تالاب هامون بزرگترین دریاچه آب شیرین فلات ایران و زیستگاه بیش از 300 هزار پرنده مهاجر آبزی و کنار آبزی است و بیش از دو تا سه هزار خانواده صیاد، در آن به صید و صیادی مشغول هستند و محل چرای بیش از 300 هزار راس دام است. هامون یکی از پدیدههای جاذب طبیعی و ارزشمند منطقه سیستان بوده که از نظر ملی و بینالمللی در خود توجه ویژه است.این منطقه پناهگاه بسیاری از گونههای نادر و در خطر انقراض حیوانی و گیاهی و حمایتکننده زنجیره غذایی در کویر است. دریاچه هامون مکان مناسبی برای استقرار آشیانه و تولید مثل انواع مختلف پرندگان و بعضی مهرهداران است که در فصول خاصی از سال میتواند جاذب جمعیت عظیمی از دوستداران طبیعت باشد.
* * *
سیستان و بلوچستان با دارا بودن بیش از 5/1 میلیون هکتار از عرصههای تحت مدیریت سازمان محیط زیست دارای قابلیتها و توانمندیهای ارزشمند طبیعی منحصر به فردی در حوزههای خشکی، نوار ساحلی و دریا بوده که بستر مناسبی برای تهیه، ساخت و تولید مستندهای منحصر به فرد در سطوح ملی و بینالمللی است.هماکنون چهار منطقه حفاظت شده در استان با صدها گونه پرنده، پستاندار، زنده و آبزی وجود دارد.
تورج همتی مدیرکل حفاظت و محیط زیست سیستان و بلوچستان به تنوع زیست محیطی موجود و نقش کلیدی تالابها اشاره کرد و گفت: تالابها تنظیم جریانهای آبی را برعهده داشته و مکان بسیار مناسبی برای انواع گونههای جانوری و گیاهی بوده و نقش مناسبی از لحاظ زیستی برای جوامع انسانی دارند. در زمینه تالاب هامون با پیگیریهایی که از طریق استانداری و مرکز انجام شده در دور سوم سفر ریاست جمهوری طرح جامع احیا و حفاظت از تالاب هامون راهاندازی میشود که این طرح مشابه اقداماتی است که در دریاچه ارومیه در حال انجام است. در این طرح برنامههای زیادی در زمینه مدیریت داخلی تالاب و اقداماتی که نیاز است در سطوح مختلف انجام شود، لحاظ شده است.
تعامل دستگاهها با محیط زیست، کاهش صدمات
علیمحمد آزاد استاندار سیستان و بلوچستان گفت: در صورت تعامل دستگاههای متولی امر توسعه با سازمان حفاظت محیط زیست میتوانند خسارات و صدمات زیستمحیطی را با برنامهریزی به حداقل برسانند.
آزاد گفت: توسعه یعنی تلاش انسانها برای رسیدن به رفاه و شرایط مطلوب زندگی که امری مسلم و اجتنابناپذیر است.در حالحاضر آماده شدن بستر و زیرساختهای توسعه، استان را وارد مرحله جدیدی از توسعه کرده است که قطعاً این جریان میتواند صدماتی را نیز به محیط زیست استان وارد آورد، اما حفظ تعادل و بینابینی در فرآیند توسعه و تعامل سازنده بین محیط زیست و دیگر دستگاههای اجرایی استان میتواند نویدبخش توسعهای پایدار برای سیستان و بلوچستان باشد.
تهدید خشکسالی و وجود بادهای 120 روزه در شمال استان و توفانها و سیلابها در محیط زیست و شرایط خاص اکولوژیکی منطقه برنامهریزیهای جامع در حوزه محیط زیست استان را با حساسیت بیشتری مواجه کرده و کار محیط زیست استان را حساستر و سختتر میکند.
تالاب هامون، هفتمین تالاب بینالمللی
بنابر اعلام کارشناسان290 تلاب در سطح کشور وجود دارد که 80 تالاب بینالمللی شدهاند که تالاب هامون هفتمین تالاب بینالمللی است.این تالاب با داشتن ارزشهای اکولوژیکی نقش مؤثری در محیط زیست سیستان دارد. هامون به گونهای است که همه گونهها را در خود جای داده و سیستم مناسبی برای چرخه مواد، تثبیت خاک، کاهش قدرت سیلاب، تعدیل دما و نگهداشت ذرات معلق در سیستان به شمار میرود.
تخریب تالاب هامون صدمات جبرانناپذیری در ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی و اکولوژیکی به بار میآورد .
