مقام معظم رهبری نسبت به مشکلات جهان اسلام و اهمیت توجه جدی به علوم و فنون نوین جهت پیشگیری از استیلای مداوم جهان استکبار و همچنین دفاع از استقلال و امنیت نظام و حفظ خودباوری و خلاقیت میباشد.
بنابراین زمان آن فرا رسیده است که برای دستیابی به خودباوری فضاهای علمی از هر گونه اقتباس ترجمه و بازخوانی اندیشه به سمت نوآوری، ابتکار، بومی کردن خلاقیت و ارائه ایدهها و طرحهای نو سوق پیدا کند، چرا که این رویکرد زمینهساز بروز و ظهور خودباوری میگردد. رهبر معظم انقلاب در این باره میفرمایند: «باید اهل علم در محیط دانشگاه به تولید علم، به نگاه مبتکرانه و سازنده در زمینه علم به همان چیزی که بنده از آن به نهضت نرم افزاری در محیط علمی تعبیر کردهام، بپردازند» و در جایی دیگر میفرمایند: «ما به عنوان یک ملت با استعداد باید علم آفرینی کنیم و میتوانیم؛ کسانی که علم آفرینی کردند هم از لحاظ استعداد و هم از لحاظ سوابق علمی درخشان تاریخیای که ما داریم از ما جلوتر نبودند بنا براین ملت ما میتواند. وقتی در مجموعهای باور به وجود آمد این باور پشتوانه حرکت ماندگار و پایدار خواهد بود».
با توجه به صحبتهای رهبری متوجه میشویم که برای دستیابی به خودباوری ملی، جنبش نرم افزاری و علمی یکی از مهمترین مؤلفهها به حساب میآید. رهبر معظم انقلاب در صحبتهای خود در آغاز سال 86 در مشهد مقدس فرمودند: مردم سه چیز را وجهه همت خود قرار دهند اول اقتصاد مملکت - که باید با کار و تلاش فراوان و با افزایش تولیدات و توسعه کشت و زرع و با بالابردن ظرفیت کاری نیازهای مادی فراهم شود.
دوم ناکام گذاشتن عملیات روانی دشمن - ناکام کردن دشمن با اعتقاد و باور به داشتههای ملی، داشتن انگیزه و روحیه، نگاه پر امید به آینده در جهت حرکت به سمت اهداف سند چشمانداز بیست ساله، چراکه دشمن با القای ناکارآمدی نظام و تحقیر هویت ملی، قصد تخریب و تضعیف خودباوری ملت را نموده است. سوم، توسعه کشور از راه علمی و جنبش نرم افزاری که بحث مورد نظر ما در این بخش میباشد.
با توجه به شرایط منطقهای و اهداف ملی نظام یکی از راههای دستیابی به خودباوری و خودکفایی و ایجاد خلاقیت حرکت علمی و پژوهشی است به عبارت دیگر خودباوری علمی و رشد و توسعه فکری از شیوههای پرورش خودباوری است که در اهداف سند چشمانداز بیست ساله نیز تبیین گردیده است.
امروز دشمنان انقلاب به خوبی متوجه شدهاند که رشد و توسعه علمی در ایران سبب تقویت قدرت سیاسی، نظامی و خودباوری و خودکفایی میشود به همین جهت این شاخص را که از مهم ترین ابزارهای پرورش خودباوری میباشد را مورد هجمه قرار دادهاند و به مقابله با تولید علم و فناوری در ایران پرداخته و با بهانهگیری و تهدیدات خود در صدد ضربه زدن به استقلال و خودباوری ملت ایران میباشند و با رایزنیهای خود در سطح بین المللی سعی در انزوا قرار دادن ایرانو ایجاد تحریم اقتصادی را دارند. رهبر معظم انقلاب تنها راه جبران عقب ماندگی علمی کشور را وجود اراده مستحکم برای پیشرفت واقعی در علم و فناوری میدانند و معتقدند برای پیشرفت در زمینه علم و فناوری لازم نیست که فقط از همان مسیرهای کشورهای پیشرفته استفاده شود بلکه نخبگان و جوانان با استعداد کشور میتوانند از روشهای متفاوت و بومی به نتایج درخشان و پیشرفتهای شگرف دست پیدا کنند. استفاده از همین روشهای بومی در توسعه و آبادانی کشور که مورد تأکید رهبری نیز میباشد از مهم ترین اصول و مفاهیم خودباوری محسوب میشود بنابراین حرکت در مسیر توسعه علمی و جنبش نرم افزاری یکی از بهترین راههای دفاع از استقلال کشور و از راههای پرورش خود باوری به حساب میآید.
فرهنگ
فرهنگ مجموعهای از باورها، اعتقادات، ارزشها و نگرشهای یک کشور است. فرهنگ زمینه ساز طرز تفکر و بینش افراد جامعه است و تعیین میکند چه نوع رفتارهایی قابل قبول است یا غیر قابل قبول است.
یعنی مردم با داشتن یک فرهنگ اصیل میتوانند موجبات اقتدار و خودباوری را فراهم آورند. فرهنگ هر جامعه تأثیر بسزایی در رشد و توسعه افکار ملت دارد. حضرت امام (ره) در این باره میفرمایند: «بزرگترین فاجعه برای ملت ما این وابستگی فکری است که گمان میکنند همه چیز از غرب است و ما در همه ابعاد فقیر هستیم. اگر ما از همه وابستگیهای فکری بیرون بیاییم، همه وابستگیها تمام میشود». داشتن باور، اعتقاد به خویشتن و نگرشهای اصیل ملی، از اصول مهم در پرورش خودباوری است. خودباوری فرهنگی در مجموع مربوط به یک نسل نیست زیرا عقیده و اعتقاد به اینکه ما میتوانیم یا شعار و اندیشه «ایرانی میتواند» از طریق فرهنگسازی صحیح به نسلهای آینده نیز انتقال مییابد. در واقع خودباوری فرهنگی اساس استقلال و یکی از شیوههای مهم در پرورش خودباوری ملی است.
وقتی در جامعهای مردم به فرهنگ اصیل و بومی خود اعتقاد داشته باشند و یک خودباوری فرهنگی ایجاد شده باشد مطمئناً در مقابل تهاجمات فرهنگی دشمن و آیین و منش غرب زده رنگ عوض نمیکنند و در برخورد با فرهنگ غربزدگی نقش انفعالی از خود نشان نمیدهد و این همان خودباوری و بازگشت به خویشتن است.
