در سالهای اخیر اعضای آژانس بینالمللی انرژی اتمی و همینطور 187 کشور عضو معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای NPT بهلحاظ مواضع و نگرش نسبت به امنیت بینالمللی به دو طیفعمده تقسیم شدهاند طیفی متشکل از دارندگان سلاحهای هستهای که همچنان برحفظ و نگهداری سلاحهای هستهای در زرادخانههای خود اصرار دارند و همزمان به بهانه منعاشاعه حتی بر سر راه دستیابی اعضای آژانس به دانش و فناوری هستهای صلحآمیز سنگاندازی میکنند.
اما در مقابل این طیف محدود، طیف گستردهای متشکل از اکثریت اعضای آژانس قرار دارند که در قالب بحث بیداری هستهای ضمن اعتراض به راهبرد کلوپ هستهای خواستار خلع سلاح اتمی این کشورها و فراهم آمدن بسترهای مناسب برای دسترسی تمامی اعضای آژانس به دانش و فناوری هستهای صلحآمیز هستند. باتوجه به عمیق شدن شکاف بین این دوطیف بهنظر میرسد نشست بینالمللی خلع سلاح در تهران با شعار انرژی هستهای برای همه، سلاح هستهای برای هیچکس گامی برای نهادینه ساختن تلاشهای موجود برای جلوگیری از تفکر مبتنی بر آپارتاید هستهای است.
واقعیت این است که با وجود تلاشهای گسترده بینالمللی درحال حاضر 27000 کلاهک هستهای در زرادخانههای کلوپ هستهای انباشت شده است که از این تعداد بیش از 9000سلاح هستهای فقط متعلق به آمریکاست. آمریکا که در روزهای اخیر تلاش دارد با برگزاری نشست امنیت هستهای، خود را پلیس اتمی جهان معرفی کند نه تنها در کارنامه خود سابقه بهکارگیری بمب اتمی را دارد که برابر با گزارش مؤسسه بروکینگز دارای 2200کلاهک هستهای استراتژیک عملیاتی است که بهرغم امضای معاهده استارت جدید در پراگ و درصورت تصویب مجلس سنا تصمیم دارد تعداد آنها را تا حدود یک دهه آینده به 1550 کلاهک هستهای کاهش دهد.
افزون بر این آمریکا بالغ بر هزار آزمایش هستهای انجام داده است که از این تعداد 106آزمایش هستهای در اقیانوس آرام و 911 آزمایش در صحرای نوادا بوده است و این همه درحالی است که واشنگتن هنوز به معاهده منع کامل آزمایشهای هستهای CTBT نپیوسته است. اگر برخوردهای تبعیضآمیز آمریکا نظیر همکاری اتمی با اسراییل بهعنوان رژیمی که هنوز به NPT نپیوسته است و همینطور همکاری هستهای آمریکا با هند کشوری که به NPT نپیوسته است و از همه بدتر تأکید مقامات واشنگتن بر استفاده از سلاح هستهای را به فهرست عدم پایبندی آمریکا به مقررات بینالمللی هستهای اضافه کنیم در آن صورت ملاحظه میشود که موج بیداری هستهای بین کشورهای درحال توسعه عضو NPT حرکتی برای مقابله با سیاست استاندارد دوگانه واشنگتن و برخی کشورهای هستهای است که یکی از نمودهای واقعی این حرکت و فریاد عدالتخواهانه را جهانیان در نشست بینالمللی هستهای در تهران شاهد خواهند بود.
علاوه بر این باتوجه به درپیش بودن هشتمین نشست جهانی بازنگری NPT در نیویورک در روزهای آینده بهنظر میرسد شرکتکنندگان در نشست تهران درصددند توجه اعضای NPT را به این مهم جلب کنند که اکنون با گذشت چهل سال از تهیه و تدوین و اجرایی شدن معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای NPT زمان آن فرا رسید است که به جای تمرکز بیش ازحد بر مقوله عدم اشاعه بر دو ضلع دیگر مورد تأکید NPT یعنی خلع سلاح هستهای برابر با ماده 6 NPT و استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای نیز تأکید شود تا بدین ترتیب روح تازهای به روند اجرای NPT براساس دو مؤلفه عدالت و برخورداری همه اعضا از انرژی هستهای صلحآمیز دمیده شود.
