3-وزارت کار و امور اجتماعی
حمایت از کودکان در برابر استثمار اقتصادی و انجام هرگونه کاری که زیان بار و یا توقفی در آموزش وی ایجاد کند و یا برای بهداشت جسمی، روحی، اخلاقی و یا پیشرفت اجتماعی وی مضر باشد که در بند 1 ماده 32 کنوانسیون حقوق کودک به آن تصریح شده، نظارت بر اجرای «قانون تصویب کنوانسیون ممنوعیت و اقدام فوری برای محو بدترین اشکال کار کودک و توصیه نامههای مکمل آن که مصوب 8/8/1380 و نیط نظارت بر اجرای قانون کار مصوب 1361 از جمله مهمترین وظایف وزارت مذکور میباشد. ذیلاً برخی از مواد قانون کار و نظارتی که وزارت کار و امور بر نحوه اجرای آنها باید داشته باشد ذکر میشود:
ماده 79- به کار گماردن افراد کمتر از 15 سال تمام ممنوع است.
ماده 80- کارگری که سنش بین 15 تا 18 سال تمام باشد، کارگر نوجوان نامیده میشود و در بدو استخدام باید توسط سازمان تأمین اجتماعی مورد آزمایشهای پزشکی قرار گیرد.
ماده 81- ...پزشک درباره تناسب نوع کار با توانایی کارگر جوان اظهار نظر میکند و چنانچه کار مربوط را نامناسب بداند کارفرما مکلف است در حدود امکانات خود شغل کارگر را تغییر دهد.
ماده 81-ساعات کار روزانه کارگر نوجوان نیم ساعت کمتر از ساعت کار معمولی کارگران است.
ماده 83-ارجاع هر نوع کار اضافی و انجام کارهای سخت و زیان آور و خطرناک و حمل بار با دست بیش از حد مجاز و بدون استفاده از وسایل مکانیکی برای کارگر نوجوان ممنوع است.
ماده 84-در مشاغل و کارهایی که به علت ماهیت آن با شرایطی که در آن انجام میشود برای سلامتی که اخلاق کارآموزان و نوجوانان زیان آور است. حداقل سن کار 18 سال تمام خواهد بود به تشخیص این امر با وزارت کار و امور اجتماعی است.
ماده 96-به منظور اجرای صحیح این قانون ... اداره کل بازرسی وزارت کار و امور اجتماعی با وظایف ذیل تشکیل میشود.
الف- نظارت بر اجرای مقررات ناشر بر شرایط کار به ویژه مقررات حمایتی مربوط به ... کارگران نوجوان
ماده 12- کارآموز به افراد ذیل اطلاق میشود:
ب- افرادی که به موجب قرارداد کار آموزی به منظور قرار گرفتن حرفهای خاص برای مدت معین که زائد بر سه سال نباشد در کارگاهی معین به کارآموزی توأم با کار اشتغال دارند، مشروط بر آنکه سن آنها از 15 سال کمتر نبوده و از 18 سال تمام بیشتر نباشد.
ماده 117- کارآموزی توأم با کار نوجوانان تا سن 18 سال تمام... در صورتی که از حد توانایی آنان خارج نبوده و برای سلامت و رشد جسمی و روحی آنان مضر نباشد.
2-کمیسیون حقوق بشر اسلامی و پیشبرد حقوق کودک
در اساسنامه کمیسیون تفکیکی بین انسان بالغ و کودک نشده بلکه در موارد مختلف ضرورت حمایت از همه انسانها و دفاع از طرق مختلف به اطلاع کمیسیون میرسد مورد تأکید قرار گرفته (مواد 1 و 5 اساسنامه) و ضرورت همکاری با سازمانهای ملی و بینالمللی حقوق بشر و همچنین بررسی چگونگی اجرای تعهدات بینالمللی ایران در زمینه حقوق بشر که طبیعتاً یکی از آن تعهدات کنوانسیون حقوق کودک میباشد، یکی از اهداف اولیه کمیسیون لحاظ شده است. (بندهای 5 و 6 ماده 5 اساسنامه).
به همین دلیل نگرش وسیع و فراگیر کمیسیون نسبت به عرضههای مختلف حقوق انسانها به طور طبیعی موضوع حقوق کودک یکی از زمینههای فعالیت کمیسیون و زیر مجموعههای آن بوده و روز به روز برحسب گسترش فعالیتها و افزایش توان این نهاد پیگیری حقوق کودک نیز ابعاد وسیعتری پیدا میکند. امروزه بخشهایی که در کمیسیون هر یک به نحوی در موضوع کودک نیز فعال هستند عبارتند از: کمیتههای چهارگانه کمیسیون (مراقبت و پیگیری داخلی، مراقبت و پیگیری خارجی، علمی، زنان و کودک) ادارات و دفاتر تمام وقت دبیرخانه خصوصاً اداره امور حقوقی و پیگیری شکایات مردمی اداره نظارتهای حقوق بشری، اداره آموزش و تحقیق، اداره روابط بینالمللی، اداره مشارکتهای مردمی، اداره ترجمه، کتابخانه و مرکز اسناد کمیسیون هر یک به نوعی بخشی از توان و تلاشهایشان به موضوع حقوق کودک نیز معطوف میباشد.
به طور کلی چگونگی ارتباط و فعالیت هر یک از بخشهای کمیسیون در زمینبه حقوق کودک به شرح زیر میباشد:
1-کمیتههای چهارگانه کمیسیون که عموماً با حضور شخصیتهای برجسته علمی و اجتماعی تشکیل میشود خصوصاً کمیته علمی و کمیته زنان و کودکان در دستور کار سالانه خود همواره به موضوع حقوق کودک عنایت داشته و راهکارهای کوتاه مدت و بلند مدت برای پیشبرد حقوق بشر کودکان را مورد بررسی قرار داده و میدهند. کمیته علمی کمیسیون در بررسی کنوانسیونهای بینالمللی که ایران به آنها نپیوسته از جمله کنوانسیون منع شکنجه با کنوانسیون رفع همه اشکال تبعیض علیه زنان توجه جدی به آثار اجرای کنوانسیون مزبور در زمینه حقوق کودک نیز داشته و این امر در توصیههای نهایی کمیسیون به دولت و قوه قضائیه منعکس گردیده است.
2-اداره امور حقوقی و پیگیری شکایات مردمی که همه در گزارشات و شکایات واصله از داخل کشور را مورد بررسی قرار میدهد به طور طبیعی در هر یک از عرصههای حقوق کودک که متوجه نقض شود آن را مورد بررسی قرار میدهد. تاکنون در میان بیش از 4 هزار شکایت و گزارش که اداره مزبور مورد پیگیری قرار داده موارد متعدد مربوط به کودکان بوده است. مواردی از قبیل پیگیری گزارش کودک آزاری، پیگیری مشکلات موردی دادگاه اطفال، پیگیری مشکلات مربوط به وضعیت زندان نوجوانان و کانونهای اصلاح و تربیت، مشکلات مربوط به کار کودکان و ... از جمله محورهایی است که در امور حقوقی راجع به آنها پروندههایی وجود دارد و پس از وصول شکایت فردی یا گزارش دریافتی پیگیریهای مختلف به عمل آمده تا مشکل حل شود و در خیلی موارد منجر به حصول نتیجه شده است.
