جوان آنلاین: کتاب «کابوس بیست هزار دلاری» نوشته یک کارشناس نظامی اهل الجزایر که روایتی از چهار دهه شکل‌گیری و گسترش برنامه پهپادی ایران است، همزمان با هفته هوافضا منتشر شد.
کتاب «کابوس بیست هزار دلاری» به قلم اکرم خریف، روزنامه‌نگار و تحلیلگر حوزه دفاعی الجزایری با ترجمه شهریار شفیعی، روایتی از چهار دهه شکل‌گیری و توسعه برنامه پهپادی ایران است که با نگاهی تاریخی، فنی و نظامی، مسیر تحول این فناوری را از نخستین تجربه‌های ساخت پهپاد در دهه ۱۳۶۰ تا حضور پهپاد‌های ایرانی در مناقشات نظامی سال‌های اخیر بررسی می‌کند.
اکرم خریف در این کتاب تلاش کرده است روند شکل‌گیری توانمندی‌های پهپادی ایران را در بستر جنگ ایران و عراق، تحریم‌های غرب و محدودیت دسترسی به فناوری‌های پیشرفته دنبال کند و نشان دهد چگونه نیاز‌های نظامی و شرایط موجود به توسعه راهکار‌های بومی در این حوزه منجر شد.
«کابوس بیست هزار دلاری» صرفاً به معرفی فناوری‌ها و تجهیزات پهپادی محدود نمی‌شود، بلکه بخشی از روایت خود را به افراد و مجموعه‌هایی اختصاص می‌دهد که در شکل‌گیری و توسعه این برنامه نقش داشته‌اند. بازخوانی تجربه‌ها و روایت‌های کمترشناخته‌شده، از دیگر محور‌های این کتاب است که به آن ابعاد تاریخی و انسانی می‌بخشد.
بخش قابل توجهی از کتاب به پهپاد شاهد- ۱۳۶ اختصاص دارد؛ یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های پهپادی ایران که در سال‌های اخیر در تحلیل‌های نظامی و رسانه‌ای جهان مورد توجه قرار گرفته است. نویسنده در این بخش، جایگاه این پهپاد را در تحولات نظامی معاصر و تغییر الگو‌های به‌کارگیری فناوری‌های بدون سرنشین بررسی می‌کند.
نویسنده همچنین در بخش‌هایی از کتاب به عملیات «وعده صادق» و حمله مستقیم ایران به اسرائیل می‌پردازد و نقش پهپاد‌ها را در چارچوب مفاهیمی همچون بازدارندگی، راهبرد‌های نظامی و تحولات امنیتی منطقه مورد بررسی قرار می‌دهد. این اثر با پیوند دادن تاریخ، فناوری و تحلیل نظامی، تصویری از روند شکل‌گیری و گسترش صنعت پهپادی ایران ارائه می‌کند و به بررسی پیامد‌های این تحول بر معادلات امنیتی و نظامی منطقه می‌پردازد.
گزیده‌ای از کتاب: من بیش از ۲۰ سال است که مسائل دفاعی و امنیتی منطقه خاورمیانه (غرب آسیا) و شمال آفریقا را بررسی می‌کنم. ظهور برنامه پهپادی ایران را از همان اولین حضورش در صحنه عمومی دنبال کرده‌ام؛ از رونمایی‌هایی که توسط سردار حاجی‌زاده ترتیب داده می‌شد تا گزارش‌های اولیه درباره تحویل این پرنده‌ها به حزب‌الله و تحلیل‌های فنی قطعات باقی‌مانده از آنها در یمن. اما در سپتامبر ۲۰۲۲ بود که پس از دیدن اولین تصاویر پهپاد‌های «گرانیوم۲» (گران۲) بر فراز اوکراین در شبکه‌های اجتماعی، دریافتم که هنوز روایت کاملی از این ماجرا وجود ندارد.
آنچه جای خالی‌اش حس می‌شد، تحلیل فنی نبود. تحلیل‌های فنی فراوان و بسیار باکیفیتی وجود داشت. چیزی که خلأ آن حس می‌شد، «روایت» ماجرا بود: داستان انسانی این برنامه، مردانی که آن را ساختند، تصمیماتی که به آن شکل دادند و محدودیت‌هایی که از قضا، پیش‌ران حرکت آن به جلو شدند. این داستان آن است که چگونه یک کشور ضرورتی را که از بیرون بر او تحمیل شده بود، به مزیتی راهبردی تبدیل کرد که از درون ساخته و پرداخته شده بود. این کتاب از دل چنین باوری متولد شد.
کتاب «کابوس بیست هزار دلاری» در ۱۸۹ صفحه قطع رقعی و در هزار نسخه در نشر شهید کاظمی به چاپ رسیده است.
