نیویورکتایمز در گزارشی عوامفریبانه با برقراری رابطه بین تأسیسات نظامی و پروژههای سدسازی زمینه حمله به زیرساختهای ایران را فراهم میکند جوان آنلاین: فردریش مرتز، صدراعظم آلمان، روز ۱۷ ژوئن ۲۰۲۵، تنها سه روز پس از حمله اسرائیل به ایران گفته بود: «این دقیقاً همان کار کثیفی است که اسرائیل برای همه ما انجام میدهد. من فقط میتوانم نهایت احترام خود را برای ارتش و رهبری اسرائیل به خاطر داشتن شجاعت انجام این کار ابراز کنم.» مرتز این جملات را در پاسخ به سؤال خبرنگاری گفته بود که پرسیده بود: «آیا اسرائیل در حال انجام کار کثیف برای همه ماست؟» که او جواب داده بود: «من از شما بابت استفاده از اصطلاح «کار کثیف» سپاسگزارم.» حالا به فاصله ۱۷ ماه بعد از جوابی که خبرنگار آلمانی در دهان صدراعظم آلمان گذاشت و مرتز هم از او تشکر کرد، روزنامه نیویورکتایمز در گزارشی با عنوان «چرا اینهمه سد؟ حملات موشکی به ایران ممکن است معمایی قدیمی را حل کند»، نوشته که بخشی از شبکه گسترده سدها و پروژههای انتقال آب ایران برای پشتیبانی از زیرساختهای نظامی، بهویژه «شهرهای موشکی» زیرزمینی ساخته شدهاند، گزارشی غیراخلاقی که صرفاً با گمانهزنی درباره الگوی نقشه پراکندگی سدهای ایران، یک اینهمانی درباره رابطه سدسازی با تأسیسات نظامی ایران ایجاد میکند. همزمان، شبکه سیانان درباره احتمال وجود طرحی از سوی ایران برای انفجار یک «بمب کثیف» در واشینگتن دیسی خبر داده؛ گزارشی که دیروز با واکنش ترامپ مواجه شد: «اگر چنین باشد، آنها بهایی خواهند پرداخت که هیچ کشوری پیش از این هرگز نپرداخته است.»
اریکا سولومون، رئیس دفتر نیویورکتایمز در امور ایران و عراق، با همکاری صنم ماحوزی (روزنامهنگار ایرانی)، روز سه شنبه ۱۷ نوامبر در گزارش خود نوشتند: «جنگ ممکن است پاسخی برای معمای دیرینه سدهای ایران باشد؛ سدهایی که بدون دلیل مشخصی ساخته شدهاند. فعالان محیط زیست مدتهاست که درگیر چیستان وجود شبکهای گسترده از پروژههای آبی هستند که هیچ توجیه آشکاری ندارند. حالا مشخص شده که مناطق استقرار این پروژهها، هدف حملات هوایی قرار گرفتهاند.» نیویورکتایمز نوشته که برخی تحلیلگران معتقدند که اکنون پاسخ این معما را یافتهاند، چراکه حملات هوایی ایالات متحده و اسرائیل در سال جاری علیه سایتهای موشکی مخفی ایران، بسیاری از همان مناطق را هدف قرار دادند. نیما شکری، کارشناس امنیت آب، به همراه تیم خود در دانشگاه صنعتی هامبورگ آلمان، سالهاست که تعداد غیرمعمول و بالایی از سدها را در سراسر ایران رصد کردهاند، کارشناسی که نیویورکتایمز او را در زمره کسانی قرار داده که «بهشدت حامی این فرضیه» هستند که میان برنامه موشکی ایران با طرح بلندپروازانه و چندیندههساله ایران برای توسعه زیرساختهای آبی ارتباط وجود دارد. شکری گفته که ایران با دستکم ۵۳۳ سد، یکی از بالاترین آمارها را در میان کشورهای منطقه دارد: «همیشه برایم جای سؤال بود که چرا اینهمه سد میسازند؟» نیویورکتایمز نوشته که شکری در فصل بهار در حال مرور اخبار مربوط به جنگ در ایران بوده که به نقشهای برخورد کرد؛ نقشهای که حملات هوایی به اهداف نظامی مشکوک را نشان میداد و به این فرضیه میرسد که الگوی این حملات - که به شکل نیمدایرهای از نقاط، از شمال تا جنوب کشیده شده بود - تقریباً با الگوی نقشه خود او، که محل سدها را مشخص میکرد، مطابقت داشت. او میگوید آن پرسش قدیمی جایش را به پرسش جدیدی داد: «چرا به نظر میرسد هر جا سدی وجود دارد، در همان نزدیکی یک حمله موشکی هم رخ داده است؟» نیویورکتایمز در گزارش خود چندین بار فرضیه ارتباط تأسیس سدها با برنامه موشکی ایران را با «شاید» و «احتمال» پیش برده و در یک مورد مینویسد که این فرضیه «همچنان در حد گمانهزنی باقی میماند» در حالی که تأکید کرده که هفت کارشناس حوزه آب و امور نظامی که با «نیویورکتایمز» گفتوگو کردهاند، میگویند احداث تأسیسات نظامی پیچیده و گسترده در نزدیکی منابع دائمی آب و برق - که توسط سدها تأمین میشوند - اقدامی منطقی است.
تقلیلگرایانه و جنجالی
دنی سیترینوویچ، تحلیلگر باسابقه و پیشین مسائل ایران در سازمان اطلاعات نظامی اسرائیل، به نیویورکتایمز گفته که این کار به تهران «تداوم عملیاتی» میبخشد و افزوده که منطقی است تصور کنیم که «ایران روی نوعی زیرساخت مستقل یا پشتیبان» - نظیر سدها و پروژههای آبی - برای تأسیسات موشکی خود سرمایهگذاری کرده است. برخی کارشناسان دیگر، از جمله مراد طاهباز و فرزین ندیمی، که برخی مرتبط با حوزه نظامی استراتژیک و برخی دیگر در حوزه محیط زیست فعال هستند، فرضیه اینهمانی نیویورکتایمز را با حدس و گمان تأیید میکنند، اما در کشوری که حدود دو سال است با تهدید و جنگ دست و پنجه نرم کرده و ۴۰ روز با دوام، با تهدید پیدرپی دونالد ترامپ برای حمله به زیرساختهای غیرنظامی از جمله شبکه برق، پلها و پتروشیمی روبهرو شده و حمله به مدرسه میناب و تجربه آزمایش تسلیحات امریکا در جایی مانند لامرد را پشت سر گذاشته، گزارش نیویورکتایمز گزارشی بدون محابا، بدون در نظر گرفتن ملاحظات اخلاقی قلمداد میشود. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه، دیروز درباره ارتباط احتمالی سدهای ایران با پایگاههای موشکی، اینگونه گزارشها را «فضاسازی رسانهای» برای توجیه حمله به زیرساختهای حیاتی ایران توصیف کرده است. کاوه مدنی، مدیر مؤسسه آب، محیط زیست و سلامت دانشگاه سازمان ملل متحد، از گزارش نیویورکتایمز درباره ارتباط احتمالی برخی سدهای ایران با تأسیسات نظامی انتقاد کرده و آن را روایتی «تقلیلگرایانه و جنجالبرانگیز» توصیف میکند. او در شبکه ایکس نوشت: «گمانهزنی، مدرک نیست. نزدیکی مکانی به معنای رابطه علت و معلولی نیست» و تأکید میکند: «حتی کسانی که به ایران حمله کردند نیز چنین ادعایی درباره ارتباط سدها با موشکها مطرح نکردهاند.» مدنی این شیوه روایت را «روزنامهنگاری غیرمسئولانه» خوانده و هشدار میدهد که ممکن است پیامدهای خطرناکی برای زیرساختهای غیرنظامی آب داشته باشد: «نیویورکتایمز باید بهتر از این عمل کند.» نیما شکری که به نظر میرسد فرضیه محوری نیویورکتایمز از او منتج شده، درباره گزارش نیویورکتایمز مینویسد: «میخواهم موضع خود را در مورد این مقاله نیویورکتایمز درباره سدسازی در ایران روشن کنم: نزدیکی سدها به اهداف نظامی، دلیلی بر چرایی ساخت آنها نیست و حملات به آنها را نیز توجیه نمیکند. همچنین، مقاله نیویورکتایمز نیز خواستار حمله به سدها یا زیرساختهای آبی نیست.» او میگوید: «اجازه دهید صریح باشم: من بهشدت با حمله به سدها و زیرساختهای آبی غیرنظامی مخالفم، فارغ از اینکه چه کسی دست به چنین اقداماتی میزند.»
شرم بر تو!
دیگران اما، نگاهی بدبینانهتر به گزارش نیویورکتایمز دارند. در حالی که «تسنیم» با ردیابی تحقیقات مشترک دنی سیترینوویچ، یکی از کسانی که در شکلدهی به فرضیه نیویورکتایمز نقش اساسی دارد، به «رونن برگمن» افسر اطلاعاتی اسرائیلی مشغول کار در نیویورکتایمز رسیده، برخی دیگر، گزارش نیویورکتایمز را در زمره گزارشهای کثیف طبقهبندی میکنند. گزارش کثیف (Dirty Reporting) یک اصطلاح رسمی یا استاندارد در واژگان آکادمیک روزنامهنگاری نیست ولی برای توصیف مجموعهای از شیوههای غیراخلاقی، مغرضانه یا مضر در تولید و انتشار خبرها است، مفهومی که در اسپانیایی به آن «روزنامهنگاری زباله» (Periodismo Basura) نیز میگویند.
در حالی که نیویورکتایمز اغلب در طیف مخالف جنگ با ایران دستهبندی شده، استفاده از عبارتهایی مانند «سدهایی که دلیل روشنی برای ساخت آنها وجود نداشته»، از ابتدا ذهن مخاطب را به سمت یک معمای امنیتی هدایت میکند. معمایی که با گزارش جدید سیانان که به نقل از جامعه اطلاعاتی امریکا مدعی است ایران برنامههایی برای هدف قرار دادن مقامات امریکایی با «بمب کثیف» یا سلاح شیمیایی در واشینگتن، تأملبرانگیز است. ترامپ دیروز در پاسخ به سؤال خبرنگاری که به نظر میرسید درباره این موضوع از او پرسیده، گفت: «اگر چنین باشد، آنها بهایی خواهند پرداخت که هیچ کشوری پیش از این هرگز نپرداخته است.»
مصطفی نجفی که به عنوان مشاور دبیر شورای عالی امنیت ملی شناخته شده، میگوید: «بسیار شرمآور است که برخی خبرنگارانی که در ظاهر ایرانی هستند در تهیه این گزارش کثیف برای یک کار کثیف نقش داشتهاند!» شهرام عسگری، دانشجوی دکتری علوم دریایی، در ذیل دیدگاه نیما شکری با اشاره به گزارش غیراخلاقی نیویورک تایمز، خطاب به یک نویسنده ایرانی آن نوشت: «صنم ماحوزی، شرم بر تو!» امین دزفولی، دیرپژوه در بخش انرژی و زیرساخت ناسا و دانشمند اقلیمشناس، مینویسد: «ساخت یک تأسیسات نظامی در نزدیکی سدی که از قبل وجود داشته؟ خب، کاملاً منطقی است! اما اینکه بخواهیم این رابطه علی را برعکس کنیم و بگوییم روند صعودی احداث سدها و مکانیابی آنها ناشی از انگیزههای نظامی بوده، به نظر من صرفاً یک گمانهزنی محض است، نه آنطور که در مقاله آمده: «بسیار قابلتأمل.»
نمای نزدیک
قالیباف: سد بزنید، سدهایتان را میزنیم
محمد باقر قالیباف، رئیس مجلس در واکنش به گزارش نیویورکتایمز در شبکه ایکس نوشت: در حال زمینهچینی برای دور بعدی حملات به زیرساختهای غیرنظامی، «کارشناسان» آنها به نیویورکتایمز میگویند: «سدهای نزدیک به سایتهای موشکی ایران، کاربری دوگانه (نظامی-غیرنظامی) دارند.» بسیار خب. قانون جدید: هر سد، بندر یا نیروگاهی که در نزدیکی یک پایگاه امریکایی یا اسرائیلی قرار دارد، دارای کاربری دوگانه است. ما فقط منطق خودتان را به همان شکل و بدون دخل و تصرف به کار میبریم.»