۹ ماه جنگ ترکیبی و حضور مردم در میدان، یک واقعیت را آشکارتر کرد: دفاع از ایران فقط به توان نظامی محدود نیست، به جامعهای نیاز دارد که در لحظه تهدید، آگاه، آماده، منسجم و برخوردار از شبکههای اعتماد باشد ۹ ماه جنگ ترکیبی و حضور مردم در میدان، یک واقعیت را آشکارتر کرد: دفاع از ایران فقط به توان نظامی محدود نیست، به جامعهای نیاز دارد که در لحظه تهدید، آگاه، آماده، منسجم و برخوردار از شبکههای اعتماد باشد. از این منظر، حکم ۱۹ مرداد برای انتصاب رئیس جدید سازمان بسیج مستضعفین فراتر از جابهجایی مدیریتی، با تأکید بر «تعمیق فرهنگ بسیج»، «تقویت شبکه اطلاعات مردمی و فناوری»، «گسترش خدمت جهادی و محلهمحور»، و «ترویج الگوی مقاومت» نشانه ترسیم افقی تازه برای نقش بسیج است. هفته بسیج امسال، فرصتی است تا نسبت این افق با تجربه میدان و نیازهای آینده کشور سنجیده شود.
بسیج در دوراهی ماندن در نقش نیرویی که هنگام حادثه فراخوانده میشود، یا تبدیلشدن به زیرساخت پایدار دفاع مردمی ایستاده و به انتخاب دوم و رویکرد جدید میاندیشد. انتخاب دوم به معنای جایگزین کردن نیروهای مسلح یا نهادهای تخصصی نیست؛ یعنی آمادهسازی جامعه برای پشتیبانی هوشمندانه از امنیت و تابآوری کشور، پیش از آنکه بحران فرا برسد. تجربه ماههای جنگ نشان داد که حضور مردم، وقتی با آگاهی، نظم و تقسیم مسئولیت همراه شود، میتواند پشتوانهای تعیینکننده برای ایستادگی ملی باشد. ثبتنام ۳۱ میلیون نفر در جمعیت جانفدایان نیز از ظرفیتی بزرگ حکایت دارد، اما ثبتنام، آغاز کار است، نه معادل آمادگی. این سرمایه باید با سرعت به آموزش، مهارت، سازماندهی داوطلبانه و مسئولیت روشن تبدیل شود.
در این منظومه، شبکه اطلاعات مردمی جایگاهی مهم دارد. تهدید امروز ممکن است با شایعه، خبر جعلی، شناسایی آسیبپذیری زیرساختها یا عملیات روانی آغاز شود. شبکهای آگاه و آموزشدیده میتواند نشانههای خطر را بهموقع گزارش کند، در بحران به گردش درست اطلاعات کمک برساند و روایت مستند را در برابر دروغ تقویت کند. چنین ظرفیتی در چارچوب قانونمندی، نظارتپذیری و رعایت حریم خصوصی، با مرزبندی روشن و قابل اعتماد به شبکه هشدار مردمی و چشمان بیدار و باز جامعه تبدیل میشود.
در کنار آن، خدمت اجتماعی جای مأموریت دفاعی را نمیگیرد؛ پشتوانه آن را میسازد. وقتی گروه جهادی در محلهای محروم به حل مسئله آب، درمان یا بازسازی خانهای آسیبدیده کمک میکند، در کنار خدمترسانی به مردم، اعتماد و پیوندی میسازد که در روز بحران، همکاری و ایستادگی را ممکنتر میکند. دفاع مردمی بدون ریشه داشتن در زندگی مردم، به فراخوانی کوتاهمدت محدود میماند. مسجد و محله میتوانند محل شکلگیری همین پیوند باشند؛ بهویژه اگر نسل زد و آلفا در آنها صرفاً مخاطب نباشند و با انتخاب و ابتکار خود نقش بگیرند. ارتباط بسیج محلات با بسیج دانشآموزی و همکاری واقعی با آموزشوپرورش، راهی برای پیوند نسل آینده با مسئولیت اجتماعی و آمادگی ملی است.
پس «منظومه قدرت ملی» به معنای تبدیل بسیج به سازمانی خدماتی یا گسترش بیحد تشکیلات نیست. معنایش آن است که دفاع، آگاهی، اعتماد، مهارت و مشارکت مردم در کنار هم قرار گیرند؛ تا کشور هم در برابر تهدید مقاومتر باشد و هم پس از بحران سریعتر برخیزد. فرهنگ مقاومت نیز زمانی الهامبخش میشود که در کارآمدی، انضباط، صداقت و خدمت دیده شود، نه فقط در شعار.
هفته بسیج امسال باید به فرصتی برای سنجش این رویکرد تبدیل شود. آیا ظرفیت داوطلبان به آموزش و آمادگی واقعی رسیدهاست؟ آیا شبکه هشدار، قانونمند و قابل اعتماد عمل میکند؟ آیا محلهها و نسل جوان سهمی واقعی در این آمادگی دارند؟ تحول تاریخی بسیج با میزان آمادگی جامعه در برابر تهدید و توان آن در حفظ انسجام و دفاع از ایران سنجیده میشود. این، تکلیف امروز بسیج و مطالبه هفته بسیج از همه دستگاههای مسئول است.