علیرضا محمدی
ماجرای تعرض به حریم زیارتگاه شهدای شلمچه که زمزمههای دلسردکننده آن اوایل سال جاری به گوش رسید و نسیمی از غم را در دل مشتاقان این اماکن مقدس نشاند، از همان دست ماجراهایی است که ناخواسته آدم را یاد دوران 16 ساله بعد از جنگ میاندازد و هتک حرمت به ارزشها.
وقتی که سردار سیدمحمد باقرزاده، رئیس بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس در اوایل اردیبهشت ماه رسماً اعلام کرد که سازمان منطقه آزاد خرمشهر- آبادان موسوم به منطقه آزاد اروند طرحهای اقتصادی را بهانهای برای دستاندازی به این مکان مقدس قرار داده، این زمزمهها رنگ جدیتری به خود گرفت و با نامه سرگشاده باقرزاده به سران سه قوه، دیگر مجالی برای ماندن در تهران و منتظر شنیدن خبرهای بد باقی نماند. باید خودم را به این منطقه میرساندم و از نزدیک تعرضات ذکر را به چشم میدیدم. از قبل میدانستم که مناطق آزاد برنامه کاری خود را طبق مصوبات دولت انجام میدهند. آن هم دولتی نظیر دولت دکتر احمدینژاد که بارها خود را ملزم به حفظ ارزشها دانسته و حتی خود سردار باقرزاده نیز در گفتههایش به این امر تأکید داشت. پس با وجود اینکه دو طرف ماجرا هر کدام از دلسوزان ارزشها و حرمتها هستند، منشأ این اختلاف نظرها از کجا شکل میگرفت؟
با چنین سوالی صبح یک روز اردیبهشت ماهی به منطقه رفتم. در تصورم با پایان فصل کاروانهای راهیان نور در یادمان اثری از هیچ زائری نخواهم دید و باید به دنبال مسئولی که پاسخگو باشد این در و آن در بزنم. اما برخلاف تصور حسینیه شهدای گمنام شلمچه مملو از کاروانهایی از مناطق مختلف کشور بود. خادمانی با جلیقههای زرد به زوار خدمات میدادند که روی اتیکشان نام منطقه آزاد نوشته شده بود. خودم را به یکی از آنها معرفی کردم و خیلی زود دو نفر که نخواستند نامی از آنها در گزارش بیاید به عنوان مسئول و البته مطلع از ماجرا به دیدنم آمدند. رفتار خوبی داشتند و بعد از آنکه همگی به زیارت هشت شهید گمنام عملیات کربلای پنج رفتیم، از آنها که خود شاهد ماجرا بودند خواستم به عنوان مطلع مطالبی از اتفاقات اخیر بگویند.
از گفتههایشان مشخص شد که در بهمن ماه سال 88 منطقه آزاد اروند دست دیوارکشی در قسمتی از منطقه میزند تا برای توسعه امور خود تأسیساتی بنا کند. از آنجا که زمینهای منطقه هنوز کاملاً مینزدایی نشده، پاکسازی و زیرسازی دیوارهای 250 متری بتنی چیزی در حدود 5/1 ماه به طول میانجامد و 100 میلیون تومان هزینه برمیدارد. اما با اتمام بخشی از کار در روز 1/1/89 سردار باقرزاده به همراه عدهای از همراهان به منطقه آمده و با حضور جوانانی از دو طرف، بولدزرها اقدام به تخریب دیوارها میکنند.
بعد این جریان، دادگستری حکم میشود و با توجه به سند مالکیت این سازمان روی زمینهای ذکر شده که ظاهرا طبق مصوبه هیأت دولت بوده، حکم به ادامه کار سازمان میدهد. اما با رایزنیهای سرهنگ عشقی، مسئول کمیته تفحص استان خوزستان، قرار بر توقف هر گونه عملیات تا زمان حل ماجرا میشود.
نکته حائز اهمیت در دیدارم با دو فرد مطلع تأکید آنها به این مسأله بود که اطلاق واژه تعرض به حریم شهدا اجحافی در حق آنهاست که خود معتقد به ارزشها هستند. این جوانها که رفته رفته به تعدادشان افزوده میشد، همگی اهل خرمشهر بودند و عنوان میکردند که خود و خانوادههایشان سالهاست با فرهنگ مقاومت و رشادت آشنا هستند و نباید به حرکت کاری آنها با دید سوءاستفاده و هتک حرمت نگاه شود. حرکتی که طبق مصوبه هیأت دولت انجام گرفته و در جهت رونق اقتصادی منطقه و اشتغال جوانان خرمشهری مفید خواهد بود. یکی از آنها که خود را از خانوادههای شهدا و عضو بسیج معرفی میکرد، حرفهای جالبی در این مورد داشت:
فکر نمیکنم در تمام ایران مردمی مانند مردم خرمشهر در جهت حفظ آبروی کشور و نظامشان این همه هزینه پرداخت کرده باشند. من و همه این بچههایی که اکنون اینجا حاضر هستیم همگی زخم جنگ را با جسم و روح خود احساس کردهایم و خود را مکلف به رعایت ارزشها میدانیم. مگر امکان دارد یک خرمشهری که سالها با فرهنگ خون و شهادت زندگی کرده حاضر به تعرض به این ارزشها بشود. من مطمئنم طرح گسترش منطقه آزاد نه تنها هتک حرمتی به این مکان مقدس نیست، بلکه منجر به گسترش امکانات رفاهی منطقه و پذیرایی هر چه بهتر از زوار خواهد شد. دوست دارم این موضوع را از جانب بچههای خرمشهر اعلام کنید که ما همیشه در صف اول حفظ انقلاب و ارزشهای مقدس آن هستیم و هیچ گاه راضی به هتک حرمتها نمیشویم.
پس از گفتوگوی کوتاهی که با چند نیروی بومی سازمان داشتم، قرار شد برای گرفتن اطاعات تکمیلی و گفتوگو با مسئولی که بتواند به صورت رسمی مواضع سازمان منطقه آزاد اروند را اعلام کند به آبادان بروم.
روحالله خزایی، مدیر روابط عمومی و بینالملل منطقه آزاد اروند، همان مسئولی بود که به همراه یکی از همکارانش توضیحاتی از ماوقع ارائه داد: قبل از هر چیز باید تأسف خودم را از این موضوع اعلام کنم که چرا بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس و سازمان منطقه آزاد اروند که هر دو نهادهایی دولتی هستند باید بر سر این مسأله با یکدیگر اختلاف پیدا کنند. ما از موضوعی ارزشی صحبت میکنیم که هیچ کدام از طرفین منکر آن نیست و همگی ما در سازمان منطقه آزاد به حفظ ارزشهای دفاع مقدس معتقد هستیم. همان طور که سردارباقرزاده نیز بارها اعلام کردهاند که مخالف توسعه اقتصادی نیستند. اما متأسفانه در این ماجرا اشتباهاتی از دو طرف سر زده که منجر به رسانهای شدن این ماجرا و حساس شدن مردم عزیز کشورمان شد، امری که آقای معصومی، ریاست سازمان نیز بارها از آن دوری کرده و به مجموعه نیز اعلام کردهاند که از توسعه تنشها جدا خوداری کنند.
لازم است در توضیح اتفاقات رخ داده گذری به پیشینه این ماجرا داشته باشم. تا قبل از سال 88 یادمان شهدای شلمچه جزو محدوده منطقه آزاد محسوب نمیشد و با وجود این سازمان در جهت رفاه حال زائران تسهیلاتی در نظر گرفته بود. اما با افزوده شدن این منطقه به اراضی سازمان، طی نشستی که با سردار باقرزاده داشیتم قرار شد قبل از هرگونه کار عمرانی، بنیاد را در جریان اقدامات خود قرار دهیم. اعتراف میکنم که در اینجا ما تنها به مصوبه دولت مبنی بر در اختیار قرار گرفتن اراضی مورد بحث بسنده کرده و با اطلاعی شفاهی به بنیاد کارمان را شروع کردیم، اما کار بنیاد نیز به هیچ وجه درست نبود که بعد از گذشت دو ماه از انجام پروژه، بدون آنکه اعتراضی ولو شفاهی به ما داشته باشند، با بسیج تعدادی نیرو به تخریب دیوارهای احداث شده اقدام کنند. الان گلایه ما از ایشان این است که چرا بدون صحبت با مسئولان سازمان دست به تخریب دیوارهای بتنی زدند تا با انتشار این مطلب، موضوع مورد اختلاف منجر به تهییج افکار عمومی شود. اگر شما نگاهی به خدمات سازمان به حریم شهدای شلمچه بیندازید میبینید که این خدمات در بین سایر یادمانهای دفاع مقدس از امتیازات ویژهای برخوردار است.
اهدای هشت دستگاه السیدی، دوآب شیرینکن، انجام امور خدماتی همانند حراست، نظافت و تعمیر و نگهداری از تأسیسات یادمان، از جمله مواردی است که سازمان منطقه آزاد خود را مکلف به انجام آن میداند. بیشتر این اقدامات حتی قبل از در اختیار گرفتن یادمان از سوی سازمان انجام میگرفت و دید من و همکارانم به این امور تنها یک وظیفه کاری نیست، بلکه اقدامی در جهت حفظ همان ارزشهایی است که به عنوان یک ایرانی خود را مکلف به آن میدانیم. صرفه نظر از اینکه کار سازمان در گسترش تأسیسات منطقه آزاد قانونی و طبق مصوبات دولت است، چه خوب بود این موضوع از ابتدا با تشکیل کارگروههایی از دو طرف حل و فصل میشد تا این بین ما به هتک حرمت خون شهدای عزیزمان متهم نمیشدیم و افکار عمومی نیز جریحه دار نمیشد. از اینجا هم اعلام میکنم که در حال حاضر سازمان منطقه آزاد در اراضی مورد اختلاف هیچ گونه اقدامی انجام نمیدهد و همان طور که مقام معظم رهبری تشکیلی کارگروههایی را برای رفع این مشکل توصیه کردهاند، منتظر نتیجه این کارگروهها که چندی پیش اولین جلسه خود را برگزار کردند خواهیم ماند و جای هیچ گونه نگرانی در این خصوص وجود ندارد.
توسعه اقتصادی و توسعه فرهنگی، تمام آن چیزی است که در این ماجرا روی کیفیت اجرای آن اختلاف نظرهایی وجود دارد. دو مقوله که هر کدام در شرایط کنونی لازم و ملزوم یکدیگر هستند و کشور به آنها نیاز دارد. هر چند مسئولان سازمان اجازه عکسبرداری از اراضی مورد اختلاف را ندادند، اما با توجه به تشکیل کارگروههایی از دو طرف، به نظر نمیرسد نگرانیهای زیادی از بابت هتک حرمت به یادمان شهدای شلمچه و از آن طرف توقف کارهای عمرانی کشور که پیش از هر جا به سود مردم محروم خرمشهر است، وجود داشته باشد.
