«آقای شهید» را این روز‌ها بسا کسان با «سوز دل صاف‌شده» یا با «خرد فروتن‌شده» به یاد می‌آورند که تا قبل از شهادت چیز دیگری می‌گفتند! فروتنی معرفتی قله‌ی هر اندیشمندی است و دل مصفا از آن هم بالاتر. اکنون چرا شهادت او آینه‌ای شد در برابر فهم‌های ناتمام؟!
در آغاز باید بگویم که اگر نه روزی، هرچند روز یک‌بار کسانی در رسانه نوعی پشیمانی از فهمی که نسبت به رهبر شهید داشتند، ابراز می‌کنند. شخصاً نیز تجاربی فراتر از شمارش داشته‌ام که چنین دیده‌ام و شنیده‌ام. گاهی با صراحت و گاهی در لفافه. گاهی می‌گویند «حالا می‌فهمیم که او بهتر از ما دید و فهمید» و گاهی آرزو می‌کنند که «ای کاش بود و این صحنه‌ها و ثمره‌ی کار خود را می‌دید و زین پس را نیز تدبیر می‌کرد»؛ و اکنون که دو تا از پیش‌بینی‌های شاهکار رهبر شهید، یکی «نفرت جهان و مردم امریکا از اسرائیل» و دیگری «به زانو درآوردن دشمن در هر جنگ آینده» بر زبان رئیس‌جمهور امریکا نشسته است، معتقدم این بیشتر هم خواهد شد و فطرت‌های بیدار زبان به صدق آن رهبر شهید بازخواهند کرد.
این مبعوث‌شدگی از کجا آمد؟ آن سوز خردافروزی که شهادت رهبر بر دل مخالفان و حتی بداندیشان خود گذاشت، ریشه‌اش در «نسبت روح بزرگ با روزگار» است. روزگار همچون اسب چموش است، بعضی‌ها از ترس پیاده می‌شوند، او زین کرد و افسارش را کشید و، چون مولایش علی، هر دو عالم را به زیر یوغ آورد. علی بود که به پیروانش آموخت چگونه زیستن را و چگونه مردن را؛ و یکی از آن نادره‌هایی که از او آموخت، و بسیار خوب و درست آموخت، سرود: «روز و شب را همچو خود مجنون کنم/ روز و شب را کی گذارم روز و شب»! مولانا جلال‌الدین ندا می‌دهد «من کسی نیستم که روزگار بر من چیره شود، من روز و شب را درهم می‌پیچم. من کسی نیستم که یقه‌ی روزگار را ر‌ها کنم. ر‌ها نمی‌کنم تا او را مانند خود مجنون کنم».
آن چیزی که روح رهبر شهید را پرفتوح کرد، علی‌وار زیستن بود و مولاعلی بزرگ‌ترین وجهش همین بود که دنیا و هستی و دو عالم را مطیع روح خود کرد، نه خود را مطیع دنیا. کل نهج‌البلاغه همین آموزه است. فرزندش زینب کبری در پس چنان واقعه‌ای آرام ایستاد و گفت: «جز زیبایی ندیدم»! چون اسیر روزگار نبود و روزگار اسیر آنان بود. این انسان‌انگاری نیست، این عشق‌انگاری است.
برخی گمان می‌کنند حافظ که گفت «چرخ بر هم زنم ار غیر مرادم گردد/ من نه آنم که زبونی کشم از چرخ فلک»، یعنی یاغی‌گری! این شعر را می‌خوانند و از یاغی‌گری‌ها و قانون‌شکنی‌ها و ستمگری‌های خود می‌گویند! مرحبا به نادانی! گاهی اوج کنشگری‌شان شکایت از روزگار یا شک در باور‌های اصیل است. همچون آینه‌ای اجاره‌ای هر روز رنگ تقاضا را منعکس می‌کنند. بیشتر آدم‌ها محصول روزگارند. با تغییر‌ها تغییر می‌کنند، با گردش‌ها می‌شکنند، با تلخی‌ها تلخ می‌شوند و با ناکامی‌ها از خود بیگانه. نادره‌هایی که قربانی روزگار و تاریخ نباشند، همانانی هستند که علی‌وار و مولاناوار بگویند «روز و شب را مجنون خود خواهم کرد»؛ و خامنه‌ای شهید روزگار و شب و روز را مجنون خود کرد.
اکنون هر گاه کسی خردورزانه به حضور روح فاتح رهبر شهید در آفرینش ایرانی نوین می‌نگرد و در فقدان او سوگواری می‌کند، و از شگفتی خروج فاتحانه‌ی ایران از آن چهل‌روز جنگ مدرن سخن می‌گوید، به سوی رهبر شهید روبرمی‌گردانیم که «ساقی‌ای کردی بشر را چل صبوح/ زان خمیر اندر خمارم روز و شب»!
وقتی بسا کسان از حضور مردمانی در شب‌های تجمعات «بدون حتی یک‌شب وقفه» حیرت‌زده می‌شوند، درمی‌یابند که اینان قطار عاشقی به‌راه انداخته‌اند. «ای مهار عاشقان در دست تو/ در میان این قطارم روز و شب».
وطنی را که داریم و استقلالی را که حفظ کردیم و آرمانی را که زنده نگه داشتیم و بصیرتی را که از دست ندادیم و «تنگه»ای را که به دست آوردیم و گشایشی را که به آن امید وافر بستیم، و تجربه‌ای را که فراهم آوردیم و ترسی را که ریختیم و شجاعتی را که به چنگ کشیدیم و دشمنانی را که زبون ساختیم، همه را هر روز با یاد رهبر شهید عید می‌گیریم. «تا به سالی نیستم موقوف عید/ با مه تو عیدوارم روز و شب».
