احمد طالقانی
تمایل شدید جوانان برای ادامه تحصیل در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی کلانشهرها و بهویژه دانشگاههای پایتخت، از یکسو و تجمع مراکز ممتاز علمی در تهران و برخی شهرهای بزرگ دردسرهای زیادی را برای مسؤولان و تصمیمگیران آموزش عالی کشور و همینطور خانوادهها ایجاد کرده است. به گزارش جوان در حالیکه ساختارهای آموزش عالی در کشور بهرغم تلاشهای شایان ذکر، کماکان بر پایه همان بنیانهای قبلی استوار است، امکانات موجود در برابر شیب تند تمایل متقاضیان به ادامه تحصیل و برخورداری از آموزش عالی آشکارا ناتوان به نظر میرسد. بر ایناساس، متولیان امور اگرچه با طرح پروژههایی همچون دانشگاههای غیردولتی و یا کاربردی و غیرانتفاعی، ظرفیتهایی را برای افزایش دسترسی به تحصیلات دانشگاهی ایجاد کردند اما خود به خوبی واقفند که زیر پوشش گسترش آموزش عالی، کیفیت را فدای کمیت کردهاند و اگر دستاوردهایی هم در برخی علوم بهویژه علوم پایه حاصل شده در دانشگاههایی بوده که تمایل بیشتر داوطلبان نخبه عمدتاً بدانها معطوف است. رقابت نفسگیر داوطلبان نخبه برای حضور در دانشگاههایی همچون شریف، تهران، پلیتکنیک، شهید بهشتی، علامه طباطبایی و برخی دانشگاهای دولتی شناخته شده، ناظر برهمین مدعاست.
تأکید وزارت علوم بر بومیگزینی دانشجویان برای کاهش مشکلات
در این میان وزارت علوم به عنوان متولی و سیاستگذار اصلی در حوزه تحصیلات عالی چندی پیش با اجرای شیوهنامهای تحت عنوان بومیگزینی تلاش کرد که اندکی از مهاجرتهای علمی جوانان نخبه و مستعد شهرستانی به دانشگاههای معتبر کشور را مهار و در حقیقت خود را در برابر برخی مشکلات این مهاجرتهای علمی رها سازد. مشکلاتی همچون سرمایهگذاری در امور رفاهی و ساخت و تجهیز مجتمعهای خوابگاهی و برخی معضلات فرهنگی و اخلاقی در این میان قابل اشاره است. به گزارش «جوان» این طرح که مساعدتها و بسترسازیهای شورای انقلاب فرهنگی موجب شده بود، وزارت علوم در اجرای آن چندان احساس تنهایی نکند به محض اجرا، اعتراضات زیادی را میان داوطلبان ورود به کنکور برانگیخت. در این میان، ادعای اعمال تبعیض، فصل مشترک این اعتراضات را تشکیل میداد. از سوی دیگر به گفته رئیس سازمان سنجش، کنکور88 بر مبنای80 درصد بومیگزینی استانی، ناحیهای و منطقهای برگزار میشود و دقت در این موضوع که سهمیهبندی جنسیتی و بومیگزینی عامل اساسی اعتراضات تعدادی از داوطلبان و کارشناسان آموزش عالی پس از اعلام نتایج کنکور سال 87 بود، تکرار آن بدون پیشبینیهای لازم برخی مسامحهکاریها و بیتدبیریها را در ذهن تداعی میکند. در همین رابطه یکی از نمایندگان مردم تهران در خانه ملت میگوید: نظر به اینکه ریشه نابسامانی در کنکور سال 87 بحث بومیگزینی بوده است، امیدواریم در کنکور امسال ساماندهی لازم در شورای عالی انقلاب فرهنگی داده شود.
دکتر علی عباسپور رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی معتقد است درصدهای بومیگزینی که موجب اخلال در کنکور سال 87 شد باید هر چه سریعتر در شورای عالی انقلاب فرهنگی مورد بازبینی واقع شود و با شفافیت در اختیار داوطلبان قرار بگیرد.
بومیگزینی از نارساییها میکاهد
در این میان برخی کارشناسان و صاحبنظران حوزه آموزش عالی نقطهنظرات متفاوتی را در مورد این مصوبه ابراز کردهاند.
دکتر عباس قدس رضوی استاد دانشگاه در این مورد معتقد است که در حال حاضر اجرای این مصوبه با توجه به نارساییهایی که در دانشگاها و موسسات آموزش عالی کشور به چشم میخورد میتواند تا حدودی از مشکلات بکاهد. او میگوید: هم اکنون ما با تمایل شدید دختران برای ادامه تحصیل مواجهیم که همین موضوع در کنار پارامترهای دیگری از جمله امید به سرنوشت بهتر و یا کسب آزادیهای بیشتر و رهایی از برخی محدودیتها بسیاری از آنان را راغب میکند برای ادامه تحصیل دانشگاههای پایتخت را انتخاب کنند اما این موضوع تازه آغاز یکسری نابسامانیها و ناهنجاریهای فرهنگی است.
این استاد دانشگاه کمبود امکانات دانشگاهها در زیرساختها و بهویژه امکانات خوابگاهی را به عنوان شاهد مدعای خود عنوان میکند و میگوید: واقعاً ساماندهی این تعداد دانشجوی شهرستانی برای مسؤولان دانشگاهها دشوار و غیرممکن است. از سویی به دلیل کمرنگ شدن نظارت خانوادهها برخی آسیبهای رفتاری و اخلاقی تکثیر میشود که در صورت ادامه وضع موجود اجتناب پذیر است.
بومیگزینی پاک کردن صورت مسأله است
اما این راهکار مخالفان زیادی هم دارد. آنها میگویند تا زمانی که سطح کیفی دانشگاههای سایر شهرها به دانشگاههای مرکز کشور نزدیک نشود در بر همان پاشنه میچرخد. آنها میگویند بسیاری از دانشجویان شهرستانی واقعاً دغدغه افزایش توان علمی خود را دارند و دانشگاههای شهرستانها پاسخگوی نیازهای آنان نیست. در پاسخ به این اعتراضات و نقطهنظرها علیرضا مخبر دزفولی دبیر شورای انقلاب فرهنگی میگوید: جهتگیری مصوبه بومیگزینی کنکور صحیح است و نباید راضی شویم استعدادهای خوب و نخبگان، مناطق بومی خود را خالی کنند. او معتقد است: وقتی حجم قابلتوجهی از نخبگان به شهرهای دیگر مهاجرت کنند و دیگر به شهر خود باز نمیگردند چرا باید قبول کنیم برخی از مناطقی که دارای استعدادهای خوب هستند از وجود این استعدادها پس از متخصص شدن محروم بمانند.
