باراك اوبا ،رئیس جمهور آمریكا نامه ای به لولا داسیلوا، رئیس جمهور برزیل، در روز 20 آوریل(31 فروردین ) یعنی به فاصله كمتر از یك ماه تا توافق هسته ای ایران با كشورهای برزیل و تركیه یعنی در تاریخ (26 اردیبهشت ماه)كه به بیانیه تهران معروف شد نوشته است روزنامه جوان به نسخه ای از این نامه دست پیدا كرده است كه متن كامل این نامه در پی می آید:متن نامه باراک اوباما رییس جمهور امریکا به لولا داسیلوا رییس جمهور برزیل
جناب آقای لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا
ریاست فدراسیون جمهوری برزیل
آقای رییس جمهور عزیز
در ابتدا می خواهم از حضور شما و نخست وزیر ترکیه اردوغان در اجلاس امنیت هسته ای و ملاقات با یکدیگر تشکر کنم. ما بخشی از زمان خود را در این دیدار صرف بحث در مورد ایران، موضوع فراهم کردن سوخت هسته ای برای رآکتور تحقیقات هسته ای تهران، و قصد برزیل و ترکیه برای تلاش در جهت پیداکردن یک راه حل قابل قبول کردیم. من این وعده را دادم که به نظرات شما به طور دقیق پاسخ دهم. من این صحبت را به طور دقیق مورد بررسی قرار داده ام و تمایل دارم که توضیح کاملی از چشم انداز مورد نظر و پیشنهادی برای راه های پیش رو ارائه دهم.
من در این مورد که رآکتور تحقیقات هسته ای تهران فرصتی برای هموار کردن مسیر به سوی گفتگوهای بیشتر در تعامل با نگرانی های اساسی جامعه بین الملل در مورد کلیات برنامه هسته ای ایران است، موافقم. من از آغاز درخواست ایران را به عنوان یک فرصت واضح محسوس برای آغاز اعتمادسازی دوجانبه در نظر گرفته ام، تا از این طریق زمان و فضا برای یک روند دیپلماتیک سازنده ایجاد شود. به همین دلیل است که ایالات متحده قویا از پیشنهاد انتشار که توسط البرادعی رییس سابق آژانس بین المللی انرژی اتمی ارائه شده بود، حمایت کردم. این پیشنهاد آژانس به نظر منصفانه و متعادل بود، و باعث جلب اعتماد هر دو طرف می شد. توافق ایران با انتقال 1200 کیلوگرم اورانیوم غنی شده به خارج از این کشور، به دلیل این که باعث کاهش ذخیره های اورانیوم غنی شده ایران می شد، باعث ایجاد اعتماد و کاهش نگرانی های بین المللی شد. من می خواهم بر این این مسئله از اهمیت بسزا و اساسی برای ایالات متحده برخوردار است. در مورد ایران، این کشور می تواند سوخت هسته ای مورد نیاز را برای کسب اطمینان از بابت تداوم فعالیت رآکتور هسته ای تهران که ایزوتوپ های مورد نیاز موارد پزشکی را تولید می کند، به دست آورد، و با استفاده از مواد تولید داخل می تواند به اهداف صلح آمیز هسته ای دست یابد. با وجود این که بی اعتنایی های ایران به پنج قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل که این کشور را ملزم به توقف غنی سازی اورانیوم می کند، همچنان ادامه دارد، ما آمادگی کامل را برای حمایت و تسهیل فعالیت ها به منظور تولید سوخت هسته ای ایران با استفاده از اورانیومی که توسط خود ایران غنی شده اتس، داشته ایم، مسئله ای که نشان دهنده اشتیاق ما برای پیشرو بودن در زمینه ایجاد اعتماد متقابل می باشد.
در طول برگزاری مذاکرات، ما متوجه درخواست ایران برای کسب اطمینان این کشور شدیم.بنابراین دولت من برای کسب اطمینان از این بابت که پیشنهاد آژانس شامل چندین معیار مهم، از جمله بیانیه ملی حمایت آمریکا مبنی بر این که آمریکا تمایل دارد حتی به طور مستقیم در روند تولید سوخت هسته ای ایران مشارکت کند و در این زمینه به روسیه یک نقش محوری بدهد، و همچنین از این بابت که آژانس به تجهیزات هسته ای از طریق روند تولیدات سوخت هسته ای کنترل و دسترسی کامل دارد، تلاش کرد. در واقع این پیشنهاد آژانس اطمینان و تعهد کافی و کاملی برای ایران از سوی آژانس، ایالات متحده و روسیه بود. دکتر البرادعی سال گذشته اعلام کرد که ایالات متحده ریسک بالایی را با پذیرش این پیشنهاد آژانس پذیرفته است.
اما همانطور که ما مشاهده می کنیم، به نظر می رسد که ایران استراتژی را دنبال می کند که بر اساس آن تلاش می کند بدون آن که با تلاش ها برای ایجاد اعتماد متقابل موافقت کند، از خود انعطاف پذیری نشان دهد. ما شاهد بودیم که ایران نشانه هایی از انعطاف پذیری را به دیگران نشان می دهدف اما به طور رسمی موقعیت غیر قابل قبول خود در قبال آژانس را از طریق کانال های رسمی خود دنبال می کند. ایران به سرباز زدن از پذیرش پیشنهاد آژانس ادامه می دهد و بر این مسئله اصرار دارد که اورانیوم غنی شده را تا زمان دریافت سوخت در داخل خاک خود نگه دارد. این موضعی است که ایران به طور رسمی در ژانویه و فوریه 2010 در قبال آژانس اتخاذ کرده بود.
ما از اظهارات شما، ترکیه و دیگر کشورها متوجه شدیم که ایران به اصرار ورزیدن بر این مسئله که اورانیوم را در خاک خود نگه دارد، تا زمانی که یک تبادل سوخت همزمان انجام شود، ادامه می دهد. همان طور که ژنرال جونز در دیداری که با من داشت به این نکته اشاره کرد، برای تولید هر مقدار سوخت هسته ای یک سال زمان مورد نیاز است. بنابراین قدرت اعتماد سازی پیشنهاد ارائه شده آژانس کاملا از بین رفته است، زیرا خطرات زیادی برای ایالات متحده در این مورد ایجاد شده است. نخست آن که ایران توانایی ادامه ذخیره اورانیوم غنی شده را در طول این یک سال دارد، که باعث می شود مقدار اورانیوم غنی شده مورد نیاز برای تولید دو یا سه بمب اتم به دست آید. نکته دوم این که هیبچ ضمانتی مبنی بر این که ایران در نهایت با تبادل سوخت موافقت خواهد کرد، وجود ندارد. و سوم این که مسئولیت نظارت آژانس بر فعالیت غنی سازی اورانیوم ایران، هیچ پیشرفتی را در زمینه ارزیابی ما از وضعیت فعلی ایجاد نمی کند، و آژانس نیز نخواهد توانست در هیچ زمانی از تلاش ایران برای از سرگیری کنترل اورانیوم خود جلوگیری کند.
اکنون یک خطر مهم و جدی پیش روی ماست. نوامبر سال گذشته، آژانس پیشنهاد ما را مبنی بر اعطای مجوز به ایران برای انتقال 1200 کیلوگرم اورانیوم غنی شده این کشور به یک کشور ثالث(مانند ترکیه) از طریق کشتی ارائه داد، این آغاز روندی بود که بر اساس آن قراردادی به عنوان ضمانت مبنی بر این که در زمان تولید سوخت هسته ای اگر ما در انتقال سوخت دچار مشکل شدیم، ایران می تواند اورانیوم غنی شده خود را پس بگیرد، ارائه شد. ایران هرگز از این پیشنهاد و ضمانت استقبال نکرده است و هیچ توضیح معتبر و قانع کننده ای در مورد علت این عدم استقبال ارائه نداده است. من معتقدم که اگر ایران تمایلی برای پذیرش پیشنهادات ما برای نشان دادن این که غنی سازی اورانیوم این کشور با اهداف صلح آمیز انجام می شود، ندارد، این مسئله باعث افزایش سوالات اساسی در مورد اهداف هسته ای ایران می شود.
در راستای این روند ایران به جای این که اعتمادسازی کند، باعث از بین رفتن اعتماد شده است. به همین دلیل است که من این سوال را مطرح کردم که آیا ایران آماده همکاری با برزیل در یک مسیر خوب و مناسب هست، یا خیر، و به همین دلیل به شما در دیداری که با هم داشتیم، در این مورد هشدار دادم. ایران باید برای آغاز یک روند دیپلماتیک سازنده، به آژانس در مورد همکاری از طریق کانال های رسمی تضمین بدهد، چیزی که تا کنون ایران در انجام آن موفق نبوده است. ضمن این که ما تحریم ها را در یک بازه زمانی که من تهیه کرده ام، دنبال خواهیم کرد. من همچنین این مسئله را به طور واضح بیان کرده ام که درها را برای همکاری با ایران باز خواهم گذاشت. همانطور که شما می دانید، ایران در پذیرش پیشنهاد من برای انجام یک گفتگوی جامع و بدون پیش شرط شکست خورده است.
بی صبرانه در انتظار فرصتی دیگر برای دیدار مجدد شما و بحث در مورد این مسائل هستم، در عین حال که ما چالش برنامه هسته ای ایران را به عنوان مسئله ای مهم برای جامعه بین الملل، از جمله شورای امنیت سازمان ملل در نظر خواهیم گرفت.
با تشکرترجمه: سید حسن روتن
