جعفر تکبیری- «بسیج یعنی نیروی کارآمد کشور برای همه میدانها».
شاید این جمله که از زبان مقام معظم رهبری نقل شده است، گویای تمامی ابعاد وجودی بسیج در کشور باشد، چرا که هیچ کس گمان نمیکرد زمانی که معمار کبیر انقلاب اسلامی در پنجم آذرماه سال 1358 درست کمتر از یک سال پس از به ثمر نشستن نهال انقلاب اسلامی، امضای خود را بر فرمان تشکیل این نهاد مقدس رسم میکردند، بسیج بتواند سکاندار پیشرفت و پیروزی کشور در عرصههای مختلف نظامی، سیاسی و فرهنگی باشد.
جستوجو در ادبیات انقلاب اسلامی بیانگر این مطلب است که در اندیشه امام (ره) بسیج نهادی اجتماعی با ابعاد متعدد است که میتواند پاسخگوی نیازهای گوناگون جامعه باشد و در راستای پیشرفت و اعتلای نظام گام بردارد. از این رو تشکیل بسیج در روزهای نخستین پیروزی انقلاب اسلامی موید این مطلب است که بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران با تشکیل بسیج اهدافی فراتر از نگرشهای نظامی داشتند، چرا که در زمان تشکیل این نهاد مقدس نیازهای نظامی کشور در اولویتهای رده پایین قرار داشت و مهمترین دغدغه امام (ره) و مسؤولان دلسوز کشور تغییر رویکردهای فرهنگی و اجتماعی به جا مانده از دوران طاغوت بود.
علاوه بر این جبران کمبودهای شدید و خلأهای موجود، ناشی از حکومت بلندمدت پدر و پسر پهلوی بر ملک ایران یکی دیگر از اهداف مقدس تشکیل بسیج از سوی امام خمینی (ره) بود.
رویکرد دفاعی بسیج
با آغاز تهاجم رسمی رژیم بعث عراق به مرزهای ایران ماهیت نظامی بسیج نیز شکل گرفت و این نهاد وظیفهای جدید که همان دفاع از مرزهای میهن اسلامی بود را در شناسنامه هویتی خود درج کرد. دشمن که سودای فتح سه روزه تهران و ساقط کردن درخت انقلاب را در سر میپروراند، درنخستین روزهای آغاز جنگ با سیل مردمی مواجه شد که با دستان خالی برای دفاع از مرزهای خاکی و اعتقادی خود روانه میدان نبرد شده بودند و با کمترین امکانات، دفاعی جانانه از خود نشان دادند و 24 روز در خرمشهر در مقابل ارتش تا دندان مسلح بعثی مقاومت کردند. این در حالی است که به دلیل بیکفایتی مسؤولان وقت و عدم اعزام نیرو و تجهیزات مناسب، نیروهای مردمی بسیج با حداقل توان در مقابل ارتش عراق مقاومت میکردند. بسیج در ادامه جنگ نیز با درکنار هم قرار دادن نیروهای مردمی و اعزام آنها به جبهههای جنگ نقش مهمی در تغییر فضای جنگ و پیروزی مکرر رزمندهها داشت. در همین حال نیز بسیج ضمن حضور در جبهههای جنگ، وظیفه تأمین امنیت داخلی کشور را که با عملیاتهای تروریستی منافقین چهرهای ناامن به خود گرفته بود نیز به عهده داشت و در کنار تمامی اینها همچنان وظایف اصلی خود در قبال مسؤولیتهای فرهنگی و اجتماعی را انجام میداد.
بسیج در دوران سازندگی
با پایان یافتن جنگ عملاً تهدیدات نظامی نیز به حداقل رسید و بسیج نیروی خود را بر بازسازی خرابیهای جنگ 8 ساله قرار داد. این نیروی مردمی با بهرهگیری از تجربیات به دست آمده در طول دفاع مقدس ضمن بازسازی این خرابیها، شروع به ساخت و تجهیز طرحهای مختلف صنعتی و اقتصادی جدید کرد تا پس از پشت سر گذاشتن رکود ناشی از حاکمیت پهلوی و جنگ تحمیلی کشور به یکی از قدرتهای اول منطقه و جهان تبدیل شد.
تقابل مجدد بسیج با قدرتهای بزرگ جنگ نرم
دشمنان ایران اسلامی پس از ناکامی در براندازی انقلاب اسلامی از طریق تهدیدات سخت و نیمهسخت، رویکرد جدیدی با عنوان جنگ نرم را آغاز کردند تا شاید از این طریق موفق به ایجاد خلل در ستونهای انقلاب اسلامی شوند.
جنگ نرم در حقیقت شامل هرگونه اقدام روانی و تبلیغات رسانهای است که جامعه هدف یا گروه هدف را نشانه میگیرد و بدون درگیری نظامی و گشوده شدن آتش، رقیب را به انفعال یا شکست وا میدارد و هدف اصلی در این نگاه تغییر نظامهای سیاسی است.
شاید اولین جرقههای جنگ نرم علیه نظام جمهوری اسلامی، آغاز تهاجم فرهنگی علیه انقلاب بود تا با به چالش کشیدن باورهای انقلابی و هویت اسلامی که نقطه تمایز انقلاب ایران با دیگر کشورها است، بتوانند اهداف سلطهجویانه خود را عملی کنند. در ادامه نیز بهرهگیری از شبیخون فرهنگی و ناتوی فرهنگی از دیگر ابزارهایی بود که دشمنان ایران اسلامی برای براندازی جمهوری اسلامی به کار بستند. نهایتاً آغاز عملی و رسمی جنگ نرم علیه جمهوری اسلامی با پایان یافتن انتخابات دهم ریاست جمهوری حالتی علنی به خود گرفت و در این بین باز نیروهای مردمی بسیج بودند که در صف اول مقابله با تهدیدات نرم و جنگ نرم قرار گرفتند.
در حقیقت بسیج مهمترین منبع قدرت نرم کشور برای مقابله با جنگ نرم دشمن بود که سهم عمدهای از خنثیسازی این تهدیدات را به عهده گرفت، چراکه بسیجیان با بهرهگیری از آموزشهای فرهنگی و اعتقادی پایگاه اصلی فرماندهی و هدایت این نبرد را در اختیار گرفتهاند و هماکنون با درک و شناخت فضای جنگ نرم در حال توسعه زیرساختهای لازم برای این جنگ هستند تا در آینده نزدیک بتوانند از حالت یک قدرت پدافندی به یک قدرت آفندی و مهاجم در جنگ نرم تبدیل شوند.
به همین لحاظ سردار نقدی رئیس جدید سازمان بسیج مستضعفین با تبیین شعار دهه چهارم بسیج که همان سازندگی، جهاد علمی، تهذیب نفس، اخلاق و خدمت به مردم است در راستای توسعه زیرساختهای مقابله نرم گام برداشته است.
بی شک مهمترین عرصه جنگ نرم در حوزه ادراکات، عواطف و تغییر باورها و ارزشها است و فعالیت بسیج برای جهاد علمی، تهذیب نفس، اخلاق و خدمت به مردم باعث پایین آمدن نقاط ضربهپذیر مردم در جنگ نرم میشود و از طرف دیگر با توسعه این اعمال اعتماد مردم به نظام و انقلاب افزایش یافته و حتی هر فرد به عنوان یک سرباز درمقابل تهدیدات نرم خواهد ایستاد و امکان تحقق ارتش 70 میلیونی نه برای تهدیدات سخت و نظامی بلکه برای تقابل و تهاجم نرم فراهم میشود. بدون شک بسیج با بدنه مردمی خود انعطاف بالایی در مقابل هر نوع تهدید دارد و این موضوع در پیروزیهای مکرر این نیروی مردمی در جنگهای سخت، نیمهسخت و نرم به اثبات رسیده است و قطعاً در آینده نیز با تغییر ماهیت تهدیدها، بسیج نیز متناسب با آن تهدید شکل جدید به خود خواهد گرفت تا نیروی دفاعی قابل اعتمادی برای تمامی عرصهها باشد. این تغییرات متناسب در بسیج است که این نیرو را نسبت به تمامی نیروهای مردمی در دنیا متمایز میکند.
