تسخیر عقل انسان به دست موجود بی‌جان!

علیرضا فراهانی - در جهانی که ما در آن زندگی می‌‌کنیم روبات‌های کوچک و بزرگ، زشت و زیبا به دست مخترعان پا به حیات گذاشته‌اند اما به نظر نمی‌‌‌‌‌رسد کاربردی‌ترین روبات‌های جهان در زندگی روزمره انسان‌ها از هوشمندی چندانی نیز برخوردار باشند و بتوانند در تمامی مراحل زندگی کمک‌رسان جامعه بشری باشند. بسیاری از این موجودات بی‌جان با هدف بهبود حالات روحی انسان‌ها طراحی شده‌اند‌. روبات‌هایی با هدف برقراری تعامل با کودکان و پرستاری از بیماران در گوشه و کنار این جهان وارد این عرصه می‌‌شوند.
آنچه مشخص است روبات‌ها، نمایندگانی هستند از جنس سخت که معمولاً بر پایه سیستم‌های الکترومکانیکی طراحی می‌‌شوند تا بتوانند شاید روزی جای انسان را بگیرند!
همانطور که قبلاً گفتیم روبات‌ها امروزه برای مقاصد و مصارف مختلفی به کار گرفته می‌‌شوند‌. استفاده‌های اصلی از روبات‌ها را در دو دسته اصلی می‌‌توان جای داد‌. کارهایی که روبات‌ها آنها را بهتر از انسان‌ها انجام می‌‌دهند‌. در چنین مواردی، روبات‌ها باعث افزایش بهره‌وری، صحت و دقت انجام کار و پایداری نتیجه می‌‌شوند و دوم اینکه کارهایی هستند که انسان‌ها بهتر از روبات‌ها انجام می‌‌دهند اما نیاز است که برای دلایل و اهداف خاصی، انسان از فرآیند انجام کار حذف شود تا مکانیزاسیون به شکلی واقعی عملی شود‌. در چنین مواردی، روبات‌ها می‌‌توانند ما را از انجام کارهای سخت، خطرناک و طاقت فرسا بی‌نیاز سازند.
در کشور‌های آسیای شرقی میانگین سنی در بالاترین حد خود قرار دارد پس طبیعی است که کسانی باید از سالمندان نگهداری کنند. از این رو بود که محققان به فکر ساخت روباتی شدند که پرستار این افراد مسن و بیمار باشد.
اما به اعتقاد روانشناسان این روبات‌ها همیشه هم فوق‌العاده‌ نیستند. روبات‌ها نیز مانند همه تولیدات و دستاوردهای بشری، ضمن اینکه عواید و منافع بسیاری را با خود همراه می‌‌آورند، می‌‌توانند مضرات و خساراتی نیز به وجود بیاورند‌.
محققان در آخرین تحقیقات خود دریافتند بیمارانی که دارای نقص عضو هستند و از روبات بهره می‌‌گیرند راضی نیستند. محققان پیش از این تصور می‌کردند هر ابزاری که کار معلولان را ساده‌تر کند، آنها را خوشحال‌تر خواهد کرد‌. برای همین روی بازوهای روباتی حسگرهایی نصب کردند که به بازو کمک می‌کرد در برخی موارد حتی بدون اینکه دستوری دقیق دریافت کنند، به فرد خدمت کنند‌. اما فرضیه محققان درست نبود و اغلب معلولان گفتند که ترجیح می‌دهند خودشان فرمان بدهند، ولو اینکه روبات نتواند فرمان آنها را کامل اجرا کند، چرا که در غیر این صورت باعث اختلالاتی در زندگی‌شان می‌‌شود.
البته، این طبیعی است که این معلولان صرفاً به خاطر اینکه ‌ زیاد به کسی وابسته نباشند چنین نظریه‌هایی درباره روبات‌ها داشته باشند وگرنه معلولانی که از درجات بالای معلولیت دچار هستند،‌ شاید از بازوهای کاملاً خودکار و بی‌جان خود بیشترین سود را ببرند‌.
اما به نظر شما این فناوری تا کجا می‌تواند پیش برود؟ یعنی روزی فرا می‌‌رسد که این موجود بی‌جان از انسان سبقت بگیرد و عقل او را به تسخیر درآورد‌.