این روزها واشنگتن برای اینکه بتواند طرح تحریمهای فلج کننده علیه ایران را باب دل خود تنظیم کند کارناوالی از سفرهای سیاسی را به منطقه و سراسر جهان ترتیب داده است. اما خبرهای ریز و درشتی که از سرویسهای مختلف اطلاعاتی و سرویسهای خبری به دست آمده، نشان میدهد که این کشور هنوز نتوانسته آنگونه که دلخواهش است برای خود همصدایی پیدا کند. البته این اولین بار نیست که آمریکا برای تحریم ایران هر چه دست و پا میزند چیزی جز بن بست سیاسی نصیبش نمیشود. هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه بعد از اینکه به کشورهای منطقه سفر و با مقامات سیاسی، اطلاعاتی و نظامی آنها ملاقات کرد، در یکی از جلسات استماع کنگره آمریکا با خوش بینی گفت: تحریمهای فلج کننده علیه برنامه هستهای ایران در یک تا دو ماه آینده اعمال خواهد شد. اما به نظر میآید برای اجرای این کار با مشکلات دست و پاگیری روبهرو است
تشدید اختلاف در کاخ سفید درباره ایران
بازخوانی اخباری که طی یک سال اخیر از سوی واشنگتن درباره جمهوری اسلامی ایران منتشر شده است نه تنها نشان از آشفتگی در تصمیم گیری نسبت به تهران مشاهده میشود بلکه از اختلافات شدید مقامات کاخ سفید در این باره خبر میدهد. اگر چه هیلاری کلینتون به این دلیل که در ابتدای فعالیتهای سیاسی خود یک جمهوریخواه بود مواضع کاملاً ضد ایرانی و نزدیک نومحافظهکاران اتخاذ میکند اما بسیاری هستند که هیچ علاقهای به تشدید فشار به ایران ندارند زیرا سناریوهای دیگری را در ذهنشان میپرورانند.
با وجود مواضع تند کلینتون درباره ایران، منابع خبری غرب اعلام کردهاند آمریکا قصد ندارد تحریمهای فلج کننده را به ایران تحمیل کند. واشنگتن بهانه این عقب نشینی را فشار نیامدن به مردم ایران عنوان کرده است. فیلیپ کراولی، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در گفت و گو با خبرگزاری رویترز گفت: هدف واقعی ما این است که که راههایی بیابیم تا بتوانیم در عین حال که از مردم ایران حمایت میکنیم، دولت تهران را تحت فشار قرار دهیم. خبرگزاری فرانسه نیز اخیرا با ارائه گزارش کاملی از شکاف داخلی بین مقامات آمریکایی در قبال موضعگیری در خصوص رویارویی با برنامه هستهای ایران را به تصویر کشیده و از آن به عنوان یکی از دلایل شکست آمریکا در برابر نام برده است.
اروپا و آمریکا رویاروی هم
اگرچه به شکل سنتی گمان میرود که اروپا سیاستهای بینالمللی خود را با آمریکا هماهنگ میکند اما نگاه دقیقتر به این مسأله نشان میدهد که اینگونه نیست و اروپا در بسیاری از موارد مواضع مخالف آمریکا را دنبال میکند که این اختلاف درباره مسائل هستهای ایران و نوع تحریم علیه تهران خود را نشان داده است. خبرگزاری فرانسه در گزارش اخیر خود از شکاف بین این دو خبر داده است. اگر چه هفته نامه آلمانی اشپیگل به نقل از آنجلا مرکل نوشته است که صدراعظم آلمان به دنبال راضی کردن چین و روسیه برای موافقت با تحریم ایران است اما باید در نظر داشت که اروپا به دلیل اختلافات سیاسی و اقتصادی با آمریکا به دنبال تحریمهای فلج کننده نیست بلکه از طرح تحریمهای ضعیف تری استقبال میکند.
1+5و اعضای غیر دائم شورا مخالف تحریم
تحریمهای پیشنهادی آمریکا مانع دیگری را نیز جلوی پای خود میبیند. جدای از اینکه اعضای دائم مختلف شورای امنیت که بخش بزرگی از گروه 1+5 را تشکیل میدهند، درباره مسائل مختلف بینالمللی به خصوص موضوع هستهای ایران با یکدیگر اختلافات شدید دارند، نباید از اعضای غیردائم این شورا گذشت. روزنامه آمریکایی لس آنجلستایمز در گزارشی در این باره نوشت: مخالفت برخی از کشورهای غیر دائم شورای امنیت مثل برزیل، لبنان، ترکیه و... نیز با توجه به اینکه برخی از کشورهای دائم شورا با اینگونه تحریمها مخالف هستند یا دستکم به آن رای ممتنع میدهند، میتواند آمریکا را به مخاطره بیندازد. آمریکا برای تصویب چهارمین قطعنامه تحریم علیه ایران به 9 رای از 15 عضو شورای دائم و غیردائم شورای امنیت نیازمند است.
پای چین بر گلوی آمریکا
چین از زمانی که تصمیم گرفته است در نظام بینالملل قد بکشد همیشه به عنوان خاری بر چشم آمریکا نمود پیدا کرده است. پکن در آستانه تلاشهای آمریکا برای تنظیم تحریمها علیه ایران در شورای امنیت ملل، مثل گذشته موضع مخالف گرفته و گفته است: با تحریم علیه ایران مخالف است. کینگ گانگ، سخنگوی وزارت خارجه چین در کنفرانس مطبوعاتی پکن تأکید کرد: هر گونه راه حلی از طریق توافق با ایران درباره غنی سازی اورانیوم صورت گیرد.
روسها به دست پا افتادهاند
بعد از اینکه روسها در روزهای اخیر خود را با سیاستهای آمریکا هماهنگتر کردند و گفتند که برای فشار به ایران باید تهران را تحریم کردند، مقامات سیاسی و هستهای کشور نیز تصمیم گرفتند در رایزنیهای آینده با فاصله گرفتن از مسکو با ترکیه و ژاپن هماهنگ شوند. این سیاست باعث شد تا روسها به تب و تاب بیفتند تا همسایه جنوبی خود را بار دیگر راضی کنند. سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه در موضعی مخالف با حرفهای چند روز قبل روسیه با تأکید بر اینکه هیچ مدرکی دال بر تلاش ایران برای تولید سلاح هستهای به دست نیامده است، اعلام کرد که ایران کاملاً حق دارد تا به غنیسازی اورانیوم ادامه دهد. وی افزود: روسیه کاملاً مخالف تحریمهای است که میتواند به ایران آسیب برساند.
لاوروف حتی برای اینکه بتواند اعتماد از دست رفته ایران از روسیه بازگرداند تأکید کرده است که مسکو قطعاً به محضی که مشکلات فنی ارسال سامانه اس- 300 به ایران حل شود این سامانه را در اختیار تهران قرار خواهد داد.
تل آویو همچنان در بنبست
اسراییل که مهمترین حامی و مشوق حمله نظامی به ایران است با مواضع اخیر کشورهای مختلف درباره ایران سراسیمه شده است. ایهود باراک، وزیر جنگ رژیم صهیونیستی در تماس با رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا تأکید کرده است که آمریکا باید خود را برای تحریمهای فلج کننده علیه ایران متمرکز کند. جف مورل، سخنگوی پنتاگون در این باره گفت: هر دو طرف توافق کردهاند که هم اکنون زمان آن فرارسیده است تا تحریمها ایران شدیدتر شود.
تحریمهای دست و پا بسته علیه ایران
خبرگزاری رویترز با اشاره به اینکه روسیه و چین و همچنین برخی از کشورهای غیردائم شورای امنیت مخالف تحریم علیه ایران هستند، تأکید کرد که آمریکا شاید در نهایت به این تن دهد که تحریمها کاملا نمادین وضع شود و پیش نویش تحریم از سوی چهار کشور آمریکا، انگلیس، فرانسه و آلمان راه به جایی نبرد.
