مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در گزارش جدید خود که به نظر میرسد تحت تأثیر آمریکا برای کمرنگ کردن بیانیه تهران منتشر شده، ادعا میکند ایران با آژانس همکاری به عمل نیاورده است.
یوکیو آمانو، روز گذشته دومین گزارش خود درباره برنامه هستهای ایران را در 42 بند به اعضای شورای حکام داد. آمانو در گزارش جدید خود نیز مثل گزارش قبلی از شیوه دو پهلوی البرادعی فاصله گرفته و با صراحت بیشتری از برنامه هستهای ایران انتقاد کرده است. در بند 37 این گزارش آمده است: در حالی که آژانس به راستی آزمایی عدم انحراف مواد هستهای اعلام شده در ایران ادامه میدهد، ایران همکاری لازم با آژانس به منظور تأیید اینکه تمام مواد هستهای در ایران در خدمت فعالیتهای هستهای صلحآمیز هستند را نداشته است.
در بند 38 گزارش نیز آمانو تصریح میکند: ایران در حال اجرای الزامات لحاظ شده در قطعنامههای مرتبط در شورای حکام آژانس و شورای امنیت نیست. از جمله این الزامات اجرای پروتکل الحاقی است که برای اعتمادسازی در هدف صرفا صلحآمیز برنامه هستهای ایران و همچنین برای حل سؤالات باقیمانده ضروری است. به طور خاص، ایران باید در زمینه شفافسازی مسائل باقیمانده که باعث نگرانیهایی درباره ابعاد نظامی احتمالی برنامه هستهای آن است همکاری کند. ایران همچنین باید به اجرای کد 1/3 تعدیل شده درباره ارائه اولیه اطلاعات طراحی بپردازد.
در بند 39 نیز تأکید شده بر خلاف قطعنامههای شورای حکام آژانس و شورای امنیت، ایران فعالیتهای مرتبط غنیسازی خود را به حالت تعلیق درنیاورده است. ایران به بهرهبرداری از تأسیسات غنیسازی سوخت و تأسیسات غنیسازی آزمایشی سوخت در نطنز ادامه داده است و ساخت و ساز تأسیسات غنیسازی جدید در فردو در جریان دارد. غنیسازی اورانیوم تا غنای 20 درصد در تأسیسات غنیسازی آزمایشی سوخت و طرح بعدی آن برای استفاده دو آبشاری که به هم متصل خواهند شد وجود یک رویکرد پادمانی جدید را ضروری میسازد که اکنون در حال اجرا شدن است.
با وجود اینکه آمانو در گزارش خود تصریح میکند که شواهدی دال بر انحراف برنامه هستهای ایران ندارد ولی بند 39 این گزارش آمانو به خبرگزاریهای غربی فرصت داد تا ادعا کنند که ایران به مواد غنیسازی شده برای ساخت دو سلاح هستهای دست یافته است. این در حالی است که ایران مدتهاست اعلام کرده که بیش از دو تن اورانیوم غنیسازی شده 20 درصدی در اختیار دارد.
بخشی از گزارش ادعایی آمانو نیز ادعا میکند که برخی ادوات با قابلیت کاربرد دوگانه از آزمایشگاههای ایران ناپدید شده است.
آمریکا: ایران همکاری نمیکند
گزارش آمانو که به فاصله 4 هفته بعد از بیانیه تهران منتشر میشود، زمینهای فراهم کرد تا آمریکاییها برای اولین بار از حالت تدافعی خارج و ادعا کنند که تهران با آژانس همکاری نمیکند. مایکل هامر،سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا مدعی شد که گزارش اخیر آژانس نشان میدهد که ایران با آژانس همکاری نمیکند.
این در حالی است که دولت چین به یکم درخواست لفظی بسنده کرد و خواستار همکاری بیشتر تهران با دیدهبان هستهای سازمان ملل شد. ماهوگسو، سخنگوی وزارت خارجه چین در واکنش به گزارش جدید آژانس گفت: ما امیدواریم ایران همکاری با آژانس را بیشتر و مسائل معلق را هر چه سریعتر حل و فصل نماید.
آسوشیتدپرس:شانس بیانیه تهران کمتر شد
گزارش آمانو اجازه داد که رسانههای غربی قدرت مانور بیشتری برای زیر سؤال بردن بیانیه سه جانبه تهران پیدا کنند. آسوشیتدپرس در گزارش ادعا کرد که گزارش آژانس شانس توافق مبادله سوخت را کاهش میدهد. در گزارش آسوشیتدپرس آمده است:گزارش آژانس تأیید میکند که ایران همچنان برنامههای جداگانه غنیسازی 5/3 درصدی و 20 درصدی خود را ادامه میدهد که میتواند برای غرب یک مانع محسوب شود، ایران میتواند اورانیوم در سطح سلاح بسیار ؟ تراز سطح 20 درصد تولید کند که این برنامه نیز مانع دیگری بر سر مبادله سوخت محسوب میشود.
داوداغلو و آموریم:
با مشورت آمریکا با تهران توافق کردیم
وزیران امور خارجه ترکیه و برزیل در مقالهای مشترک در یک روزنامه آمریکایی با اشاره به روند شکلگیری بیانیه تهران تأکید کردند که باید به این بیانیه فرصت عملی شدن داده شود.
به گزارش فارس، سلسو آموریم، وزیر امور خارجه برزیل و احمد داوداوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه طی مقالهای در روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز به بررسی بیانیه اخیر ایران، ترکیه و برزیل پرداختند.
این دو دیپلمات در این مقاله نوشتند: جامعه بینالمللی از جمله ترکیه و برزیل، همچنان در مخالفت با توسعه تسلیحات کشتار جمعی ثابت قدم ماندهاند. ما نیز خود را وقف دستیابی به جهانی عاری از تسلیحات اتمی کردهایم. درباره برنامه هستهای ایران، ما قاطعانه معتقدیم که روند گرایش به مذاکرات برای جلوگیری از حرکت به سوی درگیری ضروری است.
اردوغان و آموریم در ادامه مقاله خود نوشتند: از اکتبر 2009، تمرکزها بر توافق تامین سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران بود که در مقابل انتقال هزار و 200 کیلوگرم از ذخایر اورانیوم با درصد غنای پایین از ایران بود.
همانطور که آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیشنهاد داده بود، این توافق اقدامی در راستای ایجاد اعتماد بوده و همچنین نیازهای بشردوستانه یک میلیون بیمار در ایران تامین میشود که درمان و تشخیص پزشکی آنها به کمک رآکتور تحقیقاتی تهران صورت میگیرد.
این توافق در پایان سال گذشته در میان بدگمانیهای دوطرفه به کناری رها شد. [اما]ترکیه و برزیل در مشورتهایی با آمریکا و دیگر متحدان به عنوان میانجی برای توافقی جدید وارد شدند.
بر اساس مقاله نیویورک تایمز، بیانیه مشترکی که توسط ایران، ترکیه و برزیل در 17 ماه می در تهران به امضا رسید، منعکس کننده پیشرفت بزرگی است.
بیانیه مشترک نه تنها نتیجه کار اختصاصی ما بوده بلکه اوج استراتژی تعاملی است که توسط باراک اوباما، رئیسجمهور آمریکا ایجاد شد و توسط دیگر اعضای کشورهای 1+5 (روسیه، چین، فرانسه، انگلیس و آلمان) پیروی شد و بخشی از دیدگاه توسعه و همکاری چندجانبه مؤثر است.
