رضا فرخی- چندی است که توزیع وتکثیر کارتونهای خشونتآمیز در سطح کشور افزایش چشمگیری داشته است؛ کارتونهایی که به واسطه جذابیتهای انیمیشنی و تصویری اثرات قابل بر توجهی بر روح وروان کودکان به جای دارد و بنیان فکری آنها را دستخوش تغییرات اساسی میکند.
به گزارش «جوان» تولید وتوزیع کارتونهای خشونتآمیز در حالی طی چند وقت اخیر افزایش یافته که پیش از اینها کارشناسان رسانه و روانشناسان نسبت به خشونتهای لجام گسیخته در تولیدات هالیوودی هشدارهای لازم را داده بودند و همواره به خانوادهها این نکته را یادآوری کردهاند که دیدن صحنههای خشونتبار این تولیدات تصویری تأثیرات بد اجتماعی و روانی بر افراد دارد.
دوستان جنگلی خوشحال یا دوستان جنگلی قاتل!
یکی از کارتونهایی که طی ماههای گذشته در سطح وسیع توزیع و تکثیر شده کارتون سریالی happy tree friends است که نوع جدیدی از خشونت را به مخاطبان خود تحویل میدهد. فضای این کارتون مانند کارتونهای قدیمی و فیلمهای ژانر و وحشت و خشونتآمیز نیست بلکه در فضایی کاملاً تفریحی، خشونت غیر قابلباور را پیش چشم مخاطب خود به ویژه کودکان به نمایش میگذارد.
این کارتون داستان چند دوست است که برای تفریح در هر قسمت کارتون به جایی میروند، اما در این گردشها اتفاقات وحشتناکی برای آنها رخ میدهد. سربریدن یا کنده شدن یکی از اعضا و جوارح و از حدقه درآمدن چشم، جزو اتفاقات معمول در این گردشهاست که هر بار برای یکی از شخصیتهای آن رخ میدهد و تمام اینها در حالی است که دیدن این صحنهها برای افراد بزرگسال آزاردهنده است چه برسد به کودکان. از سوی دیگر خشونت غیرقابل توصیف در این سریال به گونهای بوده است که بسیاری از کارشناسان انیمیشن، آن را خشونتآمیزترین کارتون تاریخ دانستهاند.
باز هم ردپای امریکاییها...
درهمین راستا بسیاری از خانوادهها در سراسر دنیا به شرکت mini shows mono به دلیل تولید این کارتون اعتراض کردهاند. هشت سال پیش این شرکت این کارتون را به کمک سه انیماتور امریکایی «کن ناوارو،» اوبری آنکروم» و «رود مونتیجو» پیشتولید کرد. این در حالی است که این کارتون از کارتونهای همرده خود از لحاظ گرافیکی هم بسیار پایینتر بود، به همین دلیل سعی کرد به وسیله تنها رکن خود یعنی خشونت بیحد ومرز توجه مخاطبان را جلب کند.
خشنترین کارتون تاریخ در گوشیهای همراه
اما نکته از همه مهمتر ورود بدون اطلاع از پیامدهای این کارتون به خانهها و تلفنهای همراه شهروندان است، چرا که در بسیاری از کشورهای خارجی به دلیل اینکه زیرساختهای مناسبی برای مشخص کردن مخاطب هر محصول تصویری بهوجود آمده است، خانوادهها از این موضوع مطلعند که کارشناسان چه برنامههایی را برای کودکانشان پیشنهاد میکنند و چه برنامههایی برای آنها مناسب است، اما در بعضی از خانوادههای ما نه تنها کودکان از دیدن کارتونهایی مانند «هپیتری فرندز» منع نمیشوند بلکه گاهی اوقات خانوادهها به همراه فرزندانشان به تماشای این کارتون مینشینند و والدین بدون توجه به هشدار کارشناسان با همراهی خود خشونتی عریان را به فرزندان خود تحمیل میکنند.
روانشناس: کارتونهای خشن تأثیر دوبرابر دارند
دکترفربد فدایی روانشناس درباره تأثیرات کارتونهایی مانند «هپیتری فرندز» بر کودکان و حتی جوانان براین باور است که نمایش ترس وخشونت بیمنطق و لجام گسیخته در این کارتون سبب انواع وحشتها و ترسهای بیدلیل و بدآموزیهایی میشود که زندگی طبیعی فرد را از روال معمول خارج میکند، به ویژه در مورد این کارتون که تمام صحنههای این چنینی در محیطی کاملاً تفریحی به نمایش گذاشته میشود، به همین دلیل مخاطب آن به ویژه کودکان به یکباره با خشونتی روبهرو میشود که تا به حال نمونه آن را در هیچ جای دیگری ندیده است. از سوی دیگر تأثیر کارتون بر او بیشتر از محصولات دیگر است و به همین دلیل این تأثیرات منفی دو برابر خواهد شد.
خشونت بیمنطق توهمزاست
بنا به گفته دکتر فدایی، «هپی تری فرندز» از کارتونهایی است که برخلاف کارتونهای قدیمی به ویژه قبل از جنگ جهانی دوم خشونتی را به مخاطب تحویل میدهد که در کارتونهای قدیمی وجود ندارد چراکه اگر به کارتونهای این دوره و دیگر کارتونها نگاهی بیندازیم، وحشتها و ترسهایی که در آنها دیده میشود از جنس اتفاقات روزمره و معمولی است که کودکان در زندگی خود با آنها روبهرو هستند؛ ترس از تنها ماندن، رقابت با دیگران و شکست، همه وهمه از سوژههای این کارتونهاست که کودکان درافراد در زندگی خود با آن روبهرو هستند، اما در کارتونهای جدیدی مانند «هپیتری فرندز» به دلیل اینکه دلایل ترس و خشونت بدون هیچ منطقی ودلیلی نشان داده میشود، کودک به نوعی دچار ترسهای واهی میشود که سرمنشأ طبیعی ندارد. جالبتر اینجاست که در کارتونهای قدیمی فرد با پایانی خوش همراه بود که در آن همه مشکلات حل میشد بسیاری از تصورات منفی که با دیدن آن در فرد شکل گرفته بود از بین برود اما در این گونه کارتونها پایان با کشتار و قتل و خشونت همراه است که باعث ماندگاری اثرات منفی در وی میشود.
اجرای تاکتیک «فشار روانی به دنبال سانحه» در افراد
این روانشناس درباره همذاتپنداری کودکان با این شخصیتها بر این نکته تأکید کرد که کودکان با این شخصیتها مانند شخصیتهای کارتونهای قدیمی نمیتوانند همذات پنداری کنند ، اما دچار اضطرابی میشوند که تا مدتهای زیاد حتی در بزرگسالی با آنها همراه خواهد بود.
او همچنین در مورد ماندگاری این اثرات منفی به این نکته مهم اشاره کرد که اتفاقات اوهامزا در این کارتونها باعث میشود که کودک به تدریج در تمام لحظات خود به این صحنهها فکر کند و حتی در خواب و کابوسهای او هم تأثیر میگذارد، به گونهای که پس از مدتی ذهن فعال کودک به قدری این صحنهها را تکرار میکند که گویی این اتفاقات در دنیای واقعی برای فرد رخ داده است. اینجاست که اختلالات به اوج خود میرسد و عکسالعملهای عجیبی از خود بروز میدهد که در اصطلاح روانشناسی به آن «فشار روانی به دنبال سانحه» میگویند.
با توجه به گسترش روزافزون محصولات تصویری به ویژه کودکان روزبهروز هم نیاز به نظارت افزایش یافته و در کنار این مسئله، والدین هم این گونه نباشند که به خاطر سرگرم کردن فرزندان خود از این کارتونها استفاده کنند.
