آذر رسولی - موضوع مورد بررسی این شماره، بحث دهن لقی است که از زاویه نگاه روانشناسانه به این نابهنجاری رفتاری می نگریم. از دیدگاه روانشناسی، انسان ها دارای چهار دسته نیاز هستند: نیازهای زیستی مثل خوردن،خوابیدن و داشتن سر پناه، نیازهای روانی مانند نیاز به عشق، محبت، همدلی و دوستی، نیازهای اجتماعی همچون نیاز به منزلت و موقعیت اجتماعی و نیاز اخلاقی مانند نیاز به دلبستگی های فرد به عالم بالا. نیازهای افراد دهن لق در هر چهار طیف، به خوبی و درستی برآورده نمی شود.
به گفته دکتر حمیدرضا حاتمی - روانشناس- در افراد دهن لق، برجستگی نیازی در برآورده نشدن نیازهای روانی مشهودتر است که یا کلاً برآورده نمی شود و یا در برقراری ارتباط، با مشکل مواجه می شوند. به همین دلیل، افراد دهن لق، از مکانیزم دفاعی دهن لقی استفاده می کنند و این صفت جزء ویژگی های شخصیتی آنان است.
این روانشناس معتقد است که دهن لقی معمولاً از سن 15 سالگی شروع می شود. گاهی مکانیزم دفاعی دهن لقی، از جانب اطرافیان او با حسادت اشتباه گرفته می شود. نوجوانانی با این سن، که در آن ها رفتار دهن لقی را مشاهده می کنیم؛ به طور معمول کسانی هستند که به لحاظ موقعیت و منزلت اجتماعی و همچنین از نظر درآمدی از جایگاه پایینی نسبت به همسالان خود برخوردارند و والدین آنها در سطح پایینی از جامعه قرار دارند. از آن زمان به دلیل نداشتن عزت نفس به مکانیزم دفاعی دهن لقی روی می آورند و با استفاده از این مکانیزم، سعی بر جراحی و ترمیم شخصیت خود می کنند.
این استاد دانشگاه در خصوص تابلو بالینی رفتاری افراد دهن لق، وابستگی، هیجانی و متزلزل بودن را از جمله خصوصیات آنها می داند و بر این باور است که افراد دهن لق، بسیار شکننده هستند و غالباً از ضریب هوشی پایینی نسبت به دیگران، برخوردارند. خود را باور ندارند و تصور آنها بر این است که دیگران نیز آنها را قبول ندارند. در بسیاری مواقع، افراد دهن لق، فتیله انتظارات و توقعاتشان بالاست و همیشه از اینکه مورد تمسخر دیگران قرار بگیرند در هراسند. افراد دهن لق، افرادی به شدت برونگرا نیز هستند.
حاتمی معتقد است: افراد دهن لق، اگر در فضایی قرار گیرند که پر از استرس باشد، برای کاهش اضطراب، استرس و به تبع آن افسردگی خود، بیشتر از مکانیزم دفاعی دهن لقی استفاده می کنند. او بر این باور است که ممکن است در یک سری از افراد، دهن لقی در مقاطع سنی بالا و حتی بعد از کسب موقعیت های اجتماعی، به وجود آید. این قبیل افراد نیز دائماً برای کسب موقعیت بالاتر در هراسند و از اینکه نتوانند موقعیت بهتری کسب کنند همیشه اضطراب را با خود به همراه دارند. در این مقطع نیز برای اینکه از سوی هم ردیف های خود طرد نشوند با مکانیزم دفاعی دهن لقی دست به تخریب دیگران می زنند.
از دیدگاه روانشناسانه افراد برای چهار مسئله مهم، از مکانیزم های دفاعی از جمله دهن لقی، استفاده می کنند؛ اولین مورد آگاه سازی است. در این آگاه سازی افراد دهن لق، سعی می کنند بسیار ظریف و ماهرانه دیگران را نسبت به مسائلی در خصوص فرد مورد نظر، آگاه کنند؛ چون عکس العمل مخاطب برایشان خوشایند است و وقتی می بینند که می توانند از این طریق در نگرش مخاطبان خود تغییر ایجاد کنند، خشنود خواهند شد. در مرحله دوم، افراد دهن لق، هوشیارسازی را مد نظر قرار می دهند و مایلند دیگران را در مورد مسئله مورد نظرشان هشیار کنند؛ با این تفسیر که ، هوشیار باشید که فلان شخص دارای چه ویژگی رفتاری یا عملکردی است.
ادامه دارد...
