جوان آنلاین: رئیسجمهور اوکراین میگوید که دونالد ترامپ رهبران اروپایی را برای پایان دادن به جنگ اوکراین از طریق توافق با روسیه تحت فشار قرار داده؛ موضعی که در کنار تحرکات دیپلماتیک واشینگتن و مسکو درباره آینده امنیت اروپا، بار دیگر موقعیت دشوار کشورهای اروپایی را آشکار میکند.
ولودیمیر زلنسکی روز شنبه ۲۱ نوامبر گفت که رئیسجمهور امریکا در گفتوگو با رهبران اروپایی گفته که آنها هزینه زیادی برای حمایت از اوکراین میپردازند و در صورت دستیابی به توافق صلح با روسیه میتوانند این منابع را در داخل کشورهای خود هزینه کنند. رئیسجمهور اوکراین این اظهارات را لزوماً تهدیدآمیز توصیف نکرد، اما همزمان درباره آمادگی ولادیمیر پوتین برای مصالحه ابراز تردید کرد. این اظهارات در شرایطی بیان شده که دولت امریکا تلاش دارد مسیر تازهای برای پایان جنگ اوکراین باز کند؛ مسیری که در آن، واشینگتن و مسکو درباره ترتیبات امنیتی اروپا نیز گفتوگو میکنند و کشورهای اروپایی نگرانند که نتیجه مذاکرات بدون نقشآفرینی مؤثر آنها تعیین شود. واکنش مقامهای اروپایی به این اظهارات، بیش از هر چیز نگرانی آنها را از کنار گذاشته شدن در تصمیمگیری درباره امنیت خودشان نشان میداد. کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در واکنش به پیشنهاد ترامپ گفته است که اروپا از قبل ساختار امنیتی مشخصی دارد و ولادیمیر پوتین حق وتو بر امنیت این قاره را ندارد. رادوسواف سیکورسکی، وزیر خارجه لهستان نیز هشدار داد توافقی درباره آینده اوکراین و اروپا که بدون مشارکت آنها شکل بگیرد، نهتنها نامطلوب، بلکه عملاً غیرقابل اجرا خواهد بود.
در مقابل، آسوشیتدپرس روز شنبه نوشت که استقبال مسکو از پیشنهاد ترامپ برای گفتوگو درباره امنیت اروپا، فرصتی برای کرملین فراهم کرده است تا مطالبات پیشین خود را درباره محدود کردن حضور نظامی ناتو در اروپای شرقی و جلوگیری از عضویت اوکراین در این ائتلاف دوباره مطرح کند.
در لندن، وس استریتینگ، وزیر دفاع انگلیس، در سفر به کییف در ۲۱ نوامبر، حملات روسیه به مناطق مسکونی اوکراین را محکوم کرد و خواستار افزایش حمایت از این کشور شد. این موضعگیری در حالی صورت گرفت که دولت امریکا در حال پیشبرد مذاکرات با روسیه است و برخی دولتهای اروپایی نسبت به جهتگیری تازه واشینگتن نگرانی دارند. این اختلاف رویکرد در نشست مشترک اتحادیه اروپا و انگلیس در بروکسل در ۲۰ نوامبر نیز آشکار شد؛ جایی که دو طرف بر تقویت همکاریهای دفاعی، امنیت دریایی و مقابله با تهدیدهای ترکیبی توافق کردند و بر ادامه حمایت از اوکراین تأکید داشتند. با این حال، تأکید بر همکاری امنیتی اروپا بهخودیخود به معنای برخورداری این قاره از ظرفیت مستقل برای تأثیرگذاری بر تحولات نیست؛ بهویژه آنکه آینده حضور نظامی امریکا در اروپا نیز همچنان محل تردید است.
تحت چنین شرایطی، فاصله میان سیاست رسمی در اروپا با نگاه افکار عمومی، وضعیت را برای اروپاییان پیچیدهتر کرده است. روزنامه لوموند پیشتر روز ۹ نوامبر نوشته بود اگرچه ۷۶ درصد اروپاییها در نظرسنجی بهار یوروبارومتر از ادامه حمایت اتحادیه اروپا از اوکراین پشتیبانی کردهاند، اما در کشورهایی مانند ایتالیا، آلمان، فرانسه و اسپانیا، بخش قابل وجهی از مردم ترجیح میدهند جنگ از طریق مذاکره پایان یابد؛ حتی اگر این مسیر به واگذاری بخشی از سرزمینهای اوکراین منجر شود. در ایتالیا، مخالفت افکار عمومی با ارسال کمکهای نظامی به اوکراین به یکی از موضوعات اختلاف میان دولت و جامعه تبدیل شده است. نظرسنجی مؤسسه پولینگ اروپا در نوامبر نشان میدهد ۶۲ درصد پاسخدهندگان اروپایی از بازگشت به تأمین گاز از روسیه، پیش از پایان جنگ یا پس از آن، حمایت میکنند. این آمار نشان میدهد ملاحظات اقتصادی و انرژی همچنان بر نگاه بخشی از جامعه اروپا به مناسبات با مسکو تأثیر میگذارد.
در چنین شرایطی، اروپا با مسئلهای فراتر از اختلاف بر سر اوکراین مواجه است: چگونه میتواند در نظمی که امریکا و روسیه درباره بخش مهمی از ترتیبات امنیتی آن مذاکره میکنند، جایگاه مستقلی داشته باشد؟ در لندن، بار دیگر بحثها درباره بازگشت به اتحادیه اروپا مطرح شده است، ولی ترزا می، نخستوزیر پیشین بریتانیا، گفته است در این بحث پرسشی هست که هیچکس واقعاً مطرح نمیکند: اتحادیه اروپا در آینده چه شکلی خواهد بود؟ چون اتحادیه اروپا در حال حاضر با اتحادیهای که ما از آن خارج شدیم، یکی نیست.